Tips bij hooggevoeligheid

Hoogsensitiviteit en je zenuwstelsel

Wanneer je hoogsensitief bent, heb je vaak al jong geleerd om je veiligheid te bewaken door je aandacht op je omgeving te richten -alsof je voortdurend scant op signalen van gevaar. Dat gevaar is niet altijd fysiek, maar vaak ook relationeel: subtiele tekenen van spanning, afwijzing of niet welkom zijn. Omdat verbinding voor ons van oudsher essentieel is om te overleven, reageert je zenuwstelsel hier net zo alert op als op echt gevaar.

Daarnaast kan je zenuwstelsel ook sterk reageren op lichamelijke prikkels zoals lawaai, drukte, fel licht of een nieuwe, onbekende omgeving. Relationele én fysieke gevoeligheid lopen vaak naast elkaar, en samen maken ze dat je sneller overprikkeld raakt. Veel werken met een sensitief zenuwstelsel gaat daarom over het herstellen van de verbinding met jezelf én met je omgeving, zodat je niet alleen maar hoeft te scannen, maar ook bewust kunt kiezen waar je aandacht heen gaat.

Zelf merk ik dat mijn sensitiviteit veel prettiger voelt in een omgeving waar ik me welkom, veilig en op mijn gemak voel. Ik kan dan meer prikkels en geluiden hebben en beter handelen naar wat ik nodig heb.

Mooi is het om na te gaan in welke sociale settings jij je prettig voelt, en daar in gedachten even naar terug te keren. Merk op hoe je lichaam voelt, hoe je ademt, welke emoties en gedachten er zijn. Nog krachtiger is het om dit de komende periode ter plekke bewust op te merken.

Dit zijn momenten waarop je ‘thuis’ bent bij jezelf, in verbinding met anderen. Zoals Brené Brown zegt: If you belong to yourself, you always belong in any situation.

Door dit soort ervaringen bewust op te slaan, geef je je zenuwstelsel nieuwe referenties van ontspanning en vertrouwen. Dankzij neuroplasticiteit kan je brein leren dit gevoel sneller terug te vinden, zelfs in minder gemakkelijke situaties. Zo train je jezelf om ook in drukte of spanning verbonden te blijven met jezelf — en dat maakt je veel weerbaarder tegen prikkels van buitenaf.

En natuurlijk helpt ook het regelmatig inchecken bij jezelf: hoe gaat het eigenlijk met me? Wat zijn mijn behoeften? Hoe is mijn energie? Heb ik honger of rust nodig? Voel ik me welkom hier? Waar heb ik zin in?

Ga op zoek naar wat je energie brengt!
Het kan een diepgaande gesprek met iemand zijn, een goede boek lezen, even een wandeling doen, sporten, schrijven, tekenen.
Vind wat je energie brengt en gaat ervoor. Geef wat je energie brengt de prioriteit nummer 1.

HSP'er zijn heel actief. Probeer eerst om een paar keer per dag 5 minuten stil te staan.
Bewust van je omgeving en luisteren naar de geluiden om je heen. Bewust aandacht geven aan je lichaam en wat je ervaart.
Niets doen. Gewoon ervaren.

Als je hooggevoelig bent, voel je vaak meer dan anderen. Je vangt signalen op die voor anderen onopgemerkt blijven: stemmingen, spanningen, verwachtingen. In een omgeving die veel vraagt of energie van je vraagt, kun je daardoor gemakkelijk het contact met jezelf verliezen. Je raakt overspoeld, afgestemd op de ander, terwijl je minder in contact blijft met je eigen behoeften.

Toch kun je, zelfs midden in zo’n omgeving, terug naar jezelf. Een manier om dat te doen, is door je voor te stellen dat er in je hart een innerlijke kamer is – een plek die alleen van jou is. Een stille ruimte, warm en veilig, waar je het fijn vindt om te zijn, waar je het dichtste bij jezelf bent. Het is geen denkbeeldige vlucht, maar een innerlijke verankering. Je hoeft er niets te bewijzen, niets vast te houden, niets uit te leggen. Hier ben je alleen maar aanwezig, mag je rusten en kun je jezelf weer vinden.

Sluit voor een moment je ogen of richt je aandacht naar binnen. Stel je voor dat je deze kamer binnenloopt. Misschien heeft die ruimte mooie kleuren, geuren, meubels, misschien ook niet. Het is jouw plek, precies zoals jij het fijn vindt. Je hoeft niets te doen. Alleen innerlijk even hier zijn.

Zelfs als je fysiek in een drukke ruimte bent, kun je deze innerlijke kamer binnen stappen. Het helpt je om te blijven staan, om niet weg te vloeien in de energie van de ander of van de ruimte. Van hieruit kun je helder voelen: wat is van mij, en wat is van de ander? Wat heb ik nodig?

Je innerlijke kamer is altijd beschikbaar. Hoe meer je haar opzoekt, hoe vanzelfsprekender ze wordt. En hoe beter je weet: ik ben niet mijn omgeving, ik ben mij, hier – in mij.

"Het hoogsensitieve kind" van Elaine N. Aron. Een gids voor ouders van een hoogsensitieve kind. Het boek bevat zelftests, casestudy’s en opvoed adviezen. Een boek om beter u kind te begrijpen en te begeleiden in deze wereld.

"Hoogsensitieve personen" van Elaine N. Aron

Zelf psychotherapeut maar ook HSPer. Zij combineerde sommige wetenschappelijk onderzoek met haar ervaringen. En als resultaat schreef zij een boek voor HSP’s en hun naasten.

* Reserveer tijd voor jezelf in je agenda
Naast sociale activiteiten heb je als introvert ook tijd voor jezelf nodig om weer op te laden. Plan die tijd heel bewust in.
* Zoek de diepte op in je werk en in de gesprekken die je hebt
Introverte mensen houden van diepgang. Zorg dat je af en toe ongestoord de diepte in kunt gaan en zoek die diepte ook op in de gesprekken die je hebt met anderen.
* Vind werk waarin je helemaal kunt opgaan
Introverte mensen zijn vaak echte experts binnen hun vakgebied. Omdat ze graag de diepte opzoeken en ook goed in stilte kunnen werken, kunnen ze zich helemaal verliezen in hun werk. ‘Flow’ noemen we dat en daar krijg je als introvert echt energie van. Goed dus om daar de ruimte voor te vinden.
* Wees lief voor jezelf
Als introverte persoon ben je wellicht geneigd om het jezelf kwalijk te nemen dat je niet zo extravert bent. Maar daardoor ga je voorbij aan de mooie kant van introversie. Als introvert heb je namelijk een aantal heel waardevolle eigenschappen. Zo ben je mensgericht, kun je zaken diep analyseren, kun je goed observeren en ben je een goede luisteraar. Voor jou spreekt dat misschien voor zich, maar het maakt je als introvert echt uniek.

Het verschil zit hem met name in waar iemand zijn energie vandaan haalt. Bij introverte personen is de binnenwereld het startpunt: daar keren zij naar terug wanneer hun energie op is. Zij krijgen energie van alleen zijn en hun eigen gedachten. Bij extraverte mensen is de buitenwereld het startpunt. Zij krijgen juist energie van andere mensen.
Dat heeft alles te maken met hoe de hersenen van introverten en extraverten in elkaar zitten. Een introvert is veel sneller overprikkeld dan een extravert, waardoor een introvert eerder behoefte heeft aan een moment voor zichzelf.

Extraverte personen hebben veel behoefte aan contact met anderen, waardoor zij het juist moeilijk vinden om alleen te zijn. Zij maken over het algemeen gemakkelijk contact.

Hieronder staan een paar introverte en extraverte kenmerken beschreven:

Eigenschappen introvert:
Binnenwereld als uitgangspunt, veel nadenken
Interne energiebron
Gevoeliger voor prikkels dan extraverten
Graag alleen willen zijn
Moe worden van grote groepen mensen en social talk
Het moeilijk vinden om een gesprek te beginnen
Niet van praten houden
Zorgvuldig formuleren voordat je spreekt, bedachtzaam
Er niet van houden in het middelpunt van de belangstelling te staan

Eigenschappen extravert:
Expressief zijn, veel praten en hardop denken
Actiegerichtheid: doen gaat voor denken
Energie krijgen van interactie met anderen
Graag met veel anderen omgaan, het liefst in groepsverband
Qua inhoud graag de breedte ingaan
Onderhoudend zijn, makkelijk in contact, gezellig
Sociale vaardigheid hebben en goed zijn in netwerken

Een kenmerk van HSP'ers oftewel hoogsensitieve personen is een diepgaande verwerking. Alle details worden opgepikt en worden diepgaand verwerkt. Dit proces kost tijd en energie. Daarom hebben HSP'ers regelmatig tijd voor zichzelf nodig. Om alles rustig te kunnen verwerken. Niet-HSP'ers kunnen vaak veel meer taken en activiteiten achterelkaar plannen en worden daar minder moe van. Een HSP'er heeft tussendoor extra tijd en ruimte voor zichzelf nodig, omdat zij veel meer info oppikken, op moeten slaan en te verwerken hebben.

Zelfcompassie betekent vriendelijk naar jezelf zijn en goed voor jezelf zorgen. Dit kan op allerlei manieren:
- In bad gaan
- De ruimte geven aan je gevoelens
- Mediteren
- Een boek lezen
- Schrijven
- In een dagboek schrijven
- Rustige muziek luisteren
- Yoga
- Wandelen in de natuur
- Vervelende gevoelens accepteren

Zelfcompassie kun je leren! Heb je een kritisch verstand en vind je het moeilijk om compassievol met jezelf om te gaan? Ga dan op zoek naar een ACT-therapeut. ACT staat voor Acceptatie en Commitment Therapie. 

Deze EHBO toolkit kun je gebruiken als je overweldigd wordt door emoties.
Stap 1: Erken de emotie en zeg hardop: Er is ....... bijv. verdriet, angst, boosheid, schaamte. Laat de gedachten oftewel het verhaal wat bij de emotie hoort als wolken voorbij gaan.
Stap 2: Waar in je lijf voel je deze emotie? Ga ernaar toe en geef het gevoel vriendelijke aandacht.
Stap 3 bestaat uit 3 onderdelen:
a. Verzachten. Leg zachtjes je hand op dat deel van je lichaam waar je de emotie voelt.
b. Kalmeren en troosten. Zeg iets van "Het is ook een moeilijke situatie"
c. Toestaan. Geef ruimte aan je gevoel. Het mag er zijn. Ook al is je verstand het er niet mee eens.
Deze laatste stap kun je ook samenvoegen. Zeg dan: "Verzacht, kalmeer en sta toe".

Weet je niet zo goed hoe je dit stappenplan in de praktijk kunt toepassen? Een ACT-therapeut kan jou hierbij helpen! 

Hoogsensitieve mensen zijn gevoeliger voor omgevingsinvloed. Een niet optimale werkomgeving zal dus een meer negatief effect hebben op de HSP'er. Andersom in positieve zin geldt dit ook. De HSP'er profiteert meer van een positieve stimulerende omgeving.

Je "voelsprieten" staan helemaal áán en naar buiten gericht. Alles neem je op en komt binnen. Dat is dan vervolgens veel, vraagt verwerkingstijd en energie.

Deze "voelsprieten" is in veel gevallen je zenuwstelsel dat geleerd heeft om voortdurend de omgeving te scannen op "veilig" of "onveilig". Waarom heeft je zenuwstelsel dat zo geleerd? Hoe meer onvoorspelbaarheid en onveiligheid er was in je omgeving als kind, hoe gevoeliger je zenuwstelsel staat afgesteld.

Want als jij vóelt hoe de vlag erbij hangt bij anderen in je omgeving, of vroeger bij je ouders of op school, dan weet je hoe jij moet zijn om de kans op harmonie, rust en dus veiligheid, zo groot mogelijk te maken.

Het mechanisme heeft je ooit goed geholpen. Intussen kan dit fenomeen je ook knap vermoeien. Het goede nieuws is dat je kunt leren je zenuwstelsel te begrijpen en te kalmeren, en kan je ruimte creëren voor andere keuzes en ander gedrag. Wanneer je leert jezelf beter af te bakenen, dan zal je minder last hebben van prikkels die binnenkomen en verwerkingstijd vragen.

Wat draag je een specialiteit met jou mee, namelijk hoog gevoelig zijn. Je voelt alles haar fijn aan omdat je alles op gevoel doet, dat is jouw kracht.
Het kan ook veel energie kosten om alles aan te voelen. Om je daarvoor te kunnen wapenen kan je je wat meer gaan afsluiten voor de mensen om je heen die veel energie kosten. Voorbeelden zijn: op een andere plek zitten, wat zakelijker opstellen, grenzen aangeven. Zo blijf je jezelf maar bescherm je jezelf ook zodat je niet uitgeput raakt.

Bij HSP komen emoties dieper, intenser binnen en vaak hebben ze meer oog voor details , gevoeliger voor sfeer en emoties van anderen. Hierdoor nemen ze meer prikkels op wat kan leiden tot overprikkeling/stress.

Bij stress verbruik je veel magnesium en omgekeerd heb je magnesium nodig om je zenuwstelsel te kalmeren. Magnesium is dus een aanrader.

Daarnaast is vitamine B een aanrader.

Charlotte La Bee ; overprikkeld brein

HSP's zijn gevoeliger voor zintuiglijke prikkels zoals geluiden, geuren en beelden. Door een persoonlijk zintuiglijk 'dieet' te ontwikkelen, kun je bewust kiezen welke prikkels je wel en niet toelaat in je leven. Dit kan betekenen dat je bepaalde soorten muziek luistert die je kalmeren, geuren in je omgeving kiest die je plezierig vindt, of visuele stimuli minimaliseert die je stress veroorzaken. Door zorgvuldig te kiezen welke zintuiglijke ervaringen je voedt, kun je je welzijn aanzienlijk verbeteren.

HSP's hebben vaak een diepe emotionele wereld, en het kan lastig zijn om al die gevoelens te verwerken. Een manier om hiermee om te gaan is door creativiteit in te zetten als uitlaatklep. Schilderen, schrijven, muziek maken, of een andere creatieve activiteit kan helpen om emoties te uiten zonder dat er woorden nodig zijn. Dit niet alleen helpt om innerlijke spanning te verminderen, maar kan ook leiden tot een grotere zelfexpressie en persoonlijke groei.

Als je last hebt van overprikkeling, kies dan eens wat meer voor jezelf.
Leer om jezelf te vermaken en de tevredenheid van binnenuit te ervaren.
Dit is het allerbeste medicijn tegen overprikkeling.

Probeer je meer te richten op je binnenwereld ipv de buitenwereld.
Wat denk je, wat voel je, wat wil je zelf.....ipv de ander.
Door heel dichtbij jezelf te blijven is de kans minder groot dat je overbelast wordt door externe prikkels. En, accepteer je gevoeligheid, het is iets moois!

Nieuwe boek van Esther Bergsma
Gelukkig Hoogsensitief
geschreven samen met haar partner Derk Eimers

Wanneer je hooggevoelig bent heb je vaak moeite met veranderingen en krijg je eerder last van heimwee.

Vaak gaat heimwee na een paar dagen vanzelf over. Je bent dan gewend geraakt aan de veranderingen en ervaart de situatie weer als redelijk normaal.

Als heimwee je altijd parten speelt, dan is een therapie aan te raden. Met je therapeut zoek je dan naar de oorzaak van je heimwee. Vervolgens werk je aan het verminderen van je angst. Dat gebeurt door iets te doen aan je vermijdingsgedrag, bijvoorbeeld in kleine stappen iets te ondernemen, zoals ergens een nachtje gaan logeren.

De essentie is dat je je ergens anders veilig voelt en een vertrouwdheid vindt die je gewend bent. Dat kan al door iets van thuis mee te nemen en zoveel mogelijk je gebruikelijke routines te houden. Actief bezig zijn helpt ook, het geeft je afleiding. En tot slot, praat erover met degene met wie je op vakantie bent. Het zal je opluchten en je weer geborgen doen voelen.

Welke verhalen vertel jij jezelf?
Vaak zijn we ons niet eens zo bewust van wat we de hele dat tegen onszelf zeggen. De verhalen die we tegen ons zelf vertellen zijn van invloed op hoe we ons voelen. Wanneer we bijv. (onbewust) ergens geloven dat het wel nooit wat zal worden met je of dat je het leven niet aankunt, zullen deze gedachten je beperken om te groeien, terwijl je juist als hsp-er enorm veel kwaliteiten tot je beschikking hebt om te creëren en creatief te zijn.
Wees eens nieuwsgierig naar jezelf. Welke beperkende verhalen over jezelf vertel jij nog aan jezelf? En hoe kun je deze verhalen positief omkeren, zodat je er juist kracht uit kan halen?

Voelen is voor jou heel belangrijk en kun je ook gebruiken om elke keer te ontdekken wat voor jou klopt en waarheid is.
Door jezelf dagelijks deze vragen te stellen neem je verantwoordelijkheid over je volwassen leven en kan dit je helpen om keuzes te maken door elke keer even af te stemmen of dit je gaat helpen bij hoe je je wilt voelen:
Hoe wil ik mij iep van binnen voelen vandaag en/of hoe wil ik mij diep van binnen voelen in mijn leven?
Let op, het gaat er hier niet om oppervlakkige emoties of gevoelens, maar om een dieperliggend hartsverlangen te vervullen en je daarop te richten.

"Wat we weten is een druppel, wat we niet weten is een oceaan" Isaac Newton.

Weet dat we ondanks of dankzij onze hooggevoeligheid de oceaan wel voelen maar veel niet weten. Daar moeten we een beetje mee leren omgaan, wellicht leren zwemmen. Daar kan ik je wel mee helpen. Maar weet dat we niet veel weten.

Opnieuw zo'n schrijven wat zomaar de sleutel kan dragen naar jouw ontwikkeling. Pagina 14: Ouders (mensen) die zo'n klimaat als kind niet hebben gekend, zijn nood-lijdend, dat wil zeggen: ze zoeken hun hele leven naar wat ze op het juiste moment niet van hun ouders hebben kunnen krijgen: iemand die helemaal op hen ingaat, hen volledig begrijpt en serieus neemt.

Verward dit citaat je? Of pakt het je? Of doorgrond je het? Of maakt het je nieuwsgierig? Of verdrietig, of bang, of boos? Ga door... En ga de beweging die je van daaruit bent gaan maken ervaren, zodat je je kunt gaan ontwikkelen.

Door grenswerk te doen met een therapeut kan je jezelf beter beschermen in je gevoeligheid en onderscheid maken tussen wat van jou is en wat je overpakt van de buitenwereld. Hierdoor loopt je innerlijke wereld niet ongemerkt vol en hou je de energie bij jezelf.

Hooggevoelige mensen kunnen diep worden beïnvloed door emoties, zowel van henzelf als van anderen. Het is belangrijk om een omgeving te creëren waarin jij je als HSP'er emotioneel veilig voelt. Stilstaan bij welke behoeften jij hebt en dit leren uiten naar je omgeving kan helpend zijn. Zorg dat je (ook) mensen om je heen hebt bij wie jij jezelf mag zijn.

Hooggevoeligheid is een opkomend begrip. Waar velen andere mening toe zijn bedeeld ga ik ervan uit dat je niet wordt geboren met hooggevoeligheid, maar dat dit gedurende de ontwikkeling (buiten de gevoeligheid door letsel) is ontstaan.

Door te graven in jezelf, wellicht eens je eigen biografie schrijven, kan je gaan ontdekken waarin deze hooggevoeligheid zijn oorsprong heeft.
Graven, graven en graven. ZO kan je begrip krijgen op wat is en kun je een weg vinden hoe ermee om. te gaan.

Met regelmaat ontvang ik cliënten die aangeven hoog gevoelig te zijn. Als ik vraag waar dat uit blijkt, worden vaak voorbeelden gegeven, dat men gevoelig reageert op anderen, heel empathisch is en men voelt zich vaak ook kwetsbaar. Wat me fascineert, is dat als ik vraag naar gevoelens van en over zichzelf, dat deze soms niet gekend zijn. Kennelijk is voor die cliënten de focus op de buitenwereld en vergeten ze hun kwaliteit aan te wenden om zichzelf te kennen en te voelen. Want hoe beter verbonden met zichzelf, hoe meer grip. Dan kan kwetsbaar ook krachtig voelen!

Vind je het lastig de voordelen in te zien van je hoogsensitiviteit en de focus vooral op het positieve te leggen? Terwijl je goed weet dat het je niet helpt om te blijven hangen in dat wat je niet kan of in de last als je overprikkeld bent geraakt?

Probeer dan in eerste instantie eens te focussen op het tot rust komen van je zenuwstelsel. Zorg goed voor jezelf, ben lief voor jezelf, zorg voor rust en veiligheid.

Het beste kan je een plan maken op het moment dat je ontspannen bent. Bedenk wat jou helpt om weer in ontspannen toestand te komen. Maak evt. een lijstje. Want als je eenmaal in de stress bent geraakt, neemt je gevoel het over en kan je dat niet meer goed bedenken.

Om je stressniveau omlaag te krijgen kan je denken aan ademhalingsoefeningen, de natuur, het nemen van een bad, je eigen veilige plekje, het opzoeken van steun van iemand waar je je veilig bij voelt, het eruit huilen van de stess, op opschrijven van je stress, fysiek bezig zijn (wandelen, fietsen maar ook poetsen of stofzuigen), je hobby, enz.

Op het moment dat je weer ontspannen bent, is het wellicht nog handig om terug te kijken naar de situatie. Wat gebeurde er? Kan je hier iets mee voor een volgende keer? En lukt het je zelf om dit op te pakken? Of ga je toch hulp zoeken omdat het je keer op keer niet lukt het anders te doen, hoe goed je het inmiddels ook weet.
Waardoor raakt jouw zenuwstelsel in de stress?

Het is belangrijk om voldoende tijd alleen door te brengen om zo diepgaande prikkels/ gevoelens te verwerken en tot rust te komen.
Kijk daarom eens naar hoe laat je naar bed gaat en hoe laat je op staat. Je zou ervoor kunnen kiezen om vroeger naar bed te gaan en eerder op te staan zodat je de prikkels (input) in de avond vermijd en smorgens (voordat evt anderen wakker zijn) alleentijd hebt.

Maak met je rug contact met je stoel
Plaats je voeten op heupbreedte, je tenen wijzen vooruit.
Op iedere uitademing duw je je hielen heel licht iets naar de grond.
Op iedere inademing laat je dit weer los.
Doe dit 30x en merk op hoe je er nu bij zit.

Als hooggevoel/sensitief iemand komen vele prikkels binnen. Vaak ook omdat jouw antennes scherp afgesteld zijn. Mogelijk was dat ook nodig in je jeugd en stond je bijvoorbeeld ook scherp afgesteld op de gevoelens en behoeftes van je ouders.

Je mag nu leren om je antennes naar binnen af te stellen en je eigen gevoelens en behoeftes op de eerste plek te zetten. Met hypnotherapie kan je een beschermingslaagje om je heen visualiseren waarbij je wel in contact staat met de buitenwereld maar waarin niet alle prikkels, gevoelens en gedachten van anderen bij je binnenkomen. Denk aan een gouden zeepbel of een doorzicht coronaschermpje om je heen. Je mag hem helemaal zelf vormgeven op een manier die bij je past!

Ik krijg regelmatig jongere kinderen in mijn praktijk. Laatst een jongen van 12, uit groep 8. Deze had smetvrees. Durfde niet naar de wc op school. Die zijn vaak ook smerig, helaas. Maar ook angst voor andere mogelijk "vieze"dingen (in zijn beleving) konden hem helemaal van slag brengen. Maakte ook dat hij haast niet naar andere kinderen thuis ging om te spelen. Dat maakte hem ook in bepaalde mate neerslachtig.

Ik heb 2x met hem mogen 'werken'. In dit geval door hem van binnen uit te laten voelen hoe zgn. energetische druppeltjes, die meerdimensionaal werken, hem meer zelfverzekerder maakten.

Ik vraag altijd de ouders bij het weggaan mij op de hoogte te houden, maar hoorde weken lang niets. Toen ben ik zelf contact gaan zoeken. Moeder nam toevallig meteen op. "Hoe gaat het met .. (zoon)? Oh, dat weet ik niet. Maar hij staat hier naast me dus ik zal het hem even vragen".
Vervolgens vertelde haar zoon haar, en moeder mij, dat hij eigenlijk geen smetvrees had. Vond de wc's op school nog wel vies. En "ik heb weer een doel in het leven".

Fantastisch natuurlijk om terug te horen!

Wat is hsp precies?

HSP is geen stoornis of een aandoening, maar een persoonlijkheidskenmerk. Net zoals de één een wiskundeknobbel heeft en de ander goed kan schaatsen, hebben sommige mensen verhoogde emoties en zijn zij gevoeliger dan anderen. Tot op heden is er geen unieke eigenschap gevonden waarmee hsp vastgesteld kan worden. De kenmerken die op hooggevoeligheid duiden, komen bij 15 tot 20% van de bevolking voor.

Hoe omgaan met hooggevoeligheid?
Hoogsensitieve personen zijn zeer gevoelig voor:

Felle lichten, sterke geuren, grove stoffen (kledinglabels), smaken en harde geluiden,
Emotionele films en tv-programma’s,
Drukte en chaos van mensen en verkeer,
Cafeïne, alcohol en drugs
Omgaan met hsp of omgaan met hooggevoeligheid heeft vooral te maken met bewustzijn en jezelf leren te beschermen tegen de prikkels waar je last van hebt. Je past je omgeving aan om beter te kunnen functioneren.

HSP-therapie

Eén op de vijf mensen heeft hsp kenmerken. Het aantal mensen dat zich aanmeldt voor hsp therapie of een hsp psycholoog benadert, is groeiend. Veel van deze mensen zijn hoogsensitief en hoogbegaafd. Zij nemen zelden hulp aan van een ander. Vaak voelen zij zich echter onder druk gezet door opmerkingen van vrienden en kennissen, waardoor zij denken dat er iets mis met ze is en psychologische hulp nodig hebben.

Psychologische hulp zoeken kan je wel degelijk helpen als je hooggevoeligheid kenmerken hebt. HSP therapie helpt onder andere met het accepteren van jezelf, omgaan met je kwetsbaarheid en het benutten van je kwaliteiten. Ook leert het je hoe je kunt omgaan met emoties

Voel je je overprikkeld? Spoel dan alle prikkels letterlijk van je af onder een warme of koude douche!

Wanneer je op je werk bent of in een omgeving met veel mensen, kan dat best veel prikkels geven. Zeker met een vergadering of intensief gesprek kan je interne spanning oplopen. Kies ervoor om dan naar de WC te gaan, waar je even alleen kan zitten en een moment kunt ontprikkelen. Dit kan helpen om weer terug het gesprek in te gaan met iets meer ruimte om aanwezig te zijn.

Gronden / aarden is voor iedereen goed. Ben je hoog gevoelig is het extra handig en noodzakelijk om de stevigheid van de grond onder je te voelen en aanwezig te zijn in je lichaam.

Een basisoefening voor het gronden is de vooroverboog.

Ga staan met je voeten ongeveer 25 centimeter uit elkaar en je tenen een beetje naar binnen. Buig voorover totdat je met de vingers van beide handen de grond raakt (Niet op je vingers steunen). Je knieën zijn licht gebogen, je hielen een klein beetje van de grond en je ademt ontspannen diep in je buik. Laat het hoofd ontspannen hangen en hou je mond open en kaken los terwijl je rustig blijft doorademen door je mond (ook als het ongemakkelijk wordt blijf je ontspannen doorademen) . Knieën iets gebogen. Wissel het zo nu en dan af door je knieën iets te strekken en vervolgens weer iets meer te buigen. Het kan zijn dat je begint te trillen vanuit je benen. Laat het maar gebeuren en blijf doorademen (zuchten). Bij elke uitademing ontspan je je nekspieren zodat je na een tijdje oefenen je hoofd net zo kan laten “bungelen” als je handen dat doen. Kom na een tijdje heel rustig omhoog (wervel voor wervel) en blijf doorademen. Even minuutje navoelen wat je ervaart in je lichaam door het lichaam even bij langs te gaan met je aandacht (gaat niet om goed of fout, maar om bewustwording wat je voelt lichaam en waar je dat voelt in je lichaam).

Veel kinderen of volwassenen voelen zich niet thuis in het systeem bv school of werk. Het past niet, de verplichtingen het moeten, ze vinden het zinloos.
Kies wel met je ziel om hier te zijn. Al lijkt het ´zinloos´je bent een belangrijk schakeltje in het grote geheel, je doet er toe.
Dus maak je keuze om te landen in je lijf, hier op aarde.

Acceptatie van je sensitiviteit en je kwaliteiten hiermee en beseffen dat dit betekend dat wanneer je zo open staat dat dit ook betekend dat je zelf ook veel nodig hebt; vb. zelfzorg, behoeften aan bescherming, rust, de natuur in, grenzen, etc.

Leer bewust(er) te worden van de signalen van je lichaam. Wees in contact met je lichaam ook wanneer je in contact bent met anderen. Zo kun je bijv. spanning leren herkennen bij jezelf.

Boekentip bij HSP en HSS: 'Prikkels bijten niet' van Saskia Klaaysen.
Fijn en praktisch boek vol tips.

Bij hooggevoeligheid sta je open voor alles wat er binnen komt. We voelen ons dan overvallen, raken uitgeput en mijden soms bepaalde plekken omdat het te overweldigend is. Het goede nieuws is dat je er zelf actief iets aan kunt doen. Jij bepaalt namelijk zelf welke prikkels je wel/niet binnen laat komen. Voordat je naar een feestje of andere prikkelrijke omgeving gaat kies je zelf welke prikkels je wilt en welke niet. Als die prikkels dan toch komen zeg je innerlijk; stop! Voor jou geen ruimte vandaag en je richt je op de prikkels die je wel wilt. Zo houd je zelf de regie.

Mbv regressie therapie kun je heel goed werken aan overgevoeligheid. Daarmee kun je ont prikkelen, maar ook leren hoe je zaken buiten jou kunt houden die niet van jou zijn.

In deze podcast serie hoor je ervaringsverhalen van hoogbegaafde kinderen en tieners en jongvolwassenen.

In de praktijk komen regelmatig (jonge) mensen die naar hun eigen zeggen hooggevoelig zijn. Ze voelen heel fijntjes wat er bij de ander of in hun omgeving gebeurd. Hebben er vaak ook last van. Maar ja, “dat is mijn hooggevoeligheid, dat hoort erbij”.

Mijn ervaring is dat, als er werkelijk naar gekeken wordt, vaak men ook een ontregeld zenuwstelsel heeft. We leven aan de rand van onze bandbreedte. In de grens van onze persoonlijke ruimte, in ons energieveld, zitten dan nog al eens zwakke plekken of gaten. Anders gezegd: een aantal van onze buitendeuren en ramen staan open, zonder dat we het nog in de gaten hebben. Gemakkelijk kan dan ook ongehinderd lading vanuit de omgeving en van anderen binnen komen. En dat is niet de bedoeling. Immers onze ruimte is onze ruimte. Het is mooi om mee te kunnen voelen met de ander. Daarin de nuances helder waar te kunnen nemen. Maar niet om zo ongemerkt met die ander te vervloeien. Want, wie zijn wij dan nog? Bovendien als we de energie van anderen trachten te verwerken (ons innerlijk moet er iets mee doen als het in ons is), kunnen we zelf energie tekort komen om meer comfortabel ons eigen leven te leiden.

De remedie is onze grenzen (weer) te leren kennen en neer te kunnen zetten. Nog steeds kunnen we dan meevoelen met de ander, met de buitenwereld. Maar nu wordt het meer een kwaliteit. Een waar we ook levensvreugde aan kunnen ontlenen.

Ik kan jou (of je kind) daarbij ondersteunen.

Als je hooggevoelig bent ben je er meestal ook heel gevoelig voor om de verantwoordelijkheid te dragen die niet van jou is.
De ander voelt dit ook heel goed aan dat jij daar gevoelig voor bent en schuift jou de verantwoordelijkheid in je schoenen.
Hoe merkt je dit?
Als je een onbestemd gevoel krijgt, dat het niet pluis is, je kunt twijfels opmerken bij jezelf, het kan zich uiten in lichamelijke klachten, slecht slapen, piekeren, en ga zo maar door.
Hoe kun je hier iets aan doen?
Je kunt het bespreken met een goede vriend, iemand die je vertrouwt en die jou goed kent, hier vind je dan vaak bevestiging van wat jij aanvoelde.
Daarna komt het spannendste gedeelte, de ander vertellen dat je die verantwoordelijkheid van hem of haar niet langer wilt dragen.
Vertrouw op jezelf en je gevoeligheid, die liegt niet.

Oefening: beeld jezelf in dat je een groot ei om je heen hebt. Op de fiets, op de bank, achter je bureau, terwijl je wandelt over straat… Waar je ook bent; dit ei beschermt jou tegen vervelende of negatieve emoties van buitenaf. Je kunt je ei zo mooi maken als je zelf wilt. Zolang jij je maar prettig en comfortabel voelt in jouw eigen denkbeeldige ei. Hoe voel je je? Welke gevoel wil je vasthouden? Als je dit goed voor je kunt zien, je goed kunt inbeelden, voel je je de hele dag beschermt tegen emoties van anderen.

Als hooggevoelig persoon kan jij je goed inleven in anderen. Je wilt het anderen graag naar de zin maken. Hierdoor kan het lastig zijn 'nee' te zeggen. Krijg je een vraag van iemand, vraag dan bedenktijd. Bijvoorbeeld: "ik heb je vraag gehoord en ik kom er over 15 minuten op terug". Luister in deze minuten goed naar je gevoel en wat je lijf erover te zeggen heeft. Vaak weet je het antwoord direct. Blijf bij dit antwoord, geef eventueel in je reactie aan wat je denkt en voelt.

- Je hebt meer dan gemiddeld tijd nodig om te herstellen en om zaken te
verwerken. Probeer elke dag minstens 30 minuten te reserveren voor een
rustige activiteit (zonder schermen of andere input) zoals mediteren, wandelen, fietsen, naar muziek luisteren, dagdromen, etc. Zoek iets dat bij jou past.
- Maak voor het slapengaan of ‘s ochtends wat tijd vrij om in een dagboek te schrijven om de dag te verwerken. Het kan ook helpen om met je partner of vriend te praten.
- Aarden. Fysieke oefeningen kunnen nuttig zijn om je lichaam te kalmeren. - Een eenvoudige oefening is flink met je voeten op de grond te stampen. - - Ook hobby’s die je met je handen doet zoals tuinieren, schilderen, kleien, muziek maken, Yoga, visualisaties, etc.
- Bewuste buikademhaling. Een paar keer per dag gaan zitten met de handen op de buik. Vierkante ademhaling kan ook nuttig zijn. Je ademt 4 tellen in, wacht 4 tellen, ademt 4 tellen uit en wacht weer 4 tellen, terwijl je in je hoofd de zijkanten van een vierkant tekent.
- Verminder stimulerende middelen zoals cafeïne, suiker, tabak en alcohol.
- Niet overdenken. Kijk niet naar wat er niet goed gaat of naar wat je nog zou kunnen doen of leren. Neem je talenten waar en zie wat er wel goed gaat.
- Plezier geeft ruimte en ontspanning. Wat vind je leuk om te doen? Probeer ook nieuwe dingen uit.
- Houd je alleen bezig met waar je invloed op hebt. Een belangrijk kenmerk bij HSP is een naar buiten gericht systeem. Wat vindt een ander van mij? Kom ik wel goed over? Kan ik mezelf zijn? Je bent goed zoals je bent.

Ik zie hsp als een vorm van verhoogd bewustzijn. Net zoals hoogbegaafd en andere aanverwante artikelen.

Verhoogd bewustzijn betekent dat je bewustzijn trilt op een hogere frequentie. Bijgevolg kun je niet meer zo goed tegen de vele lage frequenties hier op aarde.

Dat deel van ons dat heel hoogfrequent is noemen we het Zelf. Of Ziel of Eenheidsbewustzijn. Ons lager trillende deel noemen we ego of (afgescheiden) ik.

Het ego is niet wat we zijn, maar wat we zijn gaan 'geloven' te zijn. Het Zelf is wat we wél zijn, maar waarin we het geloof of de connectie ernaar tot op zekere hoogte verloren zijn.

HSP-ers e.d. hebben een sterker contact met hun Zelf dan de gemiddelde mens. Meer dan dat is het eigenlijk niet. Op kosmische schaal is het verschil miniem, maar op aards niveau kan het een groot verschil lijken.

De meeste problemen die HSP-ers e.d. hebben is de mismatch in trillingsniveau met de rest van de wereld. Moeite met het dealen met de zware energieën op aarde. Dat kan geleerd worden en het is ook noodzakelijk om dat te doen.

In feite is HSP een geschenk. Je bent qua bewustzijn dichter bij het Goddelijke en een stap verder op de weg naar Verlichting dan de meeste mensen. Evolutionair lig je een stapje voor en het is je taak om de rest van de mensheid te helpen om ook hun trilling te verhogen.

De enige manier waarop we de gigantische problemen op deze planeet kunnen oplossen is door ons weer af te stemmen op het Zelf en de identficiatie met het ego los te laten. Dus, van 'ik ben iemand' naar het pure Zijn (IK BEN). Als je dat doet dan kun je ook veel beter omgaan met de lage trilling hier op aarde.

Als hooggevoelig persoon heb je veel mooie kwaliteiten. Als je deze kunt zien en de valkuilen leert kennen, kan je hooggevoeligheid inzetten als kracht.

Kwaliteit 1: Goed waarnemingsvermogen
Hooggevoelige mensen kunnen intens genieten van geuren, kleuren, smaken en geluiden die ze voelend ervaren. Ze kunnen enorm genieten van kunst. Ze zijn goed in het creëren van een fijne sfeer.

Kwaliteit 2: Anderen begrijpen
Hooggevoelige mensen hebben een grotere emotionaliteit. Ze kunnen zich goed inleven in de ander, omdat hun brein sterker reageert op het zien van gevoelens en emoties bij anderen. Daardoor kunnen ze ervaren dat er iets met de ander aan de hand is, terwijl de ander zich daar mogelijk nog niet van bewust is. Ze zijn in staat echt contact te maken met anderen en begripvol te zijn.

Kwaliteit 3: Bedachtzaamheid
Hooggevoelige mensen zijn voorzichtig in gevaarlijke omstandigheden. Ze analyseren eerst de situatie alvorens een beslissing te nemen. Soms kunnen ze al aanvoelen wat er zal gebeuren.

Kwaliteit 4: Sterke intuïtie
Hooggevoelige mensen nemen veel prikkels waar en hebben een holistische manier van denken; alles hangt met alles samen. Hierdoor kunnen ze complexe situaties snel overzien en snel beslissingen nemen en wijze adviezen geven.

Kwaliteit 5: Diepzinnigheid
Door hun grote voorstellingsvermogen en fantasie houden hooggevoelige cliënten van rust en denken graag na. Zij hebben liever één op één contact en diepgaande gesprekken, dan contacten in grote(re) groepen. Zij raken verveeld bij gesprekken over koetjes en kalfjes.

Kwaliteit 6: Zorgzaamheid
Hooggevoelige mensen kunnen de sociale context lezen. Ze voelen zich aangetrokken tot mensen die pijn hebben of gekwetst zijn en zetten zich graag in om hun leed te verzachten. Daarnaast houden ze ervan om attente dingen te doen voor een ander en genieten ervan anderen gelukkig te zien. Ze weten vaak precies de juiste dingen te zeggen of vragen.

Kwaliteit 7: Verantwoordelijkheid nemen
Hooggevoelige mensen hebben een sterk verantwoordelijkheidsgevoel. Ze zien hoe het beter kan en zorgen dat het werk op tijd af is. Ook vinden zij het belang van de groep vaak belangrijker dan hun eigen belangen.

Kwaliteit 8: Creativiteit
Hooggevoelige mensen kunnen creatief denken. Daardoor verzinnen hooggevoelige mensen vaak creatieve oplossingen. Ze kunnen goed fantaseren en visualiseren. Ze leggen verbanden en denken in mogelijkheden, zonder zich te laten leiden door hoe het doorgaans gaat. Ze hebben gevoel voor humor.

Kwaliteit 9: Genieten
Hooggevoelige mensen leven intens. Ze genieten van de kleine dingen in het leven en voelen zich vaak verbonden met de natuur. Ze hebben niet veel nodig om het naar hun zin te hebben.

Kwaliteit 10: Zelfreflectie
Hooggevoelige mensen hebben een sterke zelfreflectie, waardoor ze makkelijk leren en ontwikkelen.

Om je niet helemaal leeg te laten trekken qua energie of te laten vervuilen door de energie van een ander kun je een visualisatie oefening doen. Hierbij beeld je je bijvoorbeeld in dat er een grote zeepbel om je heen is met jouw favoriete kleur gevuld. Zorg dat je alle andere kleuren uit de zeepbel loslaat. en dat je jouw kleur uit je omgeving terughaalt en in jouw zeepbel stopt. Vervolgens trek je een dikke gouden rand om je zeepbel die je beschermt.

Rubber isoleert, daarom raken we in de auto onze aarding kwijt.
Als we uitstappen helpt het om bewust contact met de aarde te maken, door deze door onze voeten heen te voelen. 2 seconden is voldoende, het scheelt een hoop energieverlies en levert meteen een gevoel van verbondenheid en veiligheid op.

Wanneer je het gevoel hebt dat je overprikkeld bent, helpt het om de aandacht naar je elf terug te brengen door je lichaam te voelen. Als dit niet goed lukt, kun je focussen op je voeten of je handen.

Bij HSP-ers komen er meer prikkels binnen en die worden ook nog eens dieper verwerkt dan bij mensen die geen HSP hebben. Hierdoor raak je sneller overprikkeld. Het is niet gek dat je dan ook meer tijd nodig hebt om weer op te laden na inspanning. Houd in je agenda daarom tijd vrij voor jezelf. Ook als een ander een beroep op je doet en je de neiging hebt om 'ja' te zeggen. Je hebt een goede reden om 'nee' te zeggen; je hebt een afspraak met jezelf!

Neem een time-out
Wie weet dat hij bevattelijk is voor andermans stemmingen kan zich voorbereiden, zegt onderzoeker Elaine Hatfield.

‘Gevoelige mensen zijn goed in het omgaan met en begrijpen van anderen, maar na een poosje put het ze uit.’ Neem op tijd een time-out, adviseert ze. Beperk bijvoorbeeld het familiebezoek tijdens de feestdagen als de kans bestaat dat er veel negatieve emoties over tafel vliegen.

Ongevoeliger zijn heeft volgens Hatfield als voordeel dat je een stuk langer in een emotioneel geladen situatie kunt blijven. Het nadeel is wel dat je misschien minder goed op anderen bent afgestemd.

Oefen in compassie
Bewustwording alleen is niet genoeg, aldus breinonderzoeker Tania Singer. Er is een extra stap nodig om te voorkomen dat de nare emoties van de ander je overspoelen.

De oplossing is volgens haar compassie: een gevoel van warmte en zorgzaamheid, zonder dat je daarbij direct ook de emotie van de ander overneemt.

Singer ontdekte dat monniken daar meesters in zijn. Als zij tijdens hersenonderzoek filmpjes bekeken van mensen die pijn leden, lichtten hersengebieden op die met zorg te maken hebben, en niet de hersengebieden die verband hebben met nare gevoelens zoals verdriet en pijn.

Dat laatste gebeurde wel bij de andere proefpersonen. Singers advies: ga mediteren, het helpt je te leren om ook op zo’n compassievolle manier naar lijden te kijken.

Zoom uit
In aanraking geweest met iemand die veel energie kost? Zoom uit en bekijk de interactie tussen jullie beiden alsof je naar een film kijkt.

Onderzoeker Daniel Rempala liet proefpersonen filmpjes zien van blije of verdrietige mensen. Ze moesten reageren als therapeut, alsof de persoon op het filmpje bij hen als cliënt op gesprek was.

Rempala ontdekte dat dissociatie, jezelf mentaal buiten de gebeurtenis plaatsen, ertoe leidde dat mensen minder geraakt werden door andermans emoties dan wanneer ze zich in de ander probeerden te verplaatsen.

Mensen die snel overprikkeld raken of hoog-sensitief zijn, hebben vaak veel onbegrepen klachten. Meestal willen ze graag voor anderen zorgen en kunnen of durven niet goed hun eigen grenzen aan te geven. Ik merk bij mijn cliënten dat ze alleen nog maar in het hoofd leven en het contact met (de signalen van) het lichaam zijn kwijtgeraakt.

Wees een vriend voor jezelf

Je kunt de neiging hebben om erg kritisch op jezelf te zijn. De lat is zo hoog dat je niet liefdevol meer kunt zijn voor jezelf. Vaak kun je dan ook geen andere opties meer zien en blijf je doen wat je altijd deed.

Merk je dat je weer heel kritisch bent op jezelf? Sta bewust even stil, neem een moment om jezelf een compliment te geven met wat je wel goed doet. Waar ben je blij mee? Mocht dit lastig zijn, bedenk eens wat je tegen je vriendin of vriend zou zeggen in diezelfde situatie?
Vaak weten we wel wat de ander nodig heeft (doordat we zo goed kunnen inleven), maar verliezen we onszelf.

Prachtige film over gevoeligheid en het verschil tussen hoofd en gevoel: Doing good (te zien op Netflix).