Veel slaapproblemen zijn niet het gevolg van “te veel denken”, maar van een zenuwstelsel dat zich niet veilig genoeg voelt om los te laten. De polyvagaal theorie, ontwikkeld door Stephen Porges, helpt begrijpen waarom.
Volgens deze theorie reageert ons autonome zenuwstelsel voortdurend op signalen van veiligheid en onveiligheid, vaak zonder dat we ons daarvan bewust zijn. Wanneer het zenuwstelsel zich veilig voelt, wordt de ventrale vagus geactiveerd. Dit is de toestand waarin ontspanning, herstel en slaap mogelijk zijn. Bij stress of emotionele belasting schakelt het systeem echter over naar een actieve staat (vechten/vluchten) of juist naar bevriezing. In beide gevallen raakt de natuurlijke slaap verstoord.
Bij veel mensen met slaapproblemen blijft het lichaam ’s avonds in een staat van waakzaamheid. Het hoofd wil slapen, maar het lichaam staat nog “aan”. Dit verklaart waarom ontspanning niet af te dwingen is en waarom puur cognitieve oplossingen vaak tekortschieten.
Tip!
In plaats van proberen te slapen, is het van belang om eerst veiligheid te laten ontstaan in het lichaam. Een eenvoudige regulatie-oefening is:
Ga in bed liggen en leg één hand op je borst en één op je buik. Adem rustig in door de neus en verleng bewust de uitademing. Richt je aandacht op het gevoel van ondersteuning door het bed. Herhaal innerlijk: “Ik ben veilig in dit moment.”
Deze oefening ondersteunt de nervus vagus en helpt het zenuwstelsel schakelen naar een toestand waarin slaap vanzelf kan ontstaan.
Volgens deze theorie reageert ons autonome zenuwstelsel voortdurend op signalen van veiligheid en onveiligheid, vaak zonder dat we ons daarvan bewust zijn. Wanneer het zenuwstelsel zich veilig voelt, wordt de ventrale vagus geactiveerd. Dit is de toestand waarin ontspanning, herstel en slaap mogelijk zijn. Bij stress of emotionele belasting schakelt het systeem echter over naar een actieve staat (vechten/vluchten) of juist naar bevriezing. In beide gevallen raakt de natuurlijke slaap verstoord.
Bij veel mensen met slaapproblemen blijft het lichaam ’s avonds in een staat van waakzaamheid. Het hoofd wil slapen, maar het lichaam staat nog “aan”. Dit verklaart waarom ontspanning niet af te dwingen is en waarom puur cognitieve oplossingen vaak tekortschieten.
Tip!
In plaats van proberen te slapen, is het van belang om eerst veiligheid te laten ontstaan in het lichaam. Een eenvoudige regulatie-oefening is:
Ga in bed liggen en leg één hand op je borst en één op je buik. Adem rustig in door de neus en verleng bewust de uitademing. Richt je aandacht op het gevoel van ondersteuning door het bed. Herhaal innerlijk: “Ik ben veilig in dit moment.”
Deze oefening ondersteunt de nervus vagus en helpt het zenuwstelsel schakelen naar een toestand waarin slaap vanzelf kan ontstaan.
