Tips bij trauma

Lees het boek van Lindsay C. Gibson, klinisch psycholoog. Zij beschrijft in haar boek: Loskomen van emotioneel onvolwassen mensen, hoe je los kunt komen uit deze ongezonde relaties die vaak traumatisch zijn geweest. In de relatie tussen ouders en hun kinderen kan deze relatie desastreuze gevolgen hebben. Hierover gaat dit boek.

Weer landen in je lichaam begint klein

Als je gewend bent geraakt om spanning te dempen door “uit” te gaan, kan het spannend zijn om weer meer te voelen.
Je lichaam opnieuw bewonen is dan geen grote stap, maar een reeks kleine bewegingen.

Een kleine oefening

Leg één hand op je borst en één op je buik.
Voel je handen liggen en merk op hoe je adem onder je handen beweegt.

Je hoeft je adem niet te veranderen.
Alleen volgen is genoeg.

Als het prettig voelt, kun je zachtjes tegen jezelf zeggen:

“Ik ben hier.”

Ter afronding

Landen in je lichaam hoeft niet intens of diep te zijn.
Juist in het kleine, eenvoudige contact ontstaat vaak weer een gevoel van aanwezigheid en veiligheid.

Soms kun je je ineens afwezig voelen. Alsof je er wel bent, maar niet helemaal.
Je hoofd voelt ver weg, je lichaam minder aanwezig, of de wereld lijkt wat vlak of onwerkelijk.

Dit wordt vaak dissociatie genoemd.
Het is geen teken dat er iets mis is met je, maar een manier waarop je systeem zichzelf beschermt tegen te veel spanning.

Een kleine oefening

Wanneer je merkt dat je wat “weg” raakt, probeer dan heel rustig je aandacht te brengen naar iets concreets in je omgeving.

Kijk bijvoorbeeld om je heen en benoem (hardop of in gedachten):

5 dingen die je ziet
4 dingen die je kunt aanraken
3 geluiden die je hoort

Neem hier de tijd voor. Je hoeft nergens naartoe.

Ter afronding

Dissociatie hoeft niet geforceerd doorbroken te worden.
Vaak helpt het al om jezelf zachtjes terug te nodigen in het hier en nu.

Peter Levine zegt: Het is niet zozeer de schokkende gebeurtenis zelf wat het trauma is. Het heeft nadien effect op het zenuwstelsel. De energie die door de gebeurtenis niet is vrijgekomen blijft gevangen in het zenuwstelsel. En doordat dit er is kan je lichaam hierop reageren, of niet reageren. Dit kan met o.a. met emotie, pijn en beweging of juist verstarring. Herken jij dit?

Trauma is een hevige situatie(s) in je leven dat kan ontstaan zoals Peter Levin omschrijft door aanhoudende stress en angst of een heftige gebeurtenis die je als donderslag bij heldere hemel overvalt en dus op dat moment te snel en te plotseling gebeurde.
Herken jij dit in een situatie bij jezelf?

Wanneer je gebukt gaat onder angst, depressie, problemen of pijn komt het vaak niet in je op dat je dit geërfd kunt hebben van je voorouders. Zolang onopgeloste trauma’s begraven blijven in pijn of stilte, kunnen angsten en gevoelens die niet bij jou horen blijven opduiken in je leven. Met de transformatieve aanpak uit dit boek is het mogelijk de cyclus te doorbreken.

Niet spreken over ingrijpende gebeurtenissen helpt vaak niet omdat het de verwerking blokkeert en de impact van de gebeurtenis in stand houdt. Trauma wordt opgeslagen als een levendige herinnering en door vermijding krijgt het brein geen kans de ervaring als 'verleden tijd' te classificeren. Een eerst stap zou kunnen zijn door het op papier op te schrijven als het uiten aan een naasten nog groots lijkt.

In Innerlijke zelfvervreemding overwinnen na trauma combineert Janina Fisher actuele neurobiologische kennis over trauma, dissociatie en gehechtheidsproblematiek met een praktische benadering voor de behandeling daarvan. Zij stelt een behandelmodel voor dat de nadruk legt op 'verwerking'- een omvorming van de relatie tot het zelf, waarbij schaamte, zelfverachting en aannames van schuld vervangen worden door compassievolle acceptatie.

Mo Gawdat vertelt vaak in zijn talks dat ieder mens wel een keer een traumatische gebeurtenis mee zal maken in zijn/haar/hun leven. Dat is een confronterende gedachte. Het betekent dat we elke dag mensen tegenkomen — in het verkeer, op het werk, in de winkel of in onze buurt — die een traumatische ervaring hebben meegemaakt. En misschien geldt dat ook voor onszelf.

Trauma ontstaat wanneer een ingrijpende gebeurtenis het brein en het lichaam overweldigt. Het kan gaan om gebeurtenissen zoals een ongeluk, geweld, verlies van een dierbare, langdurige onveiligheid in de jeugd, pesterijen, emotionele verwaarlozing, een plotselinge scheiding van ouders of herhaaldelijk het gevoel niet gezien of veilig te zijn.
Het gaat daarbij niet alleen om wat er is gebeurd, maar vooral om wat het zenuwstelsel niet heeft kunnen verwerken. Wanneer een ervaring te intens, te plotseling of te langdurig is, lukt het het brein niet om deze gebeurtenis volledig af te ronden en te integreren.

De verwerking wordt als het ware tijdelijk “geparkeerd” in het limbisch systeem. het deel van het brein dat betrokken is bij emoties, overleving en veiligheid. Daardoor heeft trauma niet alleen een psychologische impact, maar ook een duidelijke lichamelijke impact. Het lichaam blijft reageren alsof het gevaar nog aanwezig is.
Mo Gawdat vertelt vaak in zijn talks dat ieder mens wel een keer een traumatische gebeurtenis mee zal maken in zijn/haar/hun leven. Dat is een confronterende gedachte. Het betekent dat we elke dag mensen tegenkomen — in het verkeer, op het werk, in de winkel of in onze buurt — die een traumatische ervaring hebben meegemaakt. En misschien geldt dat ook voor onszelf.

Trauma ontstaat wanneer een ingrijpende gebeurtenis het brein en het lichaam overweldigt. Het kan gaan om gebeurtenissen zoals een ongeluk, geweld, verlies van een dierbare, langdurige onveiligheid in de jeugd, pesterijen, emotionele verwaarlozing, een plotselinge scheiding van ouders of herhaaldelijk het gevoel niet gezien of veilig te zijn.
Het gaat daarbij niet alleen om wat er is gebeurd, maar vooral om wat het zenuwstelsel niet heeft kunnen verwerken. Wanneer een ervaring te intens, te plotseling of te langdurig is, lukt het het brein niet om deze gebeurtenis volledig af te ronden en te integreren.

De verwerking wordt als het ware tijdelijk “geparkeerd” in het limbisch systeem. het deel van het brein dat betrokken is bij emoties, overleving en veiligheid. Daardoor heeft trauma niet alleen een psychologische impact, maar ook een duidelijke lichamelijke impact. Het lichaam blijft reageren alsof het gevaar nog aanwezig is.

Trauma is geen teken van zwakte of onvermogen. Het is een normale reactie van een gezond brein op een abnormale of overweldigende situatie. Het lichaam heeft geprobeerd te overleven op de best mogelijke manier op dat moment.

Omdat trauma zich vastzet in de niet-talige delen van het brein, kunnen klachten ontstaan zonder dat iemand precies begrijpt waar ze vandaan komen. Denk aan angst, spanning, somberheid, vermoeidheid, paniek of lichamelijke klachten. Vaak weet iemand rationeel dat het verleden voorbij is, maar voelt het lichaam dat nog niet zo.

Ooit zei een trainer op mijn opleiding tegen iemand, misschien wel tegen mij, ik herinner het me niet precies: ‘Je bent geen probleem dat moet worden opgelost.’ Sindsdien heb ik datzelfde tegen veel van mijn cliënten gezegd. Altijd weer ervaar ik dan zelf de opluchting die ik indertijd ervoer. He he. Ik ben oké. Ik heb misschien wel een probleem, maar ik ben het niet!

Bij traumaverwerking denken mensen vaak direct aan EMDR of het herbeleven van gebeurtenissen. Maar voordat verwerking mogelijk is, is veiligheid essentieel.

Dat betekent: leren reguleren, je lichaam tot rust brengen en ervaren dat je hier en nu veilig bent. Ademhalingsoefeningen, grondoefeningen (zoals je voeten stevig op de grond voelen) of bewust je omgeving waarnemen kunnen helpen om uit een stressreactie te komen.

Wanneer je zenuwstelsel kalmer wordt, ontstaat er ruimte om stap voor stap naar het verleden te kijken.

Goede traumabehandeling bouwt daarom altijd eerst aan stabiliteit. Je hoeft niet meteen “diep te graven”. Herstel begint met veiligheid — in jezelf en in de relatie met je therapeut.

Trauma gaat niet alleen over wat er is gebeurd, maar vooral over wat er in jou is achtergebleven. Het kan ontstaan door één ingrijpende gebeurtenis, maar ook door langdurige stress, afwijzing of onveiligheid in je jeugd.

Veel mensen denken: “Het viel toch wel mee?” Maar als je merkt dat je heftig reageert op bepaalde situaties, snel overprikkeld bent, moeite hebt met vertrouwen of steeds in dezelfde patronen terechtkomt, kan er oud zeer meespelen.

Trauma zit vaak niet alleen in je gedachten, maar ook in je lichaam. Spanning, vermoeidheid of een gevoel van constante alertheid kunnen signalen zijn.

De eerste stap in herstel is erkenning: wat jij hebt ervaren, doet ertoe. Zachtheid naar jezelf is geen zwakte, maar een belangrijke stap richting verwerking.

Overcoming childhood trauma through psychotherapy is a gradual, long-term, and in depth process rooted in evidence-based approaches like CBT, Schema Therapy, and EMDR.

First, seek a trauma-informed therapist who specializes in these methods. Therapy provides a safe space to acknowledge and validate your experiences without self-blame, reducing shame that often lingers from childhood. It also helps to know that childhood trauma has many forms, and is more common than we'd like to believe. So, you're not alone, this is a common human problem.

Key steps in therapy include psychoeducation (learning how trauma affects the brain and body, etc.) to normalize symptoms like hypervigilance or avoidance.

Techniques such as gradual exposure to memories (via exposure from Schema Therapy or EMDR) help reprocess stuck emotions, diminishing their emotional charge.

In your daily life, you will be encouraged to practice self-compassion, challenging negative core beliefs ("I'm unlovable", "I'm not good enough" etc) through cognitive restructuring. You will also build emotion / nervous system regulation skills with mindfulness, grounding exercises, and healthy routines. Finally, through therapy, you will work on and improve your relationships through direct communication and behavioral experiments / changes. Childhood trauma negatively affects our adult relationships, therefore we do a lot of work there, too.

A good match with a competent therapist is key, as the professional psychotherapy relationship itself is also very healing, so do your research and try a few therapists to find one that you're the most comfortable with!

Heb jij een veilige plek waar je heen kunt gaan als het je allemaal teveel wordt? Ik bedoel dan niet een fysieke plek maar een plek die jij je kunt voorstellen in je hoofd en voelen in je lijf.

Ga op een plekje in huis zitten waar je niet gestoord zal worden. Zorg dat je lekker zit en lekkere zachte kussens en dekens om je heen hebt.
Doe je ogen dicht en visualiseer een plek voor je waar jij je veilig voelt. Dat kan in huis zijn maar ook in de natuur of aan het strand.
Bijvoorbeeld een mooie open plek in het bos. Ga dan als het ware om je heen kijken en 'kijk' naar alle details die er zijn. Wat zie je? Wat hoor je? Wat voel je? Wat ruik je?
Laat het op je inwerken en merk op of je lijf zich ook veilig voelt.
Dit is jou plek en jij beslist of er iemand bij je mag zijn of niet. Dat kan een vertrouwd iemand zijn of zelf degene in wie jij geloofd bijvoorbeeld Jezus.
Jij mag kiezen als je voorlopig hier niemand wil hebben dan is dat ook prima.

Stel je deze plek zo voor dat jij hier later in gedachten terug kan komen. Deze plek is van jou en jij kan hier zo vaak heen als goed voor je is.
Hier mogen jouw gedachten en jouw lijf ontspannen en bijkomen zodat je daarna weer rustig de wereld in kunt stappen.

Wanneer je 'bevriest' als iemand iets zegt, is dit vaak een automatische "freeze-reactie" van je zenuwstelsel, een overlevingsmechanisme om jezelf te beschermen tegen waargenomen gevaar of intense stress. Het is een normale, zij het ongemakkelijke, reactie.
Hier zijn stappen die je kunt nemen op het moment zelf en op de langere termijn:

Op het moment zelf

Erken de reactie zonder oordeel: Zodra je merkt dat je blokkeert, erken dit dan. Zeg tegen jezelf: "Ik voel me nu bevroren, en dat is oké. Mijn lichaam probeert me te beschermen".

Haal adem: Neem bewust een paar langzame, diepe ademhalingen. Adem vier seconden in, houd je adem zeven seconden vast en adem acht seconden uit. Dit helpt je zenuwstelsel te kalmeren.

Vraag om een pauze of tijd: Je kunt de persoon beleefd onderbreken en zeggen: "Dit overvalt me een beetje, mag ik hier even over nadenken?" of "Ik heb even een momentje nodig".

Grounding technieken: Probeer je te concentreren op je fysieke omgeving. Voel de vloer onder je voeten, beweeg je vingers of tenen, of benoem vijf dingen die je in de kamer ziet (de 5-4-3-2-1 methode).

Gebruik non-verbale communicatie: Als je geen woorden kunt vinden, blijf dan oogcontact maken en knik met je hoofd om te laten zien dat je aanwezig bent. Dit geeft je extra tijd om je gedachten te ordenen.

Traumatic release and breathwork can gently support your inner process by helping the body return to a sense of safety and presence. Conscious breathing works directly with the nervous system, allowing held emotions, sensations, or patterns to surface and release without needing to analyze or relive them. By staying grounded in the breath, you create space for your system to unwind naturally building awareness, self-regulation, and deeper connection with yourself over time.

Als naasten van een persoon die gedrogeerd is geweest en zelf niet weet wat hij heeft meegemaakt is het lastig om te bepalen wat het beste is. Vertel je het hem of laat je hem in het ongewisse. Het ligt een beetje aan wie en hoe het slachtoffer is: leeftijd, iq, leefomstandigheden, karakter enz. Als u het slachtoffer wilt inlichten: houdt het kort en vul niets voor hem in. De gedrogeerde persoon weet vaak niet wat hem is overkomen. Deze geheugenstoornis kan levenslang zijn en plotseling geactiveerd worden door iets waardoor brokstukken geheugen naar bovenkomen uit het onderbewuste. De gedrogeerde heeft moeite om het meegemaakte te plaatsen in zijn leven. Het is wel belangrijk dat het zijn werkelijke belevenis is en niet wat iemand uit zijn naaste omgeving denkt te weten wat hij heeft meegemaakt. Het beste is te erkennen wat hij vertelt in goed vertrouwen. Zorg dat er een vertrouwensband is. Laat de gedrogeerde persoon zelf beslissen wanneer hij gespecialiseerde hulp wil van bijv een therapeute. Zet de gedrogeerde niet aan om te praten met u over wat u weet over hem. Laat het slachtoffer zelf komen en in eigen tempo verwerken wat hem is overkomen. Vertrouw er op dat wat hij dan verlaat bewust meemaakt gedragen kan worden door hem. Bevestig zijn leven door erkenning van zijn werkelijkheid, het zal helend werken. Deze slachtoffers horen eigenlijk recht te hebben op levenslange toegang tot hulpverleners.
Wilt u zelf hulp daarbij als naaste, zoek hulp bij een therapeute. Ga vooral discreet om met de feiten die u weet over het slachtoffer, zodat deze geen last heeft van vreemde die hem aanspreken.

Veel mensen denken dat trauma een herinneringsprobleem is.
In werkelijkheid is het vooral een timingprobleem van het brein.
Bij trauma worden ervaringen opgeslagen zonder tijdstempel.
Het lichaam kan daardoor iets uit het heden beleven alsof het opnieuw gebeurt. En je kan er op reageren alsof het geen herinnering is, maar realiteit. Het zenuwstelsel maakt geen onderscheid tussen toen en nu.

Tip
Als iemand getriggerd raakt, helpt praten of uitleg vaak niet.
Het lichaam luistert niet naar woorden.
Wat wél helpt, is het zenuwstelsel laten ervaren dat het veilig is in het heden. Breng de aandacht naar wat er nú is.

Haal dan drie keer bewust adem.
Voel bewust je voeten op de grond.
Beweeg rustig je hoofd en ogen.

Zo krijgt het brein een nieuw signaal. Dit is nu. Ik ben hier.

Herstel na trauma betekent niet dat je nooit meer stressreacties zult hebben. Het betekent dat je reacties bij nieuwe of moeilijke ervaringen vaak minder intens worden en sneller weer tot rust komen. Je leert je lichaam en geest beter kennen en eerder signalen opmerken. Elke keer dat een reactie korter duurt of je jezelf sneller kunt kalmeren, is dat een belangrijke stap vooruit.

Ik merk dat de term "trauma" veel gebruikt wordt, waardoor het soms vaag en onduidelijk wordt waar het over gaat. Niet elk trauma hoeft behandeld te worden, de mens heeft veel veerkracht en zelfhelend vermogen. Belangrijk is dan ook om, als je hulp zoekt bij klachten, je met de therapeut goed helder krijgt waar het over gaat. Zorg dat er een duidelijk werkhypothese is die recht doet aan verleden, heden, psychosociale factoren, coping. Zowel cognitief, emotioneel, fysiek als zingeving.

De schrijfster/ervaringsdeskundige ziet DIS als een bijzonder (door God zelf in de mens gelegd) overlevingsmechanisme dat in werking kan treden wanneer iemand hevige traumatische ervaringen- fysieke en emotionele pijn-meemaakt.
Na jaren therapieën en opzoek op vele wegen heeft God haar een andere weg, een weg van bevrijding laten zien.

In 'Innerlijke zelfvervreemding overwinnen na trauma' worden actuele neurobiologische kennis over trauma, dissociatie en gehechtheidsproblematiek met een praktische benadering voor de behandeling daarvan gecombineerd. In dit boek wordt een behandelmodel voorgesteld dat de nadruk legt op 'verwerking'.

Als je merkt dat je flink getriggerd wordt en je niet meer normaal kunt reageren, dan ligt daar mogelijk een onverwerkte gebeurtenis aan ten grondslag. In het emotionele deel van het brein staat er dan nog iets op 'actief'.

Voorbeeld: je raakt van slag doordat je partner op een bepaalde toon tegen je praat. Je reactie is buitenproportioneel (afsluiten of heel boos worden, het groter maken) en het gebeurt steeds weer.

Ga eens na of je in je jeugd deze toon bent tegengekomen en hoe dat voor je was. Roep deze ervaring even goed op en geef een score aan hoe NAAR dit nu nog voor je is. 0 is: het doet me niks. 10 is: overweldigend.

Als de spanning 6 of hoger is, is deze gebeurtenis nog niet verwerkt en kun je met EMDR therapie de verwerking ervan alsnog op gang brengen. Het mooie is, je triggert ineens niet meer op de toon van je partner. 

Soms is het fijn om wat meer te horen over hoe we vastlopen in oude overlevingsmechanisme. Ik zou je podcasts van Jan Brommerez willen aanraden. Fijne stem, heldere uitleg. 'De vraag is niet Wat is er fout aan mij? maar Wat is er gebeurd met mij?'

Bokstherapie start januari 2026. Ga je met mij in de ring?
Je kiest voor bokstherapie als je:
- Stress en spanning wilt verminderen
- Je emoties beter wilt leren beheersen
- Meer zelfvertrouwen wilt krijgen
- Trauma’s wilt verwerken
- Je fysieke conditie wilt verbeteren
- Een nieuwe manier zoekt om met je gevoelens om te gaan

Aflevering 7: Anne Marsman, delenwerk bij trauma.
Marsman is psycholoog en trauma-expert. In haar proefschrift combineerde ze wetenschappelijke kennis met haar eigen ervaring met trauma en psychische klachten. Haar missie is om het thema zo laagdrempelig mogelijk te maken. Ze heeft een holistische kijk op trauma en herstel, waarbij delenwerk en Voice Dialogue een plaats krijgt.
Een aanrader!

Het boek 'ongezien opgegroeid' van Lindsay Gibson gaat over opgroeien met emotioneel niet aanwezige ouders.
Het begin van het boek vond ik zelf niet zo sterk, er staan een paar vragenlijsten in waarbij je o.a. kunt onderzoeken of je ouders emotioneel afwezig waren.
Ik schrijf dit om je aan te moedigen vooral door te lezen, want na de eerste hoofdstukken wordt het zeer interessant. Met behulp van veel herkenbare praktijkvoorbeelden schrijft Lindsay over de gevolgen van een opvoeding waarin het kind niet geleerd heeft te voelen en over gevoelens te praten en dit in een veilige omgeving.
Er wordt helder uiteengezet hoe kinderen met emotioneel niet bereikbare ouders gedragspatronen leren, zoals externaliseren (agressie naar buiten tonen) en internaliseren (agressie naar binnen slaan, schuldgevoel hebben.
Ook interessant is te lezen over relaties tussen mensen die bovenstaande niet geleerd hebben.
Lindsay geeft ook adviezen voor hoe je de inhaalslag kunt maken en wel kunt leren om verbinding te maken met jezelf en je eigen gevoelens, waarna je ook gelijkwaardig contact met anderen kunt maken.
Dit boek is een echte aanrader!

Your nervous system will heal from trauma when it learns, over and over, that the present moment is safer than the past.

One of the most widely recommended self-help tools across trauma therapies (EMDR, somatic experiencing, etc.) is "intentional resourcing". Here's how it works:

Each day, spend 3–5 minutes deliberately noticing and strengthening feelings of safety:

1) Name 3 things you can see, 2 you can touch, 1 you can hear (a classic grounding exercise).

2) Place a hand on your chest or belly and breathe slowly while silently repeating a phrase like “Right now, I’m safe” or “This will pass.”

3) Recall a person, pet, place, or memory that feels comforting and let the body soften for a few breaths.

Repeating small moments of conscious, focused safety in this way decreases hypervigilance (a common side effect of trauma) and reduces cortisol over time.

Seek professional help if distress feels overwhelming, I'm here for you!

Vaak kom ik de vraag tegen of het wel goed is om je therapie te onderbreken. Heel vaak ben ik daar voor, zodat je 'het geleerde' ook in de praktijk kunt brengen. Waarschijnlijk doe je dan weer ervaringen op en kun je na een tijdje beter beoordelen of en wat het is waar je aan verder wilt werken.

Als je traumatherapie wil, check dan altijd goed je verzekering. Traumatherapie wordt bij vele therapeuten gegeven, maar als je van te voren denkt dat de verzekering het wel vergoed omdat je huisarts je verwijst kun je voor vervelende verassingen komen te staan.

We zien bij trauma dat de traumatische herinnering actief blijft, alsof het nog steeds gebeurt.
Tijdens EMDR wordt de herinnering opnieuw opgeroepen, terwijl het brein (het werkgeheugen) tegelijkertijd geactiveerd wordt (bijv. met oogbewegingen of tikjes).
Onderzoek toont aan dat dit de emotionele lading van het trauma vermindert en de herinnering in het geheugen geïntegreerd wordt als “verleden gebeurtenis”.

Het verleden mag worden herinnerd, maar wordt niet langer herbeleefd.

Basisbehoeften van de mens zijn verbondenheid/ erbij horen, autonomie ervaren en een competentiegevoel. Deze zijn geschonden door trauma momenten. Trauma zorgt namelijk voor fragmentatie waarbij eigen gezonde delen worden afgesplitst. Doel van therapie is om middels proceswerk weer in verbinding met eigen gezonde delen te komen, zodat traumagevoelens tot rust komen en er van binnen iets verschuift of ruimte ontstaat voor de gezonde delen waardoor je weer in staat bent om autonomie en competentiegevoel te ervaren en weer in verbinding kunt zijn met jezelf en anderen.

Sta eens stil bij de plek die jij inneemt binnen je gezin van herkomst of in je huidige relaties. Vraag jezelf: “Welke rol had ik vroeger vaak in mijn gezin (bijv. de zorgende, de stille, de bemiddelaar, de rebel)?” en “Hoe zie ik die rol nu terug in mijn werk, vriendschappen of relatie?”

Vaak zetten we onbewust oude dynamieken voort in het hier-en-nu. Door die herhaling te herkennen, ontstaat ruimte om te onderzoeken of je die rol nog steeds wíl vervullen, of dat er nu andere manieren zijn die beter bij je passen.

Hier is een oefening die je kunt inzetten:

Teken je gezin van herkomst.
Zet jezelf en alle belangrijke gezinsleden (ouders, broers/zussen, eventueel anderen die een grote rol speelden) als cirkels op een vel papier.

Geef iedereen een eigen plek, zonder lang na te denken.
Voel en observeer.
Kijk naar hoe je ze hebt neergezet.

Sta stil bij vragen als:

- Waar sta jij ten opzichte van de anderen?
- Sta je dichtbij of ver weg?
- Ben je groter of kleiner getekend dan de rest?

Herken patronen

Vraag jezelf af:

Welke rol had ik vaak? (bijv. de verantwoordelijke, de stille, de grappenmaker).
Zie je deze rol nu nog terug in je huidige relaties of werk?

Maak een tweede tekening.
Teken nu hoe je de verhoudingen zou willen zien.

Let op hoe dat voelt: opluchtend, ongemakkelijk, bevrijdend?

Het ontladen van de opgeslagen energie in het lichaam en het reguleren van de vrijgekomen energie is helpend voor de genezing waardoor een nieuwe balans ontstaat in het zenuwstelsel. Je merkt dat er iets anders is als ervoor. Wat het is, het maakt het weer iets lichter. Hoe fijn is dat. Heb jij dit weleens ervaren?

De energie die is opgesloten in je lichaam en vrij wilt komen, zorgt voor een disbalans waarbij o.a. lichamelijke en/of psychische klachten kunnen ontstaan.
Het belangrijkste in deze is: ‘Het lichaam weet alles, onthoudt alles wat je meegemaakt heeft’.
Hoe goed ken jij je lichaam?

Het is zo bij een onverwachte situatie waarbij je lichaam reageert of niet reageert kan het zo zijn dat je lichaam niet de kans heeft gehad om deze energie te ontladen. Dit kan het evenwicht verstoren in je lichaam waardoor je merkt dat er mentaal of fysiek iets niet klopt.
Herken jij dit? Waaraan merk je dit?

Er is iets in ons leven dat te onverwacht, te snel, iets te lang overkomt. Het is lastig of juist niet mogelijk voor het zenuwstelsel om deze ervaring te verwerken. Een eerste reactie om dit te overleven in stressvolle situaties zijn vechten, vluchten of bevriezen. Herken jij dit bij jezelf? Wat gebeurt er vervolgens in je lichaam m.b.t. de energie die is vrijgekomen... Weet jij dit?

Bij trauma en chronische stress blijft het zenuwstelsel in een voortdurende staat van "aan" staan. Dingen die je voorheen gewoon deed kunnen nu bedreigend zijn of je verlammen.

Veel gezondheidsklachten komen van een chronisch ontregeld zenuwstelsel. Het centrale zenuwstelsel ziet het verschil niet meer tussen veilig en onveilig.

Hoe maken we ons centrale zenuwstelsel weer gezond?
Dat kan door:
Co-regulatie: samen zijn met een ontspannen iemand (of dier)
Kunst maken
Ademhalingsoefeningen
Anderen helpen
Sporten
Dansen
Spelen
Therapie
Mindfulness.

Tim en het wonder EMDR is een informatief kinderboek met tekeningen over EMDR-behandeling. In dit boek vertelt Tim over het auto-ongeval dat hij meemaakte, over de klachten die hij daaraan overhield en over de EMDR-behandeling die hij volgde om deze klachten te overwinnen. Geschikt voor kinderen van 4 tot 9 jaar en voor hun ouders.

Indrukwekkend boek: ‘Mantel van angst’ - als religie onderdrukt, beschadigt of traumatiseert, geschreven door Inge Bosscha heb ik net uit.
Misschien ook interessant voor jou om te lezen als je zelf naar een kerk gaat/ging of als je interesse hebt in dit onderwerp.

Helaas komt het vaker voor dan je denkt dat mensen schade oplopen in de kerk in hun denken en in hun ontwikkeling als persoon door zwart-wit denken, ongelijkwaardigheid, onbegrip en of manipulatie vanuit leiders/voorgangers/dominees/medekerkgenoten.
In het boek worden veel verschillende praktijkverhalen aangehaald, waardoor er veel ruimte is voor erkenning en herkenning.
Ook in mijn therapiekamer komt ik regelmatig vrouwen van alle leeftijden tegen die schade hebben opgelopen in hun opvoeding versterkt door de christelijke sfeer waarin ze werden opgevoed. Ze hebben bv nooit goed geleerd een eigen mening te hebben, voelen zich snel schuldig, hebben geleerd te gehoorzamen en zich aan te passen soms ten koste van zichzelf, hebben angst ontwikkeld voor hemel en hel, voelen zich snel veroordeelt of hebben zelf geleerd anderen te oordelen die anders denken dan zij en ga zo maar door.

Het mooie aan dit boek vind ik dat er op een eerlijke en open manier naar dit onderwerp wordt gekeken en erkenning wordt gegeven aan dit kwetsbare onderwerp.
Daarnaast spreekt het boek met respect over de mooie kanten van geloof en kerkgang die er gelukkig ook zijn!

Soms is trauma in de kindertijd heel duidelijk, kindermishandeling, geweld, seksueel misbruik. Daarnaast zijn er een boel volwassenen die rondlopen met klachten en niet goed weten waar ze vandaan komen. " Ik ben niets te kort gekomen thuis, ik had een dak boven mijn hoofd en kreeg te eten, had altijd schone kleding" zeggen ze dan. En toch....
Als je niet gezien wordt, er geen ruimte is voor jouw emoties, je geen warmte en liefde ervaart als kind, dan kom je te kort. Emotionele verwaarlozing kan ook trauma tot gevolg hebben.

Mocht je te maken hebben met kinderen waarbij je een vermoeden hebt van seksueel misbruik en je vraagt je af wat je kunt doen, bedenk je dan dat je er altijd naar kunt vragen. In de theatertalkshow Durf te zien van Stichting Wij zijn M legt een zedenrechercheur uit wat hij zelf doet om kinderen op hun gemak te stellen zodat de kans zo groot mogelijk is dat ze hun verhaal durven te doen. Hij doet dit door te vragen ‘vertel me daar eens alles over’. Dit is een open vraag, legt geen woorden in de mond en draagt geen schaamte in zich. Op die manier geef je een kind de kans om zijn of haar
verhaal te doen.

Onlangs was ik bij de theatertalkshow Durf te zien van Stichting Wij zijn M. Zij werken eraan om het taboe in de samenleving op seksueel misbruik te doorbreken. Mocht je zelf seksueel misbruikt zijn, dan kan het helpend zijn om naar deze theatertalkshow te gaan, mits je inschat dat je dat aankunt. Je zult er veel herkenning en erkenning vinden.

Ga aan de slag met de terugkerende nachtmerrie.
Imagery rehearsal therapy (IRT) laat zien dat het herschrijven van nachtmerries de frequentie kan verminderen (Krakow et al., 2001).

👉 Tip: Schrijf je terugkerende nachtmerrie op en bedenk een veilig alternatief einde. Oefen dit voor het slapengaan.

De EMDR-methode is toepasbaar bij mensen die ingrijpende gebeurtenissen hebben meegemaakt zoals een ongeluk, een brand, pesten, medische handelingen etc. Zij kunnen daar onbewust veel last door ervaren. Er is dan sprake van een trauma.
EMDR is een traumabehandeling die de opgeslagen spanning in het lichaam kan verminderen of het beeld dat mensen er vaak nog bij hebben, wegnemen of verminderen.
Een EMDR-behandeling is toepasbaar bij heel jonge mensen maar ook bij oude(re) mensen.
Leeftijd is geen maatstaf of bij iemand wel of geen EMDR-behandeling kan worden toegepast.
Ook het hebben van een verstandelijke beperking of het syndroom van Down behoeft geen belemmering te zijn.

Veel mensen met ontwikkelingstrauma merken dat ze vastlopen in patronen zoals pleasegedrag, perfectionisme of paniekaanvallen. Deze patronen zijn vaak ontstaan in de eerste 1000 dagen van je leven, als onderdeel van geboortepatronen. Ze waren ooit een manier om je veilig te voelen, maar beperken je later in relaties, werk en emotioneel welzijn.

Praktisch: Schrijf drie situaties op waarin je steeds hetzelfde gevoel of gedrag ervaart (bijvoorbeeld paniek in groepen of de drang om alles onder controle te houden). Vraag jezelf af: Wat probeer ik hiermee te vermijden of veilig te stellen? Door deze beschermdelen bewust te onderzoeken, ga je begrijpen hoe angst en paniek verbonden zijn met je vroege ervaringen en je zenuwstelsel.

Tip 1 – Luister naar de signalen van je lichaam

Veel mensen met ontwikkelingstrauma of geboortetrauma zijn gewend om emoties weg te duwen en vooral “door te gaan”. Toch spreekt je lichaam een duidelijke taal. Angst, paniek, hoofdpijn, gespannen spieren of slecht slapen zijn vaak signalen van een overbelast zenuwstelsel. Deze lichamelijke signalen vertellen je dat er nog oude spanning of onverwerkt trauma aanwezig is.

Praktisch: Neem meerdere keren per dag een korte pauze om je ademhaling en spierspanning te observeren. Waar houd je spanning vast? Waar voelt het zwaar of beklemmend? Alleen al bewust worden van deze lichamelijke signalen kan de eerste stap zijn om ontwikkelingstrauma te herkennen en ruimte te maken voor herstel.

If you catch yourself drawn to the same unhealthy relationships or situations, you might be experiencing repetition compulsion - your mind’s way of trying to “redo” a painful past to finally feel safe or in control.
Pause when you notice a familiar pattern.
Ask yourself, “Does this feel safe, or just familiar?”
Practice choosing even small, different responses - like reaching out to a trusted friend or setting a boundary

Healing starts with noticing the cycle and giving yourself permission to try a new path.

If you grew up feeling like you had to be “the adult” in your family - managing chores, caring for siblings, or supporting your parents emotionally - that’s called parentification. It’s not your fault, and it can leave lasting stress or guilt.

A simple way to start healing is to give yourself permission to just be cared for now. Try small steps like:
- Saying “no” to things that feel too heavy
- Asking a trusted friend or therapist for support
- Scheduling regular “play” or rest time, even if it feels strange

You don’t have to carry every burden anymore.

Bessel van der Kolk in zijn boek "Traumasporen" legt uit hoe iemand zijn stress systeem kan reguleren. Hieronder een paar belangrijke methodes, soms bekend, soms onbekend, die een fijne ondersteuning zijn in het behandelen van trauma's:
- Mindfulness
- Meditatie
- Yoga
- Ademhalingsoefening
- Bewegingen op muziek bijvoorbeeld
- Aanraking zoals massage

Bessel van der Kolk in zijn boek "traumasporen" wist duidelijk uit te legen dat de krachtigste bescherming tegen trauma en stress is sociale steun. Hij gebruikt de term wederkerigheid en verwoordt het als volgt: "het werkelijk gehoord en gezien worden door de mensen om ons heen. Het gevoel dat wij in andermans geest en hart bestaan." Het vervolg is een gevoel van veiligheid die nodig is om te genezen en om te groeien.

Wist je dat jouw eerste 1000 dagen impact hebben op jouw volwassen leven?
De eerste 1000 dagen is de tijd van conceptie tot en met de eerste periode na de geboorte (prenataal, perinataal en postnataal). Hier krijgt elke persoon imprints mee die een blauwdruk vormen voor jouw leven nu. Misschien heb je wel eens van geboortetrauma gehoord?

Stel dat je het benauwd kreeg tijdens de geboorte omdat de navelstreng om je nek zat. Dan heb je toen al heel hard moeten werken om te overleven. Het kan zijn dat je nu nog vanuit dit overlevingsmechanisme handelt, altijd hard je best doet in het leven.
Of heb je na de geboorte in de couveuse gelegen en daardoor minder goed kunnen hechten met je moeder? Ben je allergisch voor als andere mensen iets voor je bepalen. Dat kan komen van de ervaring die je als kleine baby hebt opgedaan.

Een kind in aanleg krijgt veel meer mee dan we denken. Het zenuwstelsel staat ook nog open, waardoor dit soort ervaringen overweldigend kunnen zijn en het daardoor meer afgesteld staat op overleven.

Wil je hier meer over weten? Dan beveel ik je aan om podcast afleveringen met Anna Verwaal te beluisteren. Of om haar te volgen op social media.

Een trauma is niet zozeer de gebeurtenis zelf – die “bestaat” in die zin niet – maar de manier waarop je systeem erop reageert en wat het in jou achterlaat. Het gaat dus niet alleen om grote, levensbedreigende situaties, maar vaak juist ook om ogenschijnlijk kleine ervaringen uit de kindertijd. Denk aan wat je vaak te horen kreeg of momenten waarop je je niet gezien of gesteund voelde. Als volwassene kun je er misschien luchtig over doen, maar je lijf en emoties reageren er soms nog steeds sterk op.

Die oude pijn kan vandaag de dag nog onbewust invloed hebben op hoe je reageert in relaties, werk of spanningssituaties. Het is absoluut de moeite waard om daarmee aan de slag te gaan – ook als je het zelf misschien wat overdreven vindt om er therapie voor te zoeken. Juist door er ruimte aan te geven, kan er heling en meer veerkracht ontstaan.

Neem jezelf serieus. Je kunt je jeugd niet overdoen, maar het is wél mogelijk het effect ervan te veranderen. Zoals Tom Robbins mooi verwoordt:
“It's never too late to have a happy childhood.”

Zijn de trauma's geïnventariseerd?
Beantwoord de volgende vragen: Wat maakt dat de trauma's nu nog zo'n lijdensdruk geven? Wat (en hoe) ben jij over jezelf gaan denken? Durf je ervan uit te gaan, dat het niet aan jou geleden heeft? Vaak zijn er irreële overtuigingen (cognities) aanwezig die de problematiek mede in stand houden. Werk aan de winkel! Blijf niet zitten met je trauma's!

In mijn praktijk komen regelmatig cliënten met een onverwerkt verleden. Een verleden waarin zich gebeurtenissen (trauma's ) hebben afgespeeld die hebben gemaakt dat cliënten technieken hebben verworven om de emotie onverwerkt te laten.
Dan komen ze in de spreekkamer en weten niet meer wat ze voelen, maar de lijdensdruk is zichtbaar aanwezig.
Het gaat vaak om emotioneel trauma (naast PTSS) zoals ruzie thuis, gepest worden op school, manipulatie, etc.
Deze gebeurtenissen vragen alsnog om verwerking.
* Schrijf alle gebeurtenissen die je je nog herinneren kunt om te beginnen eens op.

Moeheid is vaak meer dan alleen te weinig slaap. Zeker als je trauma hebt meegemaakt, kan je lichaam op een dieper niveau uitgeput raken. Dat komt omdat je systeem in de overlevingsstand schiet en veel energie verbruikt om spanning en emoties te onderdrukken. Hierdoor lijkt het alsof je gewoon “moe” bent, terwijl er eigenlijk veel meer speelt.

Mogelijke oorzaken van trauma-gerelateerde moeheid:

-Minder slaap: je lichaam blijft alert, ook ’s nachts.

-Overprikkeling: je zenuwstelsel staat aan en komt niet tot rust.

-Spier- en spanningsklachten: je lichaam houdt alles vast.

-Controle en alertheid: je brein wil geen risico nemen en staat continu ‘aan’.

-Onderdrukte emoties: onverwerkte pijn of trauma kost energie, ook als je er niet bewust mee bezig bent.

Wat kun je doen om je energie terug te vinden?

Herstelmomenten plannen
Geef je lichaam en brein bewust pauze. Niet pas als je instort, maar elke dag kleine stukjes herstel inbouwen.

Leren voelen in plaats van vermijden
Trauma en emoties onderdrukken kost enorm veel energie. Door stap voor stap te leren voelen, verbruik je minder kracht aan het wegstoppen.

Luister naar je lichaam
Signalen als spanning, hoofdpijn of vermoeidheid zijn geen vijanden, maar boodschappers. Hoe sneller je ze serieus neemt, hoe minder ze zich opstapelen.

Ken je triggers
Weet wat je zenuwstelsel overprikkelt dat kan geluid, stress of bepaalde situaties zijn. Als je dit weet, kun je er beter mee omgaan.

Adem en ontspan bewust
Diepe ademhaling en lichaamswerk helpen je zenuwstelsel schakelen van overleving naar herstel.

Wees mild voor jezelf
Moeheid is geen zwakte. Het is je lichaam dat aangeeft dat het veiligheid en herstel nodig heeft.

Hoe is dit voor jou? Deel gerust je inzichten met me en wil je hier meer mee aan de slag, plan dan een sessie in.

Wat je als kind hebt meegemaakt, kan je als volwassene nog steeds beïnvloeden. Soms heb je je toen alleen gevoeld, bang, of niet goed begrepen.
In traumatherapie kijken we samen naar wat er vroeger is gebeurd. We doen dit rustig en stap voor stap, op een manier die bij jou past. We zoeken uit hoe oude ervaringen nog doorwerken in je leven nu. Bijvoorbeeld in hoe je met anderen omgaat, of hoe je over jezelf denkt. Je leert beter begrijpen waar je gevoelens vandaan komen. Dat geeft ruimte en rust. We werken met praten, maar soms ook met beelden of lichaamsoefeningen. Alles gebeurt in een veilige sfeer, met respect voor jouw tempo.
Zodat jij weer meer vertrouwen voelt – in jezelf en in het leven.

Al het trauma wat je als klein kind (baby) meemaakt en niet herinnert wordt opgeslagen in je lichaam waardoor je zenuwstelsel nog steeds kan reageren op trauma waar je je niet bewust van bent. Door lichaamsgerichte oefeningen te doen kun je leren je zenuwstelsel te kalmeren. Jan Bommerez heeft hier veel oefeningen samengesteld die jou kunnen helpen. Zie zijn website voor meer informatie. Aanrader!

Situaties die indruk hebben gemaakt worden opgeslagen in het lichaam. Als het lichaam deze opslag niet goed verwerkt blijft de energie in je lijf waardoor je zenuwstelsel "aan" blijft staan en je lichaam niet meer weet of er gevaar dreigt of niet.

Door praten, (ontspannings)oefeningen en lichaamswerk kan je samen met een therapeut bij de oorspronkelijke emotie komen en daarmee werken zodat het trauma beweegt en verandert.

Heb je een ingrijpende gebeurtenis meegemaakt?
Naast cognitieve verwerking is het van belang dat je lichaam ook tot rust komt, veiligheid ervaart en niet ‘aan’ blijft staan.
Het betrekken van je lichaam levert een grote bijdrage aan een gedegen verwerking van een ingrijpende of traumatische ervaring.
Affectieve aanraking (haptonomie) bij trauma vraagt om een sensitieve afstemming tussen de therapeut en client. Maar het geeft ook dé ingang om weer te kunnen verbinden met je lichaam en gevoel. Het helpt om weer in je lichaam thuis te komen na heftige stress of een shock-toestand.