Tips voor grenzen aangeven

1. Weet wat je grenzen zijn
Zelfinzicht is de basis.
Neem de tijd om te reflecteren op wat voor jou wel en niet goed voelt. Denk aan je fysieke, emotionele en mentale grenzen. Wat kost je energie? Wat geeft je stress? Wat voelt veilig of juist onveilig?

2. Gebruik ik-boodschappen
Communiceer vanuit jezelf, niet beschuldigend.
In plaats van te zeggen “Jij luistert nooit naar mij”, kun je zeggen:
"Ik merk dat ik me overweldigd voel als ik niet kan uitspreken wat ik nodig heb."

3. Oefen met kleine grenzen
Grenzen stellen is een spier die je traint.
Begin klein, bijvoorbeeld door te zeggen dat je liever geen bezoek wilt op een drukke dag, of dat je niet wilt delen over een bepaald onderwerp.

4. Stel duidelijke, concrete grenzen
Vage grenzen worden sneller overschreden.
Zeg bijvoorbeeld niet: “Ik voel me soms ongemakkelijk,” maar:
"Ik wil niet dat je me belt na 21.00 uur, ik heb die rust nodig."

5. Sta jezelf toe om ongemak te voelen
Onzekerheid hoort erbij.
Grenzen stellen kan spanning oproepen: angst voor afwijzing, schuldgevoel of schaamte. Dat is normaal. Juist het toelaten van dat ongemak kan helend werken.

Wanneer we praten over grenzen, gaat het al snel over het (leren) aangeven en bewaken van grenzen. Veel mensen vinden het lastig 'nee' te zeggen op een voorstel nadat er anderen al enthousiast 'ja' op hebben geantwoord. Anderen vinden het lastig aan te geven wanneer iemand over hun grens gaat wanneer ze bijvoorbeeld ongevraagd omhelst worden als begroeting.

Dat heldere, duidelijke grenzen daarnaast ook als filter werken, is bij veel mensen minder bekend. Een stevige grens helpt ons leren onderscheiden waar mijn innerlijke ruimte ophoudt en die van de ander en de buitenwereld begint. Het helpt ons ervaringen, gevoelens, opvattingen, beelden en verantwoordelijkheden van onszelf en anderen te onderscheiden. Een gezonde ik-grens helpt ons een gezond zelf-bewustzijn te ontwikkelen, de basis voor zelfrespect en respect voor anderen, en voor een gelijkwaardige omgang met anderen.

Idealiter leren ouders/verzorgers kinderen hun eigen grenzen ontwikkelen, versterken en beschermen. Toch gebeurt dit niet altijd. Kinderen leren vaak wat ze moeten denken, wat hoort en niet hoort in plaats van hoe ze zelf na kunnen denken. Kinderen ervaren soms dat hun behoeften van ondergeschikt belang zijn aan de behoeften van anderen.
Hierdoor groeien kinderen op met gevoelens van angst, onzekerheid, schuld en schaamte wanneer ze hun grenzen ervaren en willen aangeven.
Een gezonde ik-grens is belangrijk voor de kwaliteit van ons leven.

Ervaar je dat je het lastig vindt je eigen grenzen en/of die van anderen waar te nemen? Vind je het moeilijk om je wensen en grenzen duidelijk te maken aan anderen?
Worstel niet langer en neem contact met me op. Ik ondersteun je graag bij het ontwikkelen van een gezonde ik-grens.

Maak een to do-lijstje met dingen waar je echt blij van wordt zoals een nieuwe plant kopen voor in je tuin, een plakboek maken of dat inspirerende tijdschrift lezen. Door zo'n lijstje te maken is het makkelijker om soms 'nee' te zeggen tegen uitnodigingen want dan dan weet je dat je meer tijd over houdt voor deze leuke dingen van je to do-lijstje.

Met een 'ouderwetse' papieren agenda creëer je eenvoudig wat ademruimte. Door deze thuis te laten liggen, hoef je niet meteen 'ja' te zeggen doordat je aangeeft dat je 'thuis even in je agenda kijkt'. Dit voorkomt dat je overal (te) spontaan 'ja' op zegt en geeft het je de rust om op je eigen manier te kiezen wat je echt wilt.

Veel mensen hebben moeite met grenzen aangeven. Soms ga jezelf over je eigen grens door nog maar even door te gaan met werken terwijl je al heel erg moe bent. Soms gaat een ander over je grens maar vanuit het idee altijd maar te moeten pleasen, zeg je hier niets van. Het mooie is dat je lichaam al lang aangeeft dat het genoeg is. De meeste mensen voelen een onbestemd gevoel in hun buik als een ander mens bij hen over een grens gaat. Dit kan je leren voelen en ook aangeven naar de ander verbaal en non-verbaal. Ik heb hier hele mooie oefeningen voor. Je bent van harte welkom in mijn praktijk voor lichaamsgerichte psychotherapie.

Soms denken mensen dat het liefdevol is als je je partner of je kind 'zoveel mogelijk de ruimte geeft'. Het tegendeel is vaak waar. Als je de ander alle ruimte geeft kan hij/zij ook niet ervaren wat voor jou belangrijk is: wat je liever niet wilt (of helemaal niet wilt), waar je bang voor bent of waar je moeite mee hebt. Het vraagt openheid naar de ander en moed naar je zelf om dat wel aan te geven. Doe je het niet, dan gaat het opstapelen: meer irritatie, mee onzekerheid, meer angst. En op een gegeven moment is dan de maat vol en escaleert het. Grenzen geven juist de ruimte aan waarin je veilig met elkaar kunt samenleven!

Wat maakt het voor jou moeilijk om je grenzen aan te geven?
Misschien voel je je grenzen niet, of ben je bang voor de reactie van anderen als jij je grenzen aangeeft.
Het is goed om je bewust te zijn van jezelf. Alleen vanuit jezelf kan je je grenzen aanvoelen en aangeven.

Als jij je grenzen aangeeft, hoop je natuurlijk dat de ander daar begripvol of aardig op reageert. Wanneer je zinnen gebruikt die vanuit jou zijn (dus ik-zinnen) is de kans kleiner dat de ander zich aangevallen of beledigd voelt.

Regelmatig krijg ik iemand in een sessie die aan geeft geen nee te kunnen zeggen.

Je kan natuurlijk heel hard oefenen met nee zeggen en op zich is dit niet slecht, maar kijk vooral eens naar welke gevoelens je wilt vermijden met het geen nee zeggen. Waarschijnlijk ben je ergens bang voor, afwijzing of ander ongemak.

Als je die gevoelens die je wilt vermijden juist kan benaderen met compassie, dan is het misschien niet meer nodig om te vermijden.

Er zijn veel manieren om dit te leren doen, maar het begint met bereidheid, Wil je naar je gevoelens toe of ervan weg? En wat zijn de lange termijn gevolgen voor jou?

1. Word je bewust van je eigen signalen

Je lichaam geeft vaak eerder aan dat je grens bereikt is dan je hoofd. Let op: gespannen schouders, een zucht, een knoop in je maag of vermoeidheid kunnen signalen zijn dat je “ja” zegt terwijl je eigenlijk “nee” bedoelt.

2. Sta stil bij je overtuigingen

Veel mensen die moeite hebben met grenzen voelen zich snel schuldig of bang om anderen teleur te stellen. Vraag jezelf af: Wat is het ergste dat er gebeurt als ik nee zeg? Vaak valt dat mee.

3. Oefen met kleine stapjes

Begin met het aangeven van grenzen in kleine, veilige situaties. Zeg bijvoorbeeld eens: Ik heb nu even geen tijd of Ik denk er nog even over na. Dat geeft je ruimte zonder meteen in een groot conflict te hoeven stappen.

4. Gebruik de ik-vorm

Formuleer je grens vanuit jezelf: “Ik merk dat ik nu moe ben, dus ik ga naar huis.” of “Ik voel me niet prettig bij dit voorstel.” Dat klinkt minder aanvallend en blijft dicht bij jouw ervaring.

Een kleine oefening voor het voelen en leren kennen van je fysieke grenzen kun je als volgt doen. Kies iemand met wie je dit wel zou willen proberen. Zit tegenover elkaar. Ben je bewust van de ander. Schuif je stoel dan eens een stukje naar achter. Voel wat dit doet in je lichaam. Schuif je stoel dan juist eens naar voren en merk opnieuw op wat dit in je lichaam doet. Je kunt net zo lang ver weg schuiven of juist dichterbij totdat je voelt dat je lichaam tot rust komt, in het bijzijn van de ander. Dan is op dit moment dan jouw veilige, in je lichaam te voelen, grens.

Grenzen aangeven hoeft niet meteen groots of spannend te zijn. Begin klein. Bijvoorbeeld door een verzoek van een collega of vriend vriendelijk af te wijzen, of een voorstel in een groep niet meteen over te nemen.
Je zou kunnen zeggen: "Ik merk dat ik daar nu geen ruimte voor heb."
Of: "Ik wil er even over nadenken en kom erop terug."
Elke keer dat je een grens uitspreekt, versterk je het vertrouwen in jezelf. Grenzen stellen is niet egoïstisch, het is een vorm van gezonde verantwoordelijkheid nemen voor jouw welzijn.

Om gezonde grenzen te kunnen aangeven, is het belangrijk eerst stil te staan bij wat jij nodig hebt. Vaak zijn we zo gewend om ons aan te passen aan anderen, dat we het contact met onze eigen behoeften kwijt zijn.
Stel jezelf regelmatig de volgende vragen:

Waar heb ik op dit moment behoefte aan?

Wat geeft mij energie en wat kost mij energie?

Wat vind ik belangrijk in contact met anderen?

Door je behoeften te herkennen en serieus te nemen, wordt het makkelijker om vanuit helderheid een grens aan te geven — niet uit frustratie, maar vanuit zelfzorg.

Het niet aangeven van grenzen naar anderen is door velen een ervaren probleem. "Hij/zij respecteert mijn grenzen niet", hoor ik met grote regelmaat.
Maar het ligt niet aan de ander.......
Het ligt aan jou, want jij geeft niet aan wat je grenzen zijn.
En als je het wel gedaan hebt, maar die ander respecteert je grenzen dan (nog steeds) niet, dan is het aan jou om daar helder over te zijn. Verandert er niets, maar je blijft de omgang zoeken met die persoon......aan wie ligt dat dan?
Respect van de ander vragen, begint met het zelf respecteren van je grenzen.

Het alternatief voor hulpeloos Slachtoffergedrag is beginnen met realistisch te doen. Zich kwetsbaar opstellen niet door te klagen maar te vragen.
 Neemt verantwoordelijkheid voor eigen gedrag, gedachten en gevoelens en behoeften.
 Vraagt: Wil je me even helpen?
In plaats van te kiezen voor Reddergedrag een zorgzame opstelling. Betrokkenheid bij de ander én bij zich zelf.
 Accepteert dat anderen voor zichzelf kunnen zorgen.
 Maakt vooraf duidelijke afspraken over wat de ander zelf doet.
 Vraagt: Kan ik iets voor je doen?
Agressief Aanklagergedrag stopt met een assertieve opstelling.
 Geeft grenzen aan.
 Zegt wat hij ‘echt’ denkt, zinnen die beginnen met Ik vind …; Ik voel …; Ik wil … zonder de ander daarbij te kwetsen.

Een veelvoorkomende valkuil, vooral bij mensen met een groot verantwoordelijkheidsgevoel, is het voortdurend willen helpen en pleasen van anderen. Het begint vaak met iets kleins: je helpt een vriendin die het moeilijk heeft, neemt taken over van een collega, of zoekt elke ochtend de sleutels van je partner. In het begin voelt dit misschien goed — je voelt je nuttig en gewaardeerd — maar op de lange termijn raak je uitgeput. Je gaat over je eigen grenzen heen en je energie lekt weg naar problemen die eigenlijk niet van jou zijn. De sleutel ligt in het herkennen van die grens: vraag jezelf bij elke situatie af “Is dit mijn probleem of dat van de ander?” en “Helpt het werkelijk als ik dit nu oplos?” Door de verantwoordelijkheid waar die hoort te laten, geef je jezelf de ruimte om aan je eigen welzijn te werken. Het is niet egoïstisch om ‘nee’ te zeggen — het is noodzakelijk. Want alleen als je goed voor jezelf zorgt, kun je er op een gezonde manier voor anderen zijn. Grenzen stellen is dus geen muur optrekken, maar een vorm van zelfzorg en respect voor je eigen energie en behoeften.

Als je moeite hebt met grenzen aangeven gaat dat vaak gepaard met onvoldoende zelfkennis als het gaat om innerlijke behoeftes. Als je je eigen behoeftes niet goed kent, kun je ook geen grenzen duiden en daarmee ook niet aangeven aan een ander.

Er zijn belangrijke overwegingen die we moeten maken wanneer we cliënten leren om grenzen te stellen. Het is essentieel om rekening te houden met de context van de cliënt – en daar valt ook hun culturele achtergrond onder.

In sommige culturen wordt het stellen van grenzen gezien als een vorm van duidelijkheid, assertiviteit en kracht. In andere culturen kan het echter worden opgevat als lastig zijn, egoïstisch gedrag of het negeren van het collectief belang.

Daarom is het van groot belang om eerst de culturele achtergrond van de cliënt te verkennen en begrijpen, voordat we interventies inzetten die gericht zijn op verandering.

Wanneer je partner instort, komt er vaak veel druk op jouw schouders. Zeker als jij zelf ook niet stevig staat, kan dit zorgen voor frustratie, schuldgevoel of verwijdering.
Erken eerst je eigen grenzen. Je hoeft het niet allemaal op te vangen.
Praat open met je partner over wat je wél kunt geven en wat niet.
Zoek steun buiten je relatie, bij vrienden, familie of een hulpverlener.

Zelfzorg is geen luxe, maar noodzaak om overeind te blijven én er voor de ander te kunnen zijn.

Wat is je grens? Fysiek, emotioneel, mentaal, praktisch , hoe formuleer je wat je aan ruimte voor jezelf neemt. En wanneer geef je dat aan want waarom niet beginnen met aan te geven dat iets of iemand in wat er gebeurd bij jou iets oproept dat niet lekker voelt. Even uit de situatie, ruimte nemen, adem halen en voelen. In je lijf: een verkramping of wankel gevoel ergens dat iets zegt. Een lichamelijk seintje om prioriteit bij jezelf te leggen en te voelen waar, wie, waarom wat bij jou raakt . En wanneer van toepassing: keer terug en deel. Want je hoeft niets af te dwingen, deel wat voor jou voelt als genoeg, als nee, al een grens.

Veel mensen willen beter hun grenzen aangeven, maar vergeten de eerste stap: voel ik mijn grens überhaupt wel?
Je hoeft niet meteen iets te zeggen of uitleg te geven. Het begint met opmerken: “Hé, dit schuurt. Dit wil ik eigenlijk niet.”
Pas als jij jezelf serieus neemt, kun je dat ook aan de ander duidelijk maken.

Vraag: Waar heb je vandaag ‘ja’ gezegd, terwijl je eigenlijk ‘nee’ voelde?

Het eenvoudige zinnetje 'Moet ik dit nu doen?' is een effectieve manier om heel snel keuzes te kunnen maken op het gebied van grenzen en zelfzorg.

MOET ik dit nu doen?
- Of is het niet persé nodig?

Moet IK dit nu doen?
- Of is het de verantwoordelijkheid van iemand anders? Kan ik het delegeren?

Moet ik DIT nu doen?
- Of is dit nu geen prioriteit en kan ik beter nu iets anders gaan doen?

Moet ik dit NU doen?
- Of kan ik dit ook even parkeren en doorschuiven naar een ander moment?

Als je dit zinnetje er geregeld bij pakt en toepast zal het je helpen om effectief om te gaan met je tijd en verantwoordelijkheden. Het maakt je bewust van de vrijheid die je hebt om te kiezen en keuzes te maken die goed voor je zijn. En daar word je weer een veerkrachtiger en gelukkiger mens van!

Als we het over grenzen hebben gaat het meestal over grenzen stellen aan de ander. Maar het is minstens zo belangrijk om ook grenzen voor je zelf te hebben. Als je steeds ingeeft op de ander terwijl je dat eigenlijk niet wilt, niet o.k. vindt, doe je je zelf te kort en hou je een onwenselijke situatie of een ongezonde verhouding in stand. Als het je niet lukt om grenzen te stellen naar jezelf is het belangrijk dat je ondersteuning zoekt. Zonder grenzen aan je zelf is een gezonde relatie met jezelf en met de ander niet echt reëel.

Liefde is blind. In een langdurige relatie accepteer je meer van elkaar dan eigenlijk gezond is. Natuurlijk is er altijd een geven en nemen. Maar als je in de loop van de tijd keer op keer je aanpast, je niet laat horen als je iets niet o.k. vindt, zwijgt of wegkijkt, dan ben je grenzeloos naar de ander. En dat brengt met zich mee dat de ander gewoon door kan gaan in zijn/haar grenzeloos gedrag. Soms is de ander zich niet eens bewust dat hij/zij over grenzen gaat. Dan ben je mede verantwoordelijk voor de neergang in je relatie. Het is dus gezond en noodzakelijk dat je met regelmaat je zelf afvraagt: geef ik mijn grenzen aan? of loop ik op eieren?

Je grenzen aangeven, het klinkt zo makkelijk. Maar is dat ook zo?
Sommige mensen zijn van nature zelfverzekerd en weten goed wat ze wel en niet willen. Andere mensen hebben daar meer moeite mee. Sommige mensen weten aan de andere kant goed wat hun grenzen zijn en voelen dat goed aan.... maar vinden het vervolgens lastig om uit te dragen. Angst voor conflict kan daar bijvoorbeeld onder liggen, of angst om niet meer aardig gevonden te worden. Niet zelden laten mensen dan over zich heen lopen en worden daar niet gelukkig van.

Belangrijk is te weten dat mensen het soms helemaal niet in de gaten hebben dat ze over je grens gaan. En als je het dan ook niet aangeeft, blijven zij gewoon doen, wat ze deden.

Als je wel je grenzen gaat aangeven, zal men er eerst even van op kijken, maar later hebben ze meer duidelijkheid over wat er wel niet bij je mogelijk is. Dan heb je daarna nog 2 varianten: Of men respecteert je (grens) en houdt daar rekening mee. Of ze weten tot hoe ver ze kunnen gaan en willen daar toch nog net over heen, om je uit te dagen. In dat laatste geval is het de vraag of je het contact met deze persoon wenst te behouden of dat je echt voor jezelf gaat kiezen.

Ook bij dat dilemma van keuzes maken, kan ik je goed helpen, want ik heb veel materiaal waar we mee kunnen werken en waarbij het steeds duidelijker wordt, waar JIJ gelukkiger van kan worden.

Hoe eng het ook kan voelen om een grens aan te geven, als je het een keer doet valt het vaak reuze mee; de wereld draait gewoon door en niemand kijkt ervan op. We zijn voor onszelf vaak veel strenger dan voor iemand anders. Vervang jezelf eens door een goede vriend of vriendin en kijk dan of je het nog steeds zo ongepast vindt om een grens te stellen. Meestal is dat niet zo.

Er is een relatie tussen angst en boosheid. Wat heeft dat met grenzen te maken? Nogal wat!

Gezonde boosheid wijst je namelijk op dat er iets gebeurt wat niet goed is voor je, niet fijn, iets wat je niet wil. En nodigt je dus uit om je ruimte in te nemen of een grens te stellen.

Je gezonde boosheid kanaliseer je dus ín het stellen van een grens, via een ik-boodschap. "Dit wil ik niet.", 'Dit voelt voor mij niet kloppend.' (En niet in het bevechten van een ander).

Als dit (nog) niet goed lukt om welke reden dan ook, (veel mensen staan zichzelf bijvoorbeeld hun boosheid niet toe) dan heb je veel om bang voor te zijn. Want er komt in het leven voortdurend van alles op je af waar je dan speelbal van wordt. Dat is onvoorspelbaar en onveilig.

Je wordt uitgedaagd jezélf belangrijk te maken! Yes!

Heb je moeite met 'nee' zeggen?
Voel je je rot als je iemand met een nee als antwoord moet teleurstellen?
Nee (leren) zeggen is nodig om goed in relatie te kunnen blijven, zowel met jezelf als met de ander.

Ja zeggen terwijl alles in jou nee roept, dat is niet oké. Zeker als dit een patroon wordt. Je relaties zijn dan niet (meer) gebaseerd op vrijheid, respect, eerlijkheid. Dit geeft stress en storing.

Nee leren zeggen vraagt om bewuste aandacht. Nee kent ook variatie. Een stevig ‘Nee' klinkt weer anders dan een 'Nee maar' of 'Nee want'. Het is helpend als je leert onderscheiden hoe je 'nee' kan verkopen of wanneer je bij twijfel achter een mogelijke 'ja' of 'ja want' of 'ja maar' kan leren staan.

Nee denken en twijfel voelen om dit kenbaar te maken, kan met hulp van een therapeut in evenwicht gebracht worden en jou helpen om beter op te komen voor jezelf in relaties.

Heb je moeite met 'nee' zeggen?
Voel je je rot als je iemand met een nee als antwoord moet teleurstellen?
Nee (leren) zeggen is nodig om goed in relatie te kunnen blijven, zowel met jezelf als met de ander.

Ja zeggen terwijl alles in jou nee roept, dat is niet oké. Zeker als dit een patroon wordt. Je relaties zijn dan niet (meer) gebaseerd op vrijheid, respect, eerlijkheid. Dit geeft stress en storing.

Nee leren zeggen vraagt om bewuste aandacht. Nee kent ook variatie. Een stevig 'Nee' klinkt weer anders dan een 'Nee maar' of 'Nee want'. Het is helpend als je leert onderscheiden hoe je 'nee' kan verkopen of wanneer je bij twijfel achter een mogelijke 'ja' of 'ja want' of 'ja maar' kan leren staan.

Nee denken en twijfel voelen om dit kenbaar te maken, kan met hulp van een therapeut in evenwicht gebracht worden en jou helpen om beter op te komen voor jezelf in relaties.

Grenzen aangeven heeft alles te maken met je eigen behoeftes kunnen voelen. Als je al heel vroeg hebt moeten aanpassen aan de behoeftes van je ouders dan heb je ook al jong geleerd om je eigen behoeftes opzij te schuiven. Hoe kun je grenzen voelen als je weinig contact hebt met wat jouw werkelijke behoefte is. Maak contact met iets in jouw die iets heel graag zou willen. Is het iets wat je van een ander wil of is het iets wat je jezelf kan geven? Soms helpt het om de behoefte die je hebt met een ander te delen en er achteraan te noemen 'of ik het nou krijg of niet', zodat je de ander vrijheid geeft om aan je behoefte tegemoet te komen of niet.

In een volle dag is het makkelijk om jezelf voorbij te lopen. Maar wat jij nodig hebt, doet ertoe. Door deze zin hardop uit te spreken – bijvoorbeeld in de ochtend of voordat je ergens ‘ja’ op zegt – geef je jezelf toestemming om stil te staan bij je eigen behoefte.

Het helpt je herinneren dat je niet alles hóeft te doen en dat het oké is om te kiezen voor rust, ruimte of een ‘nee’.

De ene persoon is eerder grenzeloos (voelt de grenzen van een ander of van zichzelf niet) en komt daardoor in de problemen. De ander heeft misschien hele rigide grenzen waardoor een grens eerder een muurtje is geworden. Ook daardoor kunnen problemen ontstaan, bijvoorbeeld eenzaamheid. Belangrijker is of je heel bewust met je grenzen kunt omgaan: deze persoon mag wat dichterbij. De andere persoon houd ik meer op afstand. Of...vandaag, in deze situatie, voelt het wel goed, maar morgen misschien niet. Hoe flexibel of rigide ga jij om met grenzen?

Neem iedere dag de tijd voor een check-in-moment. Stel jezelf de vraag: "Wat voel ik nu? Heb ik ergens ‘ja’ gezegd waar ik eigenlijk ‘nee’ wilde zeggen?" Dit vergroot het bewustzijn en helpt om sneller in te grijpen voordat frustratie oploopt.

Veel mensen durven geen grenzen te stellen omdat ze bang zijn de ander te kwetsen. Door in de ik-vorm te communiceren voorkom je dat je de ander kwetst. Bijvoorbeeld:
“Ik merk dat ik moe word als ik ’s avonds nog lang doorga met appen. Ik wil vanaf nu na 21:00 mijn telefoon wegleggen.”
Deze manier van communiceren maakt duidelijk wat je nodig hebt, zonder de ander aan te vallen.

Mijn supervisor gaf me ooit een inzicht wat voor mij een belangrijk gegeven is geworden in mijn leven. Ze zei: 'Een grens is niet wat je bedenkt dat die zou moeten zijn. Je grens ligt IN JOU. Het gaat erom dat je hem opmerkt en serieus neemt.

Dat is mijn tip; merk op welke signalen je lichaam je geeft. Als je iets doet en je onderbuik geeft je informatie (bv 'Ik word hier niet blij van') dan klopt dat. Het is een ontzettend zinvolle raadgever.

1. Het stellen van grenzen is onmisbaar in relaties
Je denkt misschien dat je partner je meer waardeert als je geen grenzen stelt, of als je altijd met zijn/haar mening meegaat.
Maar het tegenovergestelde is waar.
Als je standaarden durft te hebben, zullen mensen je anders gaan behandelen.
Als jij geen standaarden hebt voor je partner, ben je altijd overgelaten aan de standaarden die hij/zij heeft voor zijn/haar eigen gedrag richting jou. En die standaarden kunnen heel laag zijn…Als iemand ons slecht blijft behandelen is dat vaak zo omdat wij het toestaan.

2. Onderzoek waarom jij het gedrag van de ander toestaat
Als je geen respect krijgt van een partner in een relatie, dan is er meteen een belangrijke vraag.
Waarom sta je toe dat je partner zich zo opstelt?
Een reden is misschien omdat je hem/haar oprecht heel leuk vindt. Als we iemand leuk vinden, dan gaan we hun gedrag rationaliseren. We denken dan “Ah, zo erg is het ook allemaal niet” of “Ja maar, hij/zij heeft ook hele leuke kanten” en op die manier schuiven we het gedrag waar we niet tevreden over zijn onder de tafel.
Maar er is nog een diepere reden, en je moet voor jezelf bepalen of dat zo is…
Als je eigenwaarde zo laag is dat je gelooft dat je ook niks beters verdient, zal je nooit jouw grenzen stellen, omdat je te bang bent dat je hem/haar kwijtraakt. Je weet niet of je iets beters kan krijgen.
Dit betekent dat een partner bijvoorbeeld gedrag gaat vertonen wat je niet getolereerd zou hebben als hij/zij dit bij een vriendin of vriend had gedaan.
Maar omdat het nu om jou gaat, neem je niet hetzelfde advies aan van jezelf. Je denkt dat jouw situatie anders is. Het is de uitzondering op de regel.

En omdat je voelt dat het eigenlijk niet goed zit tussen jou en hem/haar, praat je het goed voor jezelf door met redenen te komen zoals:
“Ja, hij/zij is gewoon heel druk met zijn/haar werk.”
Of:
“Ja, hij/zij komt net uit een relatie, daarom is het nu even moeilijk"
Of
“Ja, ik ben nu eenmaal heel lief, ik kan mensen makkelijker vergeven en ik zit er ook niet heel erg mee hoor.”
Terwijl je gevoel eigenlijk iets anders zegt…

3. Praat het gedrag van de ander niet zomaar goed
Je hebt vast allerlei manieren om jouw situatie en het gedrag van je partner goed te praten.
Je wil niet geloven dat je partner jou respectloos behandelt.
Voer een eerlijk gesprek over JOUW grenzen en hoe jij wilt dat iemand met jou omgaat. Dan communiceer je jouw standaarden duidelijk.
Want als jij niet helder naar je partner communiceert dat je niet alleen mooie woorden wilt MAAR ook daden wilt zien, dan voelt hij/zij geen noodzaak om echt te veranderen.
Dus dan blijft hij/zij hetzelfde gedrag vertonen, of het wordt zelfs erger omdat hij/zij wil zien tot hoever hij/zij kan gaan.

- "What am I feeling or needing at this moment?"
- "Am I agreeing to this out of obligation or fear of upsetting someone?"
- "How would I feel if I said no or set a boundary here?"
- "What would it look like to take care of myself in this situation?"

Als je je te veel aan anderen aanpast, kun je daar flink last van krijgen. Veel mensen die hier gevoelig voor zijn, doen dit vaak automatisch. Het is daarom belangrijk om je bewust te worden van hoe jij je aanpast. Dit kan bijvoorbeeld al zichtbaar zijn in de kleding die je aantrekt (vind je het zelf mooi, of denk je dat anderen het mooi vinden?) en in de activiteiten die je onderneemt. Vraag jezelf steeds af waar jij zin in hebt, wat jouw werkelijke behoeften zijn. Je hoeft nog niets te veranderen, alleen maar bewust te worden. Op een gegeven moment zul je steeds beter herkennen wanneer je 'ja' zegt, terwijl je eigenlijk 'nee' bedoelt, wanneer je eten klaarmaakt dat iemand anders lekker vindt (maar jij niet), of wanneer je moe bent, maar toch met iemand afspreekt omdat diegene dat graag wil. Het kan helpen om elke avond even op te schrijven hoe je die dag met je eigen behoeften bent omgegaan. Probeer een paar weken lang niets anders te doen, dan alleen jezelf te observeren. Zodra je je bewust wordt van wat jij eigenlijk wilt en hoe vaak je wel of niet naar jezelf luistert, kun je bewustere keuzes maken.

Neem de tijd om na te denken over wat je wel en niet prettig vindt.
Let op situaties waarin je stress of irritatie voelt – dat kan een teken zijn dat je grens wordt overschreden.
2. Communiceer duidelijk en direct
Zeg wat je bedoelt zonder te verzachten of excuses te maken. Bijvoorbeeld: "Ik heb vandaag geen ruimte om dit op te pakken."
Gebruik "ik-boodschappen" om het persoonlijk te houden, zoals: "Ik voel me overweldigd als er onverwacht extra werk bijkomt."
3. Oefen nee zeggen
Nee zeggen is niet onbeleefd! Een simpele "Nee, dat gaat nu niet lukken" is genoeg.
Wil je vriendelijk blijven? Zeg: "Ik waardeer dat je het vraagt, maar ik kan het nu niet doen."
4. Stel alternatieven voor (als je dat wilt)
Als je toch iets wilt helpen maar binnen je eigen grenzen, zeg dan:
"Ik kan je hier niet bij helpen, maar misschien helpt het om [andere optie] te proberen."
5. Luister naar je gevoel en wees consequent
Als iets niet goed voelt, sta er dan achter en houd je eraan.
Mensen testen soms je grenzen, maar hoe consequenter je bent, hoe beter ze worden gerespecteerd.
6. Oefen met kleine stapjes
Begin in makkelijke situaties, zoals in een winkel of bij een bekende, en werk toe naar lastiger situaties.

Therapie met familieopstellingen op tafel is een krachtige methode om onbewuste patronen te herkennen en te doorbreken. Veel gedragspatronen, zoals te veel verantwoordelijkheid nemen of geen grenzen stellen, ontstaan in de dynamiek van je gezin van herkomst. Soms neem je onbewust een rol aan die niet bij jou hoort, bijvoorbeeld als ‘verzorger’ of ‘bemiddelaar’, wat later in het leven kan leiden tot overbelasting en moeite met grenzen.

Bij een tafelopstelling gebruik je kleine poppetjes, stenen of andere objecten om jouw familiesysteem visueel neer te zetten. Dit maakt inzichtelijk hoe jij je verhoudt tot anderen en welke onbewuste dynamieken spelen. Door verschuivingen te maken en verschillende perspectieven te verkennen, kun je voelen welke positie beter bij je past. Dit helpt om oude overtuigingen los te laten en gezondere patronen te ontwikkelen, zoals meer ruimte innemen en verantwoordelijkheid terugleggen waar die hoort.

Start met zelfreflectie
Schrijf op in welke situaties je merkt dat je te veel verantwoordelijkheid neemt of geen grenzen stelt. Vraag jezelf vervolgens af: “Van wie heb ik dit patroon mogelijk overgenomen?” en “Wat zou er gebeuren als ik een stap terug doe?” Dit bewustzijn is de eerste stap naar verandering.

Familieopstellingen op tafel helpen je om deze inzichten niet alleen mentaal, maar ook op gevoelsniveau te ervaren, waardoor blijvende verandering mogelijk wordt.

Grenzen aangeven geeft conflict. Conflict naar buiten en van binnen. Je hebt wat te bewaken: je wilt niet dat de ander over jouw grenzen gaat, maar je loopt ook het "risico" dat de ander jou minder sympathiek vindt. Dat kan met name bij jou intern soms schuren. Heel, heel vroeger waren we als mensen afhankelijk van elkaar. Buiten de groep vallen was toen gevaarlijk, wanneer je uitgesloten werd werd je bloot gesteld aan de gevaren van de omgeving en gebrek aan voedsel.
In de huidige tijd is dat niet meer aan de orde, toch blijft het een primaire reactie.

Boosheid kan een hele gezonde raadgever zijn dat we onze grens hebben bereikt of dat iemand anders over onze grens gaat. Voel je je bijvoorbeeld sneller geïrriteerd dan normaal, dan kan het wel eens zijn dat je teveel op je bord hebt. Boosheid klinkt altijd als een vervelende emotie, maar kan een natuurlijke raadgever zijn.

Grenzen aangeven. Tja het klinkt zo makkelijk. Maar ís dat het ook? Veel mensen in mijn praktijk weten niet eens zo goed wat hun grenzen zijn, laat staan dat je ze kunt aangeven. Ze komen er achter af pas achter omdat ze zich ergens niet goed bij voelen.

Ik zou het willen vóór zijn. Graag onderneem ik met jou de stap om na te gaan hoe je je bij elke situatie voelt. We kunnen met een raamwerk werken waardoor je niet zelf hoeft te bedenken maar gewoon lezen en bespreken welke woorden en gevoelens je herkent. Van negatief tot positief en van lage energie tot hoge energie. Zo wordt het op papier snel duidelijk waar je ergens zit met je gevoel. Dan is dat alvast duidelijk.

Daarna is het natuurlijk van belang dat je op een respectvolle maar duidelijke manier je gevoel kunt aangeven. Ook daar kunnen we aan werken. Trainen in meer assertiviteit.

Accepteer imperfectie: Het is oké om fouten te maken. Elke poging om je grenzen aan te geven is een stap vooruit.

Begin klein met het maken van geluid.

Kijk eens in de spiegel en zeg luidop: NEE
Hoe komt dit eruit. Kan je dit met overtuiging zeggen? Voel bij jezelf wat je ervaart als je NEE zegt. Geef jezelf tijd om dit zo nu en dan te oefenen en vergelijk het eens met het zeggen van: JA.

Het kan eerst wat ongemakkelijk en onnatuurlijk aanvoelen. Het kost dan zelfs energie om het te zeggen. Naarmate je dit vaker oefent wordt het steeds makkelijker en zal het in de praktijk ook eenvoudiger voor je worden om NEE te zeggen als dit voor jou van toepassing is.

Gaat het NEE zeggen je al goed af, dan kun je ook oefenen met Stop zeggen (incl. het stopteken met je hand). Vraag een vriend/ vriendin of collega om rustig op je af te lopen. Zodra jij bij jezelf merkt dat je een gevoel in je lichaam ervaart of een sterke gedachte dat iemand te dichtbij komt, dan zeg je duidelijk STOP inclusief het stop teken.

Het gaat erom dat je deze oefening met respect en aandacht doet. Het gaat er dus niet om dat je iemand leuk vindt of heel erg vertrouwd en dat diegene daarom heel dichtbij mag komen. Het gaat er juist om dat je de aandacht bij jezelf kan houden en kan aanvoelen wat voor jou de passende ruimte is. Zodra je spanning ervaart in je lichaam is dat vaak een teken dat iemand te dichtbij komt. Als je gaat oefenen om dit te herkennen en vervolgens ernaar gaat handelen door STOP te zeggen geef je jezelf ruimte om te blijven ontspannen/ ademen. Het hoeft dus niet eerst ongemakkelijk te worden.

Vaak komt het woordje stop er eerst heel zacht uit. Ook hier is het nodig om te oefenen en langzaam aan steeds zekerder van je zaak te worden en dat je het vertrouwen krijgt dat jij ook je grens mag aangeven. Hoe duidelijk jij je grens aangeeft en je uitspreekt, hoe duidelijker het tegelijk ook voor de ander is.

Probeer eens om elke dag een “check-in” moment voor jezelf in te bouwen, bijvoorbeeld aan het begin of einde van de dag, of net voor een afspraak of sociale activiteit. Tijdens dit moment stel je jezelf drie vragen:

1. "Wat voel ik nu?" – Dit helpt je om stil te staan bij je emoties en lichamelijke signalen.
2. "Wat heb ik nu nodig?" – Hiermee word je je bewust van je eigen behoeften, zoals rust, steun, of ruimte om je mening te delen.
3. "Wat zou voor mij een prettige grens zijn?" – Deze vraag helpt je te bepalen welke grenzen je graag wilt bewaken in de komende activiteit of ontmoeting.

Door deze vragen regelmatig te beantwoorden, word je je steeds beter bewust van je eigen behoeften en grenzen, wat je kan helpen om die ook duidelijker naar anderen te communiceren.

Als je een grens niet durft aan te geven, kijk dan eens of dit met pleasing te maken heeft. Pleasing is een intelligent overlevingsmechanisme cq beschermingsmechanisme wat ooit goed voor ons heeft gewerkt.
Het helpt niet om dit mechanisme nu in onszelf te veroordelen. Als we er liefdevol ja tegen zeggen, kan het wegsmelten als we het niet meer nodig hebben.

Maak een lijstje van dingen die je wel zou willen doen als het je gevraagd werd, en een lijstje van dingen waartoe je niet bereid bent; schrijf het op of zeg het hardop voor jezelf. Waar trek je de grens en waarom?

Maak een lijstje van dingen die je prettig vindt en dingen die je onprettig vindt om, thuis of op je werk, voor anderen te doen; schrijf het op of zeg het hardop.
Hoeveel van die dingen doe je toch nog steeds, en waarom?

Als je iets voor een ander doet, je kinderen, echtgeno(o)t(e) of familieleden, klaag je daar dan over?
Voel je je verantwoordelijk voor het leven of de fouten van een andere volwassene?
Denk eens na over de aspecten van je leven waar je je overdreven verantwoordelijk voelt en waar je te veel helpt of je gefrustreerd ­terugtrekt. Als je je gebruikt of niet gewaardeerd voelt – een martelaar of een deurmat – wat zou je dan kunnen doen om een beter evenwicht te vinden?'

Als je al eenmaal de grenzen en beperkingen van je verantwoordelijkheid hebt vastgesteld, kun jij je plichten volledig op je nemen en loslaten wat niet jouw plicht is; op die manier beleef je meer vreugde aan het steunen van anderen omdat je relaties creërt die harmonieuzer en coöperatiever zijn.

Conflueren betekent dat we ons aanpassen aan onze omgeving, waarbij we onszelf soms wegcijferen. Dit uit zich in het vermijden van confrontaties, het niet durven opvallen, en het moeilijk vinden om anders te zijn dan de rest.
Om hieruit te stappen, is het nodig het tegenovergestelde te doen: ons voorbereiden op wat we steeds proberen te vermijden. Dit houdt in dat we minder inschikkelijk worden, duidelijk laten horen wat voor ons belangrijk is, en onze eigen grenzen helder aangeven.

Je kunt alleen weten wat jouw grenzen zijn als je in verbinding bent met jouw lichaam. Daar voel je jouw grenzen.

Ga zitten op een stoel en adem een paar keer diep in en uit. Laat je op de uitademing steeds meer zakken op de stoel. Ga na waar je de meeste druk voelt van de stoel op jouw lichaam.
Adem weer een paar keer in en uit en laat je verder in de stoel zakken op jouw uitademing. Voel weer waar jouw lichaam de meeste druk voelt van de stoel. Misschien voel je het nu op meer plekken of is het veranderd.

Nu ben je al meer in verbinding met jouw lichaam.

Een heel belangrijke stap om iemand niet over jouw grenzen te laten gaan, is dat je opmerkt wat er gebeurt. Je kunt het beste oefenen met situaties, die je van tevoren ziet aankomen, bijv. een gesprek met een 'lastige' collega op je werk. Let op wat er in je lichaam gebeurt, ben je gespannen, ga je zenuwachtig lachen, zachter praten ...? Je kunt je voorbereiden op zo'n situatie (een volgende keer): bedenk hoe je wil reageren, ga stevig staan, laat je ademhaling vanuit je buik komen en oefen met nee zeggen/jouw mening geven. Succes.

Lees het boek : Grenzen van Dr. Cloud
Zeer behulpzaam in het leren stellen van goede grenzen.

1) Geef niet veel uitleg, dat vertroebelt de boodschap. Helderheid is voor de andere partij het duidelijkst en vaak vinden ze dat ook fijner.

2) Haal de emotionele lading van de boodschap af: verontschuldig je bijvoorbeeld niet uitgebreid, wring je niet in allerlei meelevende bochten.

3) Hou het kort en neutraal. Dan hoeft de ontvanger ook niet in te gaan op jouw emoties en dat is vaak veel overzichtelijker en eenvoudiger voor die ander.

Herken je dat? Dat je het moeilijk vindt om je grenzen aan te geven?
Iemand schoffeert je - en je laat dat maar.
Iemand pakt jouw ruimte - en je laat het maar.
Je kind neemt jouw regie - en je laat het maar om ruzie te voorkomen.
Je baas kritiseert je, onterecht - en je laat het maar, want "het is toch je baas"
Oefen in het steeds weer kleur bekennen; als je dat laat, word je een kleurloos figuur.

Dr. Nicole LePera post op Instagram waardevolle inzichten
over uiteenlopende onderwerpen zoals grenzen aangeven, dysfunctionele famieie patronen, ptss, copingsstijlen, gezonde relaties, verslaving, veerkracht na het helen van ontwikkeltrauma en lichaamsgerichte aanpak bij trauma. Ze schreef meerdere boeken (o.a. How to do the work, how to meet your self) en post ook filmpjes waarbij de kind-ouder dynamiek heel helder in beeld word gebracht.

Je grenzen aangeven is gemakkelijker gezegd dan gedaan.
Je kunt je grens visualiseren door je deze mentaal voor te stellen: Stel je een beschermende bubble/ bel voor rondom jezelf. Met een beschermend membraan/ laag eromheen. Alles wat jij wil uiten en uitstralen kan erdoor naar buiten. Naar binnen toe is er een selectie van wat voor jou oké is om toe te laten. Dit kan helpen om te bepalen of je iets binnen of buiten je comfortzone toelaat. Zodat je meer regie kunt pakken over wat jouw past en goed voor je is om binnen te laten. en wat je bij de ander mag laten.

Je grenzen aangeven is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Je kunt jezelf de volgende vragen stellen:
- Is Dit Oké Voor Mij? Is wat er gebeurt of wat er van je gevraagd wordt, oké voor jou.
- Wat Heb Ik Nodig?: Bedenk en voel wat je nodig hebt in deze situatie om je comfortabeler en veiliger te voelen.

Grenzen aangeven, een bekende kreet maar voor velen best lastig in de uitvoering. Ik vind het ook wat kil, star en afstandelijk klinken 'een grens'. Liever heb ik het over 'ruimte innemen' of 'je ruimte behouden'. Daar zit beweging in, wellicht zelfs speelsheid, in ieder geval experimenteer ruimte om voldoende bewegingsruimte en vrijheid voor mezelf te creëren. En dat maakt 'grenzen aangeven' al een stuk luchtiger.

En als die ruimte innemen of behouden niet gelukt is, voel ik 'm ook. Dan word ik boos, onrustig, verdrietig of laat ik de ander in de steek en daarmee soms ook mezelf. Dat is niet fijn. Ruimte innemen of behouden doe je namelijk in contact me een ander.
De vraag of de ander jou ruimte laat innemen of niet, zijn eigen ruimte belangrijker vindt dan die van jou of je totaal negeert heeft allemaal invloed op het proces.
Mijn neiging is om snel af te haken als ik voel dat ik geen ruimte krijg. Mijn leerproces is, dat als ik de eerste stap gezet heb er nog wat stappen mogen volgen en ik niet gelijk mezelf terugtrek, maar realiseer dat ik nog maar net begonnen ben (met ruimte innemen). Wie weet neem jij heel veel ruimte in en heb je te leren om andermans ruimte te respecteren, anders kom je ook alleen te staan.

Ruimte innemen of behouden kan ook een eureka gevoel geven. Dit zijn positieve ervaringen die je vertrouwen geven om het vaker te doen.

Wil je dit bij jezelf onderzoeken? Wil je ervaren hoe je beter je eigen ruimte kan behouden of juist vergroten? Neem contact met me op en we gaan samen aan de slag!

Grenzen aangeven is heel belangrijk! En als je ze nog niet kent, dan mag je er over nadenken. Hoe ver mag iemand komen me teen gedrag wat eigenlijk niet echt acceptabel is?
Maar wat nog belangrijker is: als je je grenzen gevonden/bepaald hebt, bewaak ze dan ook! Als iemand er overheen gaat, zeg er wat van en laat je niet in een hoek duwen maar zeg gewoon duidelijk 'wat jij gedaan/gezegd hebt, vind ik niet fijn'. En houd je daar aan.
Succes!
Valeria

Grenzen aangeven kan heel lastig zijn. Vaak zijn we bang voor de reactie van de ander of vind je het moeilijk om de confrontatie aan te gaan.
Brainspotting kan je erbij helpen, ook als je niet weet waar je moeite om grenzen aan te geven vandaan komt. Je brein weet dat wel. Tijdens Brainspotting worden met name die gebieden bereikt waar je niet bewust bij kunt komen. Wil je meer weten, neem dan gerust contact op.