Paul

Gestalttherapeut

Inzichten van Paul:

Praktische inzichten en tips.

• Thema | Inzicht
• Angsten | is angst de baas?

  is angst de baas?

  Tip: geef niet toe aan angst.
  “Angst is een slechte raadgever”, is een bekend gezegde. Angst kan sterk zijn, voelen als paniek. Dat zijn momenten waarop je de angst niet kan beheersen en overweldigd wordt door de angst. Is er wat aan te doen?
  Er is gezonde angst, voor werkelijk gevaar, en ongezonde angst voor denkbeeldig gevaar. Deze zijn vaak lastig te onderscheiden. In grote lijnen heeft denkbeeldig gevaar (en ongezonde angst) doorgaans te maken met wat we denken dat er kan gebeuren. Werkelijk gevaar nemen we waar in onze fysieke omgeving en daarop reageren we snel. Maar dit onderscheid is in de praktijk niet altijd helder, want ook onze waarneming wordt beïnvloed door wat we denken: er ligt een stuk tuinslang en ik denk een giftige slang te zien.
  Als je toegeeft aan je angst, is angst de baas over jouw leven. Je gaat situatie, locaties, mensen e.d. mijden omdat je bang bent voor wat er kan gebeuren. En dat mijden helpt niet echt, je gaat steeds meer vermijden. Om van de angst af te komen is nodig dat je zelf de regie terugneemt. Daarvoor is nodig om de angst te onderzoeken. Om de angst te kunnen onderzoeken is nodig dat je die helder leert waar te nemen, “aankijkt”, in plaats van er voor weg te rennen. Als je wegrent is, zoals gezegd, de angst de baas. Dit onderzoeken van je angst is een leerproces. Soms is de angst overweldigend en kan je er op dat moment niets tegen doen. Maar er komt altijd een moment dat de angst minder wordt en er ruimte komt om de angst toe te laten als een bewust gevoel. Dat geeft de mogelijkheid om “in de angst te voelen” om de angst te laten vertellen waar die over gaat. De angst weet wat er aan de hand is en “vertelt het je” als je er klaar voor bent. Je gaat verbinding voelen met de angst en meer beheersing. Zo wordt angst geleidelijk minder heftig en overweldigend.
  N.b. Wat doorgaans niet helpt is nadenken over de angst. Dus: laat de angst zoveel mogelijk toe en voel er in met een houding van nieuwsgierigheid naar wat die angst je te vertellen heeft.
  

  
  Meer over Therapie bij angsten in Haarlem →
• Boosheid & woede | Welk onaangenaam gevoel wil je niet willen?

  Welk onaangenaam gevoel wil je niet willen?

  Boosheid is levenskracht, maar vervormd doordat de levenskracht niet vrij mag bewegen. Er wordt wel eens gezegd dat boosheid levenskracht is die er door een piepklein gaatje in je persoonlijkheid (of ego) uit komt. Een andere manier om naar boosheid te kijken is om het te zien als uiting van een onvervulde behoefte.
  
  Met boosheid ga je weg bij jezelf en ga je naar een ander, die je verantwoordelijk waant voor jouw gevoel. De ander is "de schuld" van jouw gevoel. Kan dat waar zijn? Vraag je af voor welk gevoel je de ander verantwoordelijk houdt. Dat gevoel is zó onaangenaam dat je er bij weg gaat, en zo bij jezelf weggaat, naar de ander.
  
  Stel jezelf de vraag welke behoefte van jou niet vervuld is. Dat brengt je dichter bij het gevoel in jezelf dat je niet wil voelen. 

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | emoties en gevoelens

  emoties en gevoelens

  Tip 1: Laat je niet leiden door emoties
  Tip 2: laat je leiden door gevoelens.
  Toelichting:
  Deze twee uitspraken zijn met elkaar in strijd als je geen helder onderscheid maakt tussen een gevoel en een emotie. En dat is dan ook de bron van de verwarring. Er is een echter wel degelijk een belangrijk verschil te maken tussen een emotie en een gevoel.
  
  Een emotie is een kortdurende lijflijk voelbare (hormonale) reactie op een gebeurtenis, zoals bijvoorbeeld een gevoel van woede over een opmerking. Je kan de adrenaline door je lijf voelen stromen evenals de impuls onmiddellijk actie te nemen door, bijvoorbeeld, iets lelijks terug te zeggen. Dat is zelden een helpende reactie. Dit laat zien dat een emotie geen betrouwbare leidraad is voor handelen of besluiten. Een gevoel is anders, is lichamelijk minder heftig, kan heel lang aanhouden en is géén reactie. Een gevoel kun je zien als aanwijzing dat er iets in je leeft dat jouw aandacht nodig heeft, en is een betrouwbaar vertrekpunt voor onderzoek wat er in je leeft.
  
  De natuur heeft ons toegerust met het vermogen snel te reageren op gevaar, en een adrenalinestoot na een belediging is daarmee vergelijkbaar. Die snelle reactie is in de tegenwoordige samenleving niet zo vaak meer noodzakelijk, en kan makkelijk verkeerd uitpakken. Emoties kun je niet vertrouwen als leidraad voor handelen of besluiten. Een emotie is van korte duur, denk aan maximaal een half uur, dan is de fysieke reactie uit je lijf verdwenen (tenzij je die zelf opnieuw opwekt door terug te gaan naar de kwalijke herinnering en zo de emotie opnieuw leven in te blazen) Doe dus niets en besluit niets “in een emotionele opwelling”. Pas de vuistregel toe: “tel tot tien” voor je reageert. Nog beter is: “slaap er een nachtje over”.
  
  Gevoelens onderscheiden zich van emoties doordat ze langer duren en geen reactie zijn op een gebeurtenis. De lichamelijke ervaring van een gevoel is per persoon verschillend maar in de regel minder heftig dan een emotie. Een gevoel is in de regel een aanwijzing voor wat er aan de hand is in je leven, en vaak een aanwijzing voor een onopgeloste probleem dat zich in je organisme manifesteert als gevoel. Geef dat gevoel aandacht, wat wil zeggen: accepteer het, laat het gevoel toe, ga “in je gevoel”. Vraag je gevoel wat het gevoel je wil zeggen en wacht tot het je duidelijk wordt -en wacht zonder na te denken: denken brengt je weg van je gevoel.
  Dit is niet zo makkelijk als het misschien lijkt. Gevoelens toelaten is voor veel mensen heel lastig, in het bijzonder voor mensen die zichzelf zien als rationeel en verstandig. Het denken is bekend gebied, terwijl gevoelens onvoorspelbaar zijn, moeilijk te beheersen, heel onaangenaam kunnen zijn, enzovoort. Maar ze zijn in de eerste plaats onmisbaar.
  
  
  

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | empathie

  empathie

  1. Verrijk jezelf door je idee van liefde te onderzoeken en te verbreden.
  2. Probeer eens te voelen wat het met jou doet als je een ander om zijn of haar gedrag veroordeelt.
  
  Toelichting 1: is liefde voor jou iets wat bestaat tussen een man en een vrouw. Het oude Hollywood ideaal? Is liefde voor jou iets tussen twee mensen die een speciale band met elkaar voelen? Kan een leeuwin liefde ervaren in jouw beeld van liefde? Wat zie je als het verschil tussen liefde en vriendschap? Denk je dat het mogelijk is dat liefde bestaat tussen alle mensen? Kan je meegaan met Boeddhisten die alle levende wezens liefdevol beschouwen?
  
  Toelichting 2: Als je de ander veroordeelt, denk je ergens dat je anders, beter bent, of dat jij dat niet zou doen. Je ervaart een scheiding tussen jou en de ander die je in staat stelt jezelf te verheffen boven die ander. Onderzoek of je dit effect van je oordelen kunt voelen, waarnemen. Dan ga je beter begrijpen wat oordelen over anderen zo aantrekkelijk maakt. Wat zou er gebeuren als je jezelf ziet als gelijkwaardig aan de ander?
  

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | leer relativeren

  leer relativeren

  Realiseer je dat alles dat je waarneemt is gekleurd door jouw grotendeels onbewuste bril.
  
  Toelichting : Ook jij bent subjectief. Zolang je denkt dat je de objectieve werkelijkheid waarneemt ben je blind voor de grote invloed van jouw persoonlijkheid op alles dat je waarneemt. Zolang ook heb je altijd gelijk, en ben je niet nieuwsgierig waarom een ander er anders over denkt. Zolang ook zal je geregeld conflicten ervaren.

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | Boos op de wereld

  Boos op de wereld

  Tip: Als je boos bent op de werkelijkheid en die afwijst, creëer je pijn voor jezelf in de vorm van verdriet, boosheid of angst.
  
  Toelichting: Het lijkt waanzin om boos te zijn op de werkelijkheid. Toch is dat wat we de hele dag doen. We vinden de wereld vaak heel onrechtvaardig. Een man slaat een kind, dat zou niet zo mogen zijn. Er is grote armoe en extreme rijkdom. Deze en vele vergelijkbare gedachten zijn in feite afwijzende beoordelingen van de werkelijkheid. En als we onze gedachten geloven levert dat ons pijn in de vorm van verdriet, boosheid, angst op. Is deze pijn noodzakelijk als motivatie om te werken aan een “betere wereld”, zoals ik heel lang heb gedacht, dus een soort van prijs die betaald moet worden voor idealisme? Je kunt hier ook anders naar –leren-- kijken en gaan zien dat de werkelijkheid perfect is, een moeilijk te vatten centraal idee in verschillende wijsheid tradities. Enkele inzichten hebben me geholpen om dit te gaan zien: het is nogal hoogmoedig om te denken dat ik weet hoe de wereld moet zijn. De werkelijkheid is onkenbaar, onmetelijk complex en niet te overzien of te beheersen. Aanvaarding van de werkelijkheid betekent niet dat ik er niet iets aan wil veranderen en verbeteren als dat op mijn weg komt. Aanvaarding betekent dat mijn emotionele “verontwaardiging” over de wereld er niet is, verontwaardiging die de effectiviteit van mijn handelen negatief beïnvloedt. Aanvaarding omvat de rol van slachtoffers én daders, waar de Boeddhistische monnik Thich Nhat Hanh zo inspirerend over geschreven heeft. Aanvaarding geeft de rust en het inzicht om het beste te doen wat in een gegeven situatie mogelijk is. En de motivatie daarvoor komt voort uit Liefde voor de anderen en de wereld, Liefde die we zelf zijn.

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | de bron van boosheid

  de bron van boosheid

  Tip: Als je boos bent denk je misschien dat “iets” buiten jou je boos heeft gemaakt. Als dat werkelijk zo is, heb je geen andere mogelijkheid dan hulpeloos je boosheid te ondergaan tot die weer als vanzelf oplost door verloop van tijd. Als je leert om jezelf waar te nemen kun je zien dat boos worden een besluit is dat je zelf neemt, en dat je dus ook een ander besluit kunt nemen. Dat maakt je verantwoordelijk voor je boosheid, én geeft je in principe de mogelijkheid er anders mee om te gaan. En dat kan je leren.
  
  Een eenvoudig voorbeeld: als een auto voor je te langzaam rijdt naar jouw zin kun je “je boos maken”, of niet. Het is niet moeilijk te zien dat het helemaal van jouw stemming afhankelijk is (je bent bijvoorbeeld chagrijnig over wat je partner die ochtend tegen je zei, of je bent te laat van huis gegaan, etc) of je besluit hier boos over te worden of niet.

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | irritatie

  irritatie

  Tip: Neem irritatie serieus, het is woede in netjes verpakte vorm.

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | woede is levenskracht

  woede is levenskracht

  Accepteer je woede als een gezonde reactie, als een uiting van je levenskracht.
  Dat betekent niet dat het je vrij staat om je woede ook te uiten naar anderen. Het betekent alleen dat je je woede niet veroordeelt maar onderzoekt om te ontdekken wat die woede in jou heeft opgeroepen.
  

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | zoek de emotie onder de woede

  zoek de emotie onder de woede

  Tip: Onderzoek welk emotie onder de woede schuilgaat.
  Met woede richt je je aandacht op een ander, en dat kan je zien als een vorm van bescherming van jezelf tegen een andere emotie in jou die je zo onverdraaglijk vindt dat je er voor kiest om je emotie van woede op de ander te richten, en weg gaat van jezelf. Die onderliggende emotie is bijvoorbeeld verdriet of frustratie. Als je voldoende bent afgekoeld kan je jezelf de ruimte geven om “in jouw woede te voelen” en die zo te onderzoeken. Je geeft de emotie a.h.w. de ruimte om meer van zichzelf te tonen, en zo geef je aandacht aan je eigen emotie in plaats van aan de ander. Zo ga je ontdekken welke emotie er in jou schuilt waar je met woede op hebt gereageerd.
  

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | jij bent verantwoordelijk voor jouw woede

  jij bent verantwoordelijk voor jouw woede

  Tip: Neem verantwoordelijkheid voor je woede.
  Als je woedend wordt, heb je –onbewust-- besloten dat een gebeurtenis in jouw omgeving jou de rechtvaardiging geeft om woedend te worden. Je kunt leren opmerken dat woedend worden een besluit is, jouw besluit is, en geen natuurkracht die jou als willoos slachtoffer overkomt. Zo leer je om verantwoordelijkheid te nemen voor je woede. Woede is een vorm van zelfbescherming tegen een onderliggende emotie -verdriet, frustratie e.a.—waar je met je woede van wegvlucht.
  

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | Feiten en interpretaties

  Feiten en interpretaties

  Leer feiten te onderscheiden van interpretaties.
  
  Iedere meningen is een interpretatie van feiten. In deze tijd van fake news, 'alternatieve feiten' en komplottheorieën is het belangrijk om vooral ons eigen denken kritisch te onderzoeken.
  
  Als je wel eens boos wordt is het goed om je te realiseren dat niemand boos kan zijn op een feit. Het is altijd je interpretatie die je boos maakt. So what? kan je zeggen. En als je het fijn vindt om je boos te maken moet je hier mee door gaan. Maar als je je begint te realiseren dat jij het meeste last hebt van jouw boosheid is het tijd om iets te veranderen.
  
  Het begint er mee om scherper onderscheid te maken tussen feiten en (jouw) interpretaties. Onderzoek een recente situatie waar je boos bent geworden, het maakt niet uit of je die hebt uitgesproken of niet. Schrijf op (!) wat volgens jou de feiten in die situatie waren....
  
  Nadat je dat gedaan hebt... check je of jouw 'feiten' niet ook al interpretaties zijn of een mengeling van feit en interpretatie. “Hij keek heel boos naar me” is bijvoorbeeld geen feit maar een interpretatie van een gezichtsuitdrukking. “Hij beledigde me” is een interpretatie van wat iemand feitelijk heeft gezegd. Enzovoort.
  
  Je leert beter omgaan met boosheid en woede als je jouw interpretatie(s) gaat zien én de redenen die je daarvoor meent te hebben.
  

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | bron van woede

  bron van woede

  Woede, boosheid, irritatie zijn het gevolg van ons oordeel over anderen. Dat oordeel wordt soms zo snel gegeven dat we het zelf niet als oordeel opmerken. Als je woede en varianten daarvan (irritatie, boosheid) aangename gevoelens vindt, oordeel dan hard. Je zult dan ook over jezelf hard oordelen. Als je zulke gevoelens niet werkelijk aangenaam vindt zal je moeten leren om de ander te begrijpen en te accepteren in plaats van te veroordelen. Realiseer je dat jouw oordeel afstand creëert tot de ander en verhindert dat je je verbonden voelt. Wil je liever verbinding voelen, span je dan bewust in om je in de ander te willen verplaatsen. Je zult verbaasd zijn hoe ver jouw inlevingsvermogen reikt als je je er voor open stelt. En mooi meegenomen: je gaat ook meer begrip kunnen opbrengen voor jezelf.

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | Irritatie

  Irritatie

  Woede, boosheid en irritatie zijn van de zelfde ruwe grondstof gemaakt. Het verschil is alleen de presentatie, naar jezelf en anderen. Irritatie is woede die netjes is verpakt in het korset van je persoonlijkheid. Als je irritatie voelt, vraag je dan af wat je woedend maakt.

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | ratio en gevoel

  ratio en gevoel

  Tip: Maak onderscheid tussen emoties en gevoelens
  
  Ik maak dit onderscheid pragmatisch: een emotie is niet te vertrouwen en een gevoel moet je juist vertrouwen geven.
  
  Emoties zijn fysieke programma’s die waarschijnlijk een evolutionaire functie hebben. Maar in onze samenleving worden andere dingen gevraagd om veilig te zijn, en bieden emoties geen betrouwbaar richtsnoer voor handelen. Woede bijvoorbeeld gaat samen met een adrenalinestoot die aanzet tot onmiddellijke actie. Als je daaraan toegeeft en bijvoorbeeld een klap uitdeelt zal dat zelden het probleem oplossen, maar waarschijnlijk heb je er een probleem bij. Een emotie duurt fysiek niet langer dan circa 30 minuten. Voor emoties geldt het bekende devies: “tel tot 10” en neem geen actie voor je weer rustig bent.
  
  Voor gevoelens ligt het heel anders. Gevoelens hebben niet zo’n sterke fysieke component en kunnen daardoor veel langer blijven bestaan. Een gevoel heeft een andere rol, en is het beste te zien als een signaal dat iets in je leven aandacht nodig heeft. Dat gevoel heeft nodig dat je het ernstig neemt en er aandacht aan geeft, niet door erover na te denken (dan ga je weg van je gevoel) maar door erbij te blijven, en naartoe te gaan, in te gaan. Laat het gevoel je “vertellen” wat het is dat aandacht nodig heeft.
  
  
  

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | irritatie

  irritatie

  De meest voorkomende vorm van boosheid is irritatie. Dat is boosheid die netjes is verpakt in je persoonlijkheid. Neem die net zo serieus als boosheid en woede. En onderzoek dus ook je irritatie, zoals ik aanbeveel om je boosheid te onderzoeken.

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Boosheid & woede | Onderzoek je boosheid

  Onderzoek je boosheid

  Boosheid verstoort je gemoedsrust, je hebt er zèlf meestal het meeste last van. Als je meer gemoedsrust wil is het noodzakelijk om te onderzoeken wat er precies gebeurt als je boos wordt.
  
  We denken vaak dat andere mensen ons boos maken. Dat is een illusie. Niemand heeft macht over jouw emoties, en dus kan niemand je boos maken. Als je eerlijk naar jezelf kijkt kun je waarnemen dat boos worden altijd jouw eigen (vaak onbewuste) beslissing is. Jouw boosheid is jouw reactie op jouw interpretatie van een situatie. Niemand wordt boos op een feit, er is altijd eerst jouw interpretatie van de situatie.
  
  Bijvoorbeeld, je ervaart dat je boos wordt door de handeling van een ander. Je denkt misschien dat je willoos slachtoffer bent. Maar er is ook een interpretatie van de handeling van die ander én er is een oordeel –afkeuring-- van die handeling, en dat zijn allebei jouw bijdragen. Probeer of je dit waar kunt nemen in jezelf.
  
  Boos worden is jouw reactie, die een uiting kan zijn van bijvoorbeeld je gevoel van verdriet, machteloosheid of frustratie. Als je de ander verantwoordelijk houdt voor jouw gevoelens –wat dus niet juist is-- kun je “besluiten” om boos te worden als een meestal onbewuste poging om de ander te beïnvloeden/manipuleren.
  
  Boosheid is ook een uiting van levenskracht, maar levenskracht “die er door een te nauw gaatje in het ego uitkomt”, zoals ik het iemand mooi heb horen zeggen. Boosheid is niet onschuldig, want heeft allerlei gevolgen. Jouw boosheid staat voor jouw oordeel over een situatie “waar je klaar mee bent” maar niet hebt begrepen. Jouw oordeel staat in de weg van nieuwsgierigheid naar de beweegredenen van de ander, en staat zo ook in de weg van meer begrip en intimiteit.
  
  En wie heeft er last van jouw boosheid?
  
  Er zijn kortom genoeg redenen om stil te staan bij jezelf op momenten dat je boos wil worden. Dat kan ook nog nadat je boos bent geworden. Dit is confronterend en niet makkelijk, en je moet ergens beginnen😊.
  

  
  Meer over Therapie bij boosheid en woede in Haarlem →
• Communicatie | over het belang van niet oordelen

  over het belang van niet oordelen

  Tip: als je een oordeel hebt over je partner kun je je afvragen welke behoefte van jou niet is vervuld.
  Toelichting:
  Een centraal idee in vele wijsheid tradities (Christendom, Boeddhisme, Sufisme e.a.) is dat je niet moet oordelen over een ander. Dat is een hele opgave, weten we uit ervaring. We oordelen over anderen en vaak nog strenger over ons zelf. We zijn geneigd te denken dat de ander de reden is voor ons oordeel, maar de diepere reden ligt in onszelf. Je kunt dit gaan ontdekken door je af te vragen welke onvervulde behoefte van jou aan de basis ligt van je oordeel. En dan wordt het mogelijk om die onvervulde behoefte te bespreken met je partner.
  
  Tip: vraag je af wat jouw oordeel over je partner (of een ander mens) jou oplevert.
  Oordelen hebben gevolgen, voor de ander, voor jezelf en voor de relatie.
  Je begrenst met je oordeel de vrijheid van de ander/je partner en indirect ook van jezelf. Op het moment dat je oordeelt is je vermogen en/of bereidheid weg om je te verplaatsen in de ander. Je oordeel komt in de plaats van empathie en verbinding, je oordeel schept afstand. Vraag je af: wat maakt het dan toch zo aantrekkelijk om te oordelen? Geeft het, bijvoorbeeld, een gevoel van superioriteit? Zijn jouw normen en waarden beter dan die van de ander? Enzovoort.

  
  Meer over Therapie bij communicatieproblemen in Haarlem →
• Communicatie | leer relativeren

  leer relativeren

  1. Als je harmonieuze relaties wil is het belangrijk dat je leert om je eigen (waarde-) oordelen te relativeren. Een vraag om te overdenken en je op weg te helpen:
  De Engelse taal kent de uitdrukking: “beauty is in the eye of the beholder”, vrij te vertalen als schoonheid is in het oog van de waarnemer. Bijvoorbeeld, jij vindt een schilderij mooi, je vriend vindt het niks. Ga je nu ruzie maken wie er gelijk heeft? Nee natuurlijk, maar toch is dat wat we vaak doen bij verschillen van mening. We vergeten dat wij het zelf zijn die de wereld om ons heen beoordelen, en dat we bij ons zelf te rade moeten gaan als we willen begrijpen wat er speelt.
  2. Rechtvaardig en onrechtvaardig zijn geen kenmerken van de wereld om ons heen, maar gevolg van ons eigen denken over de wereld. Wij denken te weten hoe de wereld moet zijn.
  
  
  
  

  
  Meer over Therapie bij communicatieproblemen in Haarlem →
• Communicatie | basis van communicatie

  basis van communicatie

  Persoonlijke groei is niet zozeer groei van kennis maar veeleer groei van de mogelijkheid om je gevoelens op te merken en mee te delen aan de ander
  
  

  
  Meer over Therapie bij communicatieproblemen in Haarlem →
• Communicatie | twee waarheden

  twee waarheden

  Tip 1: Respect voor de ander hebben betekent respect hebben voor diens ideeën, gevoelens, verlangens en overtuigingen.
  Toelichting: Niemand heeft het patent op objectieve kennis van de werkelijkheid, op kennis van de waarheid. Alle beleving is subjectief. Sinds Immanuel Kant en de Gestaltpsychologie is dit inzicht filosofisch en psychologisch onderbouwd. Maar in de praktijk gedragen we ons er niet altijd naar. Soms hebben we moeite om afwijkende ideeën, gevoelens of verlangens toe te laten en serieus te nemen, vooral als die onze eigen verlangens in de weg staan. Dit kan in langjarige intieme relaties een terugkerend thema zijn als verschillen tussen partners aanleiding worden tot strijd, soms jarenlange machtsstrijd. Misschien herken je het beeld: strijd over alles: waar we heen gaan met vakantie, hoe we moeten omgaan met de kinderen, strijd over de kleinste pietluttigheden. Als binnen de relatie maar ruimte is voor één waarheid, één verlangen moet de waarheid en het verlangen van de ander worden uitgewist, en daarmee de ander. Dat is pijnlijk. Dit verandert als partners beseffen dat ieder mens een heel eigen werkelijkheid ervaart, met andere waarheden, gevoelens en verlangens. Kunnen ze ook de werkelijkheid van de ander laten bestaan, de ander respecteren met alle verschillen, in plaats van de strijd aan te gaan? Een dergelijke kijk op elkaar maakt het mogelijk dat verschillen die zich voordoen het begin worden van verdiepende gesprekken over elkaars werkelijkheid en hoe die is ontstaan. Je ontdekt misschien hoe gevoelens en verlangens hun oorsprong vinden in eerdere ervaringen, en zo ontdek je meer over jezelf en je partner en verdiept de relatie zich. En een mooie verrassing kan zijn dat je ontdekt dat zo ook meer ruimte te ontdekken is voor een compromis dat beide partners tevreden stelt.
  

  
  Meer over Therapie bij communicatieproblemen in Haarlem →
• Communicatie | kan je nieuwsgierig zijn?

  kan je nieuwsgierig zijn?

  Je leert jezelf kennen als je nieuwsgierig bent naar jezelf.
  
  Toelichting: Dit lijkt vanzelfsprekender en eenvoudiger dan het in werkelijkheid is. Want in mijn werk met cliënten stuit ik voortdurend op grote obstakels die nieuwsgierigheid belemmeren of zelfs blokkeren. Veel mensen zijn onbewust bang dat ze iets van zich zelf zullen zien dat ze niet willen zien, dat ze afkeuren. En die afkeuring speelt ook een grote rol als mensen afkeuren wat ze doen of voelen, want de afkeuring maakt nieuwsgierigheid naar waar dat gedrag of gevoel vandaan komt onmogelijk. Onderliggend bij beide obstakels is de zelfkritiek, het negatieve beeld dat veel mensen -ten onrechte- van zichzelf hebben.

  
  Meer over Therapie bij communicatieproblemen in Haarlem →
• Communicatie | jezelf zichtbaar maken

  jezelf zichtbaar maken

  Tip: Vertel je partner zo vaak als je wilt wat je op dat moment voelt. Vraag je partner ook zo vaak als je naar hem of haar nieuwsgierig bent wat hij of zij op dat moment voelt.
  
  Toelichting: veel mensen praten alleen indirect over emoties en gevoelens in de verleden tijd, en over emoties en gevoelens van anderen. Dat is relatief veilig. Emoties en gevoelens van dit moment met elkaar delen kan kwetsbaar voelen want is veel intiemer. Jij en je partner worden direct zichtbaar. Zo zal de relatie zich verdiepen en groeien.
  

  
  Meer over Therapie bij communicatieproblemen in Haarlem →
• Communicatie | leer relativeren

  leer relativeren

  Tip: relativeer je meningen
  Naarmate je er meer in slaagt om je meningen te relativeren zul je meer rust in je leven ervaren. We kunnen onszelf soms opblazen als een kikker om onze meningen te verdedigen. Ònze mening is niet zomaar een mening, die staat voor mij, voor wie ik ben! Dit is een veelvoorkomend idee, maar helpt jou niet, en ook niemand anders. En het is niet waar.
  
  Eén manier om dit in te zien is dat we sinds het filosofisch werk van Immanuel Kant weten dat we de werkelijkheid niet waarnemen. We nemen alleen onze hoogstpersoonlijke versie van de werkelijkheid waar. Een insect ziet alles anders, een vogel ook, en je buurman ook. En ook je relatie met je parter verloopt soepeler als je kan respecteren dat je partner dingen anders ziet. Jouw mening is niet meer dan jouw versie van de werkelijkheid.
  

  
  Meer over Therapie bij communicatieproblemen in Haarlem →
• Communicatie | 3 principes van feedback

  3 principes van feedback

  3 principes van Feedback
  Wanneer feedback?
  Als het gedrag van iemand je stoort kan je die persoon soms uit de weg gaan. Dat kan echter niet als het gaat om iemand met wie je een vaste relatie hebt, zoals een vriend, je partner, je buurman of collega. Storend gedrag in zo’n relatie kan je aan de orde stellen met behulp van de methode van feedback geven.
  
  Feedback geven is lastig en je moet het goed voorbereiden. Er zijn drie principes die je moet volgen. Als je het niet goed doet merk je dat onmiddellijk omdat de ander zich gaat verdedigen. Dat betekent dat jij hem of haar (onbedoeld) hebt aangevallen. En dat is precies wat je met feedback wil vermijden.
  
  De drie principes van feedback zijn dat je i. geen verwijt maakt, ii. het gedrag feitelijk beschrijft en iii. jouw gevoel beschrijft dat het gedrag oproept. Als je dit goed doet vermijd je de ander te bekritiseren en zal die zich ook niet hoeven te verdedigen.
  
  De eerste valkuil hier is dat je op min of meer subtiele wijze toch kritisch en afwijzend bent. Als de ander zich gaat verdedigen is dat het signaal dat je op de een of andere manier een verwijt hebt gemaakt. Je kunt dan vragen of de ander zich door jou bekritiseerd voelt en zo ja, door wat precies wat je gezegd hebt. Dan weet je wat je verkeerd hebt gezegd en kan je je excuses maken of het proberen te herstellen.
  
  Kritiek en afwijzing zijn vaak subtiel verpakt. Mijn vriendin reageert bijvoorbeeld heftig als ik het gedrag dat me stoort beschrijf en dan uit ergernis het woordje “altijd” toevoeg. Ik zeg niet dat ze, bijvoorbeeld, te hard praat (wat op dit moment zo kan zijn) maar zeg bijvoorbeeld dat ze “altijd te hard praat” (en dan is het een verwijt én niet waar) Mijn kritiek blijkt door toevoeging van één misplaatst woordje: “altijd”.
  
  Een tweede valkuil is om het gedrag niet precies en feitelijk te beschrijven, maar wat vaag te houden om op die manier te vermijden dat je kritisch overkomt. Dat werkt veelal averechts. Als je het alleen hebt over “wat de ander doet” moet die ander maar proberen te ontdekken over welk gedrag je het hebt. Als hij of zij al bewust is wat er ongemakkelijk kan zijn aan het gedrag zou het waarschijnlijk niet gebeuren. Het is dus belangrijk om zowel feitelijk als duidelijk te zijn.
  
  De derde valkuil is dat je geen gevoel uitspreekt maar een als gevoel verpakt verwijt. Als je bijvoorbeeld zegt dat je “je niet gezien voelt” is dat geen gevoel maar het verwijt dat de ander je niet ziet. Idem dito: ik voel me “niet gehoord, alleen gelaten, verwaarloosd” enzovoort zijn geen gevoelens maar verwijten. Steeds geldt: als de ander zich gaat verdedigen, heb jij een verwijt gemaakt!
  
  

  
  Meer over Therapie bij communicatieproblemen in Haarlem →
• Communicatie | gevoelens zijn behoeften

  gevoelens zijn behoeften

  Gevoelens en behoeften
  Een gevoel verwijst naar een (onvervulde) behoefte.
  Een gevoel is altijd verbonden met een behoefte; onder een onaangenaam gevoel ligt een niet vervulde behoefte die misschien niet bewust is of niet wordt uitgesproken.
  
  Als iemand een gevoel uitspreekt kun je dus vragen welke behoefte daar onderligt. En je kunt begrip tonen en hem of haar tegemoet komen door aan te geven welke behoefte jij vermoedt dat een rol speelt. Bijvoorbeeld: “ben je verdrietig omdat … je vader geen belangstelling toonde voor je nieuwe baan?” Ook als je inschatting niet helemaal juist is zal de ander je belangstelling voor wat hem beweegt voelen.
  

  
  Meer over Therapie bij communicatieproblemen in Haarlem →
• Communicatie | een relatie onderhouden met feedback

  een relatie onderhouden met feedback

  Als het gedrag van iemand je stoort kan je die persoon vaak uit de weg gaan. Dat kan echter niet altijd: een vriend, je partner, je buurman of collega kunnen ook behoorlijk storend gedrag vertonen. Moet je daar mee leren leven of kan je daar wat aan doen? Ja, daar is wat aan te doen, al is het niet makkelijk. Je kunt --zorgvuldig--feedback geven.
  
  Feedback geven is lastiger dan het lijkt, en ik raad aan het goed voor te bereiden. Er zijn lastige valkuilen. Algemeen: probeer het bij feed back over jezelf te hebben, en waar het over de ander moet gaan dat zo neutraal en feitelijk mogelijk te formuleren.
  
  Drie kenmerken van goede feedback zijn dat je het gedrag feitelijke beschrijft van de ander, zo mogelijk zonder dat af te wijzen, en duidelijk maakt welk gevoel dat gedrag bij jou oproept. Als je dit goed doet, feitelijk en precies, herkent de ander in jouw beschrijving zijn eigen gedrag en zal dat graag veranderen om de relatie goed te houden.
  
  Een valkuil is dat je het gedrag niet feitelijk en precies beschrijft. Het kan veiliger voelen om het maar wat open te laten, het losjes te hebben over “wat de ander doet” zodat die ander moet proberen te ontdekken over welk gedrag je het precies hebt. Wees duidelijk, precies, feitelijk, geef liefst een recent concreet voorbeeld.
  
  Een tweede valkuil is om het gedrag te bekritiseren. Als je dat doet, bewust of onbewust, zal de ander zich aangevallen voelen en kan er makkelijk strijd ontstaan die je juist wil voorkómen. Het gaat er niet om dat het gedrag fout is (wie bepaalt dat?) maar dat het gedrag iets met jou doet.
  
  Bekritiseren gebeurt vaak ook onbedoeld:
  Bijvoorbeeld door onzorgvuldig taalgebruik: Mijn vriendin reageert bijvoorbeeld heftig als ik het gedrag van haar dat me stoort beschrijf en er dan (door mijn irritatie) het woordje “altijd” in stop: in plaats van: “ik vind dat je erg hard tegen me praat” zeg ik bijvoorbeeld “je praat altijd zo hard.” Het onterecht en onnodig invoegen van één woordje, het woordje “altijd”, maakt mijn opmerking tot een verwijt, een generalisatie, een afwijzing en een aanval. En dan ontstaat precies de strijd die ik niet wil: “ik praat helemaal niet altijd hard…” enz
  
  Soms wordt in plaats van een gevoel te benoemen onbewust een impliciet verwijt gemaakt. Als je een gevoel van jezelf benoemt is dat een zelfmededeling, een “ik-boodschap” die de ander alleen maar kan aannemen. “Ik word boos, verdrietig, ik voel me alleen” enz. Een ik-boodschap gaat dus altijd over jou en past in één van de volgende 4 categorieën van “basisgevoelens”: Boos, Bedroefd, Blij en Bang (BBBB)
  De fout die vaak wordt gemaakt is dat we in plaats van een echt gevoel uit te spreken een verwijt maken dat lijkt op een gevoel, een oneigenlijke “ik-boodschap”. Bijvoorbeeld|: “Ik voel me niet gezien” is geen gevoel maar een impliciet verwijt: je ziet me niet. Idem dito:
  “ik voel me niet gehoord” (= je hoort me niet) , “ik voel me alleen gelaten”, ik voel me verwaarloosd, enzovoort. Dit zijn geen gevoelens maar verwijten en die roepen vaak een verdedigend of zelfs aanvallend reactie bij de ander op die je juist wil voorkómen en niet passen bij feedback geven.
  
  In het algemeen geldt: als je merkt dat de ander zich gaat verdedigen, of er ontstaat een sfeer van strijd, is je feedback niet goed genoeg geweest. Zeg dat je het niet zo bedoelde, er later op terug zal komen en bedenk dan hoe jij de ander onbedoeld/onbewust toch hebt aangevallen.
  

  
  Meer over Therapie bij communicatieproblemen in Haarlem →
• Communicatie | gevoelens en behoeften

  gevoelens en behoeften

  Kijk bij gevoelens naar de onderliggende behoefte.
  
  Een gevoel is altijd verbonden met een behoefte; onder een onaangenaam gevoel ligt een niet vervulde soms onbewuste behoefte.
  Als iemand een gevoel uitspreekt kun je je afvragen welke behoefte daar onderligt. Je kunt de ander er ook direct naar vragen. En als je een vermoeden hebt welke behoefte meespeelt kan je die ook benoemen. Bijvoorbeeld: “ben je verdrietig omdat … je vader geen belangstelling toonde voor je nieuwe baan?”
  

  
  Meer over Therapie bij communicatieproblemen in Haarlem →
• Depressie | Lagen bescherming

  Lagen bescherming

  Voor zover ik kan zien bestaan er geen ongevoelige mensen. Er zijn alleen mensen met verschillende lagen bescherming om hun gevoelens.

  
  Meer over Therapie bij depressie in Haarlem →
• Depressie | nut van problemen

  nut van problemen

  Tip 1: Een probleem is een kans om een stap te zetten op de weg naar echte volwassenheid
  
  
  Toelichting tip 1: Je kunt je afvragen wat het volgens jou betekent om volwassen te zijn. Ben je volwassen als je een bepaalde leeftijd hebt bereikt, 18 of 21 jaar? Wie zie jij als werkelijk volwassen? Een mogelijk definitie van een volwassene is iemand die in staat is om verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen leven. Wat betekent dat, verantwoordelijkheid kunnen nemen voor je eigen leven? Kan iemand die verslaafd is aan drank of drugs verantwoordelijkheid nemen voor zijn of haar eigen leven? Is iemand die voortdurend in de problemen zit worden gezien als een volwassene? Je zou kunnen zeggen dat een werkelijk volwassen mens in staat is om met de uitdagingen van het leven om te gaan. Daarvoor is belangrijk dat zo iemand bewust is van de motieven voor zijn of haar handelen. In deze visie is iemand niet volledig volwassen zolang onbewuste invloeden uit de jeugd het denken, voelen en handelen beïnvloeden. De puberteit waarin we ons losser maken van onze opvoeding en de normen en waarden van onze ouders is, zo gezien, voor veel mensen een belangrijke fase in de weg naar volwassenheid. Maar dit proces gaat door: het leven biedt voortdurend kansen om onszelf te ontdekken en te ontwikkelen, kansen in de vorm van uitdagingen.
  

  
  Meer over Therapie bij depressie in Haarlem →
• Depressie | Hoe omgaan met gevoelens

  Hoe omgaan met gevoelens

  Tip: neem je gevoelens serieus.
  
  Er zijn nogal wat mensen die worstelen met hoe ze moeten omgaan met hun gevoelens. Sommige mensen denken dat hun gevoelens ze vertellen wat ze moeten doen. Dat is soms niet juist. Anderen proberen juist hun gevoelens te negeren, soms met succes. Dan loop je de kans het mooiste in het leven te missen, en kan je depressief worden. Tussen deze twee extremen liggen andere en betere mogelijkheden.
  
  Emoties zijn kortdurende (max 30 minuten) ook fysiek waargenomen gevoelens, zoals boosheid. Ik vind dat je niet kunt vertrouwen op emoties, dat het verstandig is die “uit te zitten”, tot 10 te tellen zogezegd. Wie uit boosheid handelt doet zelden iets verstandigs. Maar ook minder heftige gevoelens zijn geen simpele aanwijzingen wat je moet doen. Ik zie ze als een signaal dat er iets in jou gebeurt dat het waard is om waargenomen en onderzocht te worden. Een signaal dat je serieus moet nemen door het te onderzoeken. Dat onderzoek doe je het best door het betreffende gevoel eenvoudig te voelen, er bij te blijven en er niets mee te doen. Dus ook niet verklaren. Verklaren doe je met het mentale deel van je systeem en dan ben je weg van je gevoel. En een mentale verklaring helpt je weinig, zal je misschien al hebben gemerkt. Laat je gevoel “zichzelf” verklaren door er met openheid en nieuwsgierigheid “bij te blijven”. Dat vraagt enige moed (want wie wil onaangename gevoelens voelen?) en oefening, maar als de verklaring uit je gevoel naar boven komt heeft die verklaring werkelijke betekenis voor je en brengt je verder.
  
  

  
  Meer over Therapie bij depressie in Haarlem →
• Eenzaamheid | voel ik mij verbonden?

  voel ik mij verbonden?

  1. Voel je je eenzaam? Onderzoek dan hoe je naar mensen kijkt. Volg deze suggestie voor reflectie: hoe reageer jij als iemand een misdaad pleegt?
  
  Ik onderscheid twee varianten: Is je gebruikelijke reactie: “ik zou dat nooit doen”
  Of ervaar je eerder iets van verbazing: “hoe komt iemand tot zo’n daad?” Aan deze twee verschillende reacties liggen twee verschillende mensbeelden ten grondslag, meestal onbewust. En één van deze mensbeelden leidt in potentie tot eenzaamheid.
  
  De eerste reactie past bij een mensbeeld waarin mensen fundamenteel van elkaar verschillen als gevolg van verschillen in DNA, opleiding, persoonlijkheid, e.d. Dat maakt het makkelijk om te denken: ik zou dat nooit doen, ik ben beter. Het geeft een aangenaam gevoel van superioriteit. Vraag je af, als jij je superieur voelt, wie zijn dan volgens jou inferieur? En op grond van welk verschil precies? Je kunt je in je eentje geweldig superieur voelen, én eenzaam.
  Aan de tweede reactie ligt een mensbeeld ten grondslag dat mensen fundamenteel gelijk zijn, misschien zelfs fundamenteel één. Gelijk niet op het niveau van bovengenoemde verschillen, maar op een dieper niveau. In dit perspectief is verbazing over een misdaad op zijn plaats. Dit geeft een fundamenteel gevoel van verbinding met en nieuwsgierigheid naar een ander: onder welke omstandigheden zou ik zèlf tot zo’n daad kunnen komen? Dit mensbeeld leidt tot een gevoel van verbinding en diepgaande compassie met je medemens.
  

  
  Meer over Therapie bij eenzaamheid in Haarlem →
• Eenzaamheid | de invloed van jouw oordelen

  de invloed van jouw oordelen

  Tip: Jouw oordelen over anderen creëren jouw eenzaamheid. Onderzoek je oordelen en je oordeelsvermogen.
  
  We vertrouwen allemaal op ons eigen oordeel, want we denken dat we niets anders hebben. Mijn oordeelsvermogen heb ik altijd ervaren als de basis voor hoe ik in de wereld sta en mijn dagelijks handelen. Ik voelde grote weerstand om hier vraagtekens bij te zetten. Door mijn studie van de Cursus in Wonderen, een eigentijds spirituele tekst, ben ik mijn oordeelsvermogen anders gaan zien en is mijn relatie tot andere mensen diepgaand veranderd. De Cursus bevat een aantal belangrijke observaties:
  
  In willekeurige volgorde en mijn woorden:
  
  *Wat in onze normale perceptie een “goed” oordeel is en wat een “fout” oordeel is onduidelijk. Het verschilt per persoon en ook één zelfde persoon verandert zijn oordelen in de loop der tijd.
  
  *Ik kan geen waarachtig oordeel hebben, daarvoor mis ik de informatie. Ik zou inzicht moeten hebben in de volledige achtergrond van de situatie die ik beoordeel, alle toekomstige gevolgen en alle directe en indirecte neveneffecten voor de hele omgeving van die situatie. Bovendien zou ik zeker moeten zijn dat mijn persoonlijke perceptie van die situatie objectief is. Dit kan ik allemaal niet claimen tenzij in een fantasie van hoogmoed. Ik neem met mijn oordeel een positie in die ik niet werkelijk heb en ben zo oneerlijk tegenover de ander en mezelf. Dit in te zien bevrijd me van mijn idee dat ik over alles een oordeel moet hebben.
  
  * mijn oordeel over een ander is altijd ook een oordeel over mijzelf. Onverdraagzaamheid tegenover anderen is onverdraagzaamheid tegenover mijzelf.
  
  * Mijn oordelen over de wereld weerspiegelen wat ik geleerd heb over de wereld, laten zien wie ik ben. Mijn oordelen zijn mijn projecties op de wereld.
  
  Zie ook de tweede tip.
  

  
  Meer over Therapie bij eenzaamheid in Haarlem →
• Eenzaamheid | Invloed van oordelen op je relatie met anderen

  Invloed van oordelen op je relatie met anderen

  Zie ook de tip over waarom je niet kàn oordelen. Begin met oefenen om je oordelen los te laten.
  
  Ik ben me bewust geworden dat mijn oordelen me een positie gaven van waaruit ik, wat overdreven gezegd, “neerkeek” op de ander: ik kon denken: ik doe het anders, beter dan jij.
  
  Nu ik me geleidelijk minder oordelend durf op te stellen ervaar ik een verschuiving in mezelf naar nieuwsgierigheid naar de ander en diens beweegredenen. Daardoor ervaar ik de ander ook anders, meer als mezelf en meer verbonden met mij. Hiermee samen gaat dat ik me minder eenzaam voel. Ik vind dit rijkdom!
  

  
  Meer over Therapie bij eenzaamheid in Haarlem →
• Eenzaamheid | holistisch mensbeeld

  holistisch mensbeeld

  Tip: Aan de basis van eenzaamheid ligt jouw idee dat je gescheiden bent van andere mensen. Dat is de consequentie van je visie dat de mens – jij en ieder ander- in de kern een lichaam is. Lichamen zijn gescheiden, eindig en sterfelijk. Het leven is zinloos.
  
  Als je de mens zou zien als ten diepste Geest, ontstaat er ruimte voor het idee dat de werkelijkheid -en alle levende wezens- één is. Dit idee staat bekend als holisme. Dit perspectief op de mens leidt tot een geheel andere waarneming van de werkelijkheid, waarin eenzaamheid wordt vervangen door gevoelens van verbinding. De Cursus in Wonderen bevat 365 lessen -en een theorieboek- om je deze omwenteling in je visie eigen te maken. Diederik Wolsak biedt therapie op basis van de Cursus. Zelf gebruik ik bij gelegenheid inzichten uit de Cursus in mijn Gestalttherapie.

  
  Meer over Therapie bij eenzaamheid in Haarlem →
• Eenzaamheid | het belang van nieuwsgierigheid

  het belang van nieuwsgierigheid

  Als je iets afkeurt van een ander, ben je gestopt met proberen om die ander te begrijpen, om diens beweegredenen te doorgronden. Alleen als je diens beweegredenen kent en begrijpt kan je je met die ander verbinden. Dat voelt warmer, en is beter voor die ander en jezelf. Daarom wordt in de meeste wijsheid tradities bepleit om je oordeel over een ander uit te stellen. Dat geeft ruimte voor nieuwsgierigheid naar de ander. Logisch genoeg, want wie probeert nog te begrijpen wat je al hebt afgekeurd? Als je dit in jezelf herkent en wil veranderen is het voldoende om op te merken dat je iets hebt afgekeurd en wat jouw afkeuring doet met je relatie met die ander.

  
  Meer over Therapie bij eenzaamheid in Haarlem →
• Eenzaamheid | het belang van nieuwsgierigheid

  het belang van nieuwsgierigheid

  Als je iets afkeurt van een ander, ben je gestopt met proberen om die ander te begrijpen, om diens beweegredenen te doorgronden. Alleen als je diens beweegredenen kent en begrijpt kan je je met die ander verbinden. Dat voelt warmer, en is beter voor die ander en jezelf. Daarom wordt in de meeste wijsheid tradities bepleit om je oordeel over een ander uit te stellen. Dat geeft ruimte voor nieuwsgierigheid naar de ander. Logisch genoeg, want wie probeert nog te begrijpen wat je al hebt afgekeurd? Als je dit in jezelf herkent en wil veranderen is het voldoende om op te merken dat je iets hebt afgekeurd en wat jouw afkeuring doet met je relatie met die ander.

  
  Meer over Therapie bij eenzaamheid in Haarlem →
• Eenzaamheid | de bron van nieuwsgierigheid naar de ander

  de bron van nieuwsgierigheid naar de ander

  Onder ieder oordeel over een ander ligt het idee verborgen dat je ánders bent dan die ander, en eerlijk gezegd béter. Je vergelijkt en oordeelt waarschijnlijk vele malen op een dag. Je betaalt onbewust een prijs voor deze houding, want het gevolg is dat je je niet alleen beter voelt dan die ander(en) maar ook afstand tot hem of haar ervaart. Dat kan op den duur leiden tot gevoelens van eenzaamheid.
  Als we ons vergelijken met een ander vergelijken we ons op het niveau van de persoonlijkheid. We hebben verschillende levenservaringen opgedaan en gedragen ons verschillend, dus ieders persoonlijkheid is verschillend. Als je meer verbinding wil voelen met de mensen om je heen is het belangrijk dat je gaat zien dat we op een dieper niveau, wat je de ziel zou kunnen noemen, aan elkaar gelijk zijn. Als je dit idee voor jezelf onderzoekt en serieus gaat nemen zal als vanzelf je bereidheid toenemen om te proberen om je in de ander te verplaatsen. Dat is oprechte nieuwsgierigheid die leidt tot verbinding met de mensen om je heen. De bonus is dat je ook meer begrip krijgt voor jezelf.
  

  
  Meer over Therapie bij eenzaamheid in Haarlem →
• Faalangst | hoe bereik je je doel?

  hoe bereik je je doel?

  Je bereikt de doelen die je stelt niet door daar hevig naar te verlangen. Je doel komt dichterbij door te onderzoeken wat het bereiken van het doel in de weg staat. Dat vraagt een verschuiving van je aandacht, van het doel naar wat het doel in de weg staat. Toegepast op faalangst kunnen angstige gevoelens in de weg staan om te doen wat je wil doen, en dus aandacht vragen. Als je die gevoelens afwijst kun je er geen aandacht aan geven, er niet werkelijk nieuwsgierig naar zijn. Kijk opnieuw hoe je met jouw angstige gevoelens omgaat.

  
  Meer over Therapie bij faalangst in Haarlem →
• Gelukkig zijn | Waarneming en herinnering zijn even subjectief

  Waarneming en herinnering zijn even subjectief

  Waarneming en herinnering zijn even subjectief. Probeer slechte herinneringen niet vast te houden of vast te houden aan je slachtofferschap. Jij bent de enige die daar last van heeft. Onderzoek hun waarheid vanuit je huidige –ruimere-- perspectief.

• Gelukkig zijn | omgaan met pijn

  omgaan met pijn

  Omgang met pijn
  1. Ego of persoonlijkheid is te zien als een gestructureerd proces van defensieve reacties op pijn. Het is mogelijk om dieper te gaan dan je ego structuur.
  
  2. Dieper gaan in de pijn vraagt een houding van acceptatie, verwelkoming en nieuwsgierigheid. Vraag je af hoe jij doorgaans reageert op pijn. We zijn geneigd pijn af te wijzen en zo een stuk van onszelf af te wijzen. Pijn heeft je iets te vertellen, net als andere emoties. Pijn onthult zijn diepere betekenis als je de pijn toelaat met een verwelkomende en nieuwsgierige houding, accepterend. Je weet dat je hebt geaccepteerd als er geen innerlijke strijd meer is.
  
  
  

• Gelukkig zijn | Wie laat je je helpen?

  Wie laat je je helpen?

  1. Hoe kies je een therapeut?
  Soms is hulp van iemand nodig om je weer gelukkig te kunnen voelen. Hoe kies je degene die je je laat helpen? Kies voor een man of vrouw, een leeftijdgenoot of iemand die wat ouder is dan jij, kies een plaats of regio. Maak een afspraak om kennis te maken met minstens twee therapeuten die voldoen aan je profiel, en kies daarna met wie je de beste klik ervaart.
  Toelichting: Uit onderzoek komt naar voren dat het van groot belang is voor het slagen van therapie dat er een “klik” is tussen jou en je therapeut, nog belangrijker dan de gevolgde filosofie of methode. Maak dus altijd persoonlijk kennis voor je beslist. Sommige therapeuten ondersteunen deze aanpak en rekenen niets voor een kennismakingsgesprek (als je besluit om niet verder te gaan)
  

• Gelukkig zijn | nut van problemen

  nut van problemen

  Tip 1: Een probleem is een kans om een stap te zetten op de weg naar echte volwassenheid
  
  Toelichting tip 1: Je kunt je afvragen wat het volgens jou betekent om volwassen te zijn. Ben je volwassen als je een bepaalde leeftijd hebt bereikt, 18 of 21 jaar? Wie zie jij als werkelijk volwassen? Een mogelijk definitie van een volwassene is iemand die in staat is om verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen leven. Wat betekent dat, verantwoordelijkheid kunnen nemen voor je eigen leven? Kan iemand die verslaafd is aan drank of drugs verantwoordelijkheid nemen voor zijn of haar eigen leven? Is iemand die voortdurend in de problemen zit worden gezien als een volwassene? Je zou kunnen zeggen dat een werkelijk volwassen mens in staat is om met de uitdagingen van het leven om te gaan. Daarvoor is belangrijk dat zo iemand bewust is van de motieven voor zijn of haar handelen. In deze visie is iemand niet volledig volwassen zolang onbewuste invloeden uit de jeugd het denken, voelen en handelen beïnvloeden. De puberteit waarin we ons losser maken van onze opvoeding en de normen en waarden van onze ouders is, zo gezien, voor veel mensen een belangrijke fase in de weg naar volwassenheid. Maar dit proces gaat door: het leven biedt voortdurend kansen om onszelf te ontdekken en te ontwikkelen, kansen in de vorm van uitdagingen.
  

• Gelukkig zijn | de richting van je aandacht omkeren

  de richting van je aandacht omkeren

  Tip: onderzoek obstakels in jezelf en ruim ze op.
  Je wordt niet vrij door te verlangen naar vrijheid, of gezond door te verlangen naar gezondheid. Als je meer vrijheid wil, of meer gezondheid, is de weg daar naar toe het onderzoeken in jezelf van wat je in de weg staat om je vrij of gezond te voelen. Keer je aandacht om, richt die op jezelf.
  

• Gelukkig zijn | invloed van je overtuigingen

  invloed van je overtuigingen

  Tip 1 Leer je gedachten waar te nemen.
  
  We kunnen helemaal opgaan in onze gedachten. We zijn geneigd onze gedachten te zien als belangrijk, ze lijken houvast te geven. We kunnen zelfs denken dat we onze gedachten zijn. Dat wil zeggen dat je je volledig vereenzelvigt met je gedachten. Maar er is meer dan je gedachten. Je kunt leren om je gedachten waar te nemen, wat beteken t dat er nog iets is in jou dat die gedachten waarneemt. Gedachten verschijnen in je bewustzijn. Bewustzijn is dus omvattender dan je gedachten. Ook ideeën en overtuigingen zijn niet meer dan gedachten. Neem ze niet te serieus.
  

• Gelukkig zijn | Relativeer je overtuigingen

  Relativeer je overtuigingen

  tip 2 Relativeer je eigen ideeën en overtuigingen
  Ieder negatief gevoel dat je ervaart of hebt ervaren is het gevolg van jouw interpretatie van een gebeurtenis, en die interpretatie is direct gevolg van een onderliggend idee of overtuiging. Als je je niet gelukkig voelt is het dus de vraag welke gedachte of overtuiging je geleerd hebt die nu een rol speelt. Dat is altijd een gedachte die gevolg is van een eerdere ervaring. Als je gelukkiger wil zijn is het nodig om die ervaring te onderzoeken en dat doe je aan de hand van het gevoel dat met de gedachte is verbonden. Het is het gevoel dat je terug kan brengen naar de oorspronkelijke ervaring.
  
  Als je dit verder wil onderzoeken kun je een boek over de vier vragen lezen van Byron Katie, die hier uitgebreid over heeft geschreven.
  

• Gelukkig zijn | Liefde is het enige

  Liefde is het enige

  Tip: De wereld draait om Liefde. Als je liefde wil krijgen moet je liefde geven. Liefde verbindt zich van nature met liefde en is altijd gedeeld. Kenmerk van Liefde is dat het uitsluitend Liefde creëert.
  Bron: Cursus in Wonderen
  

• Gelukkig zijn | Geven is nemen

  Geven is nemen

  Tip: wat je geeft is wat je ontvangt.
  Iedereen die jij op de een of andere manier aanvalt zal die ervaring vasthouden en tegen je gebruiken. Iedereen die je positief bejegent met aandacht, acceptatie, zorg of liefde zal dát teruggeven.
  

• Jaloezie | rol van bewustzijn

  rol van bewustzijn

  Tip: sta eens stil bij je bewustzijn.
  Sta je wel eens stil bij je eigen bewustzijn? Ben je bewust van je bewustzijn? Dat is geen theoretisch vraagstuk maar van groot praktisch belang. Simpel gezegd: naarmate je meer bewust bent van wat er op ieder moment in jouw bewustzijn verschijnt ben je beter in staat om te gaan met alle uitdagingen van het leven. Dan merk je bijvoorbeeld op dat je boos wordt, of jaloers, je denkt niet alleen maar merkt ook op wat je denkt, kortom, je leert jezelf (jouw persoonlijke reacties) kennen. Bewustzijn van bewustzijn (ook awareness, mindfulness genoemd) kun je oefenen: het vraagt dat je je aandacht ook op jezelf richt en niet alleen op je omgeving. Zo vergoot bewustzijn je vermogen om om te gaan met de uitdagingen van het leven.
  

  
  Meer over Therapie bij jaloezie in Haarlem →
• Jaloezie | rol van bewustzijn 2

  rol van bewustzijn 2

  Tip: Bedenk dat je bewustzijn ál je ervaringen omvat.
  Als je bewust wordt van je bewustzijn ga je zien dat het de plaats is waar je alles ervaart. Iedere waarneming, ieder gevoel, iedere gedachte verschijnt als zodanig in je bewustzijn. Dit kan je voor jezelf onderzoeken als je de tijd neemt om je aandacht te richt op je bewustzijn. Word je bewust van je poging om je aandacht te richten op je bewustzijn: dit is een ervaring in je bewustzijn. Wat je NU denkt, is een ervaring in je bewustzijn. Als je dit ongeloofwaardig vindt of juist heel aannemelijk, beide ervaar je in je bewustzijn. Kijk om je heen: wat je ziet is een visuele ervaring die verschijnt in je bewustzijn. Vraag je af: is er één waarneming te vinden die niet plaatsvindt in je bewustzijn? Wat je op dit moment denkt? Een ervaring van pijn? Je eigen lichaam? Jezelf?
  
  

  
  Meer over Therapie bij jaloezie in Haarlem →
• Laag zelfbeeld | oordeel niet over anderen

  oordeel niet over anderen

  Oordeel niet over andere mensen
  
  Denk eens na over het volgende:
  
  Een negatief zelfbeeld is het spiegelbeeld van je beeld van anderen.
  
  Een kritische of negatief oordeel over een ander mens creëert afstand tussen jou en die ander, en tussen jou en alle anderen. Vraag je af of dat is wat je werkelijk wil. Of zou je juist verbinding willen voelen?
  
  Realiseer je dat je oordeel over een ander mens altijd ook een oordeel is over jezelf, wie jij ten diepste bent. Als je de schoonheid leert zien in anderen, leer je die ook in jezelf te zien, en omgekeerd. Er is dus door het ontwikkelen van een houding van niet oordelen over de ander heel veel te halen. Dat is ook de houding van niet oordelen over jezelf.
  
  We hebben allemaal de neiging om snel ander gedrag te veroordelen. Ogenschijnlijk onbegrijpelijk gedrag van een ander mens is een uitdaging en de beste gelegenheid om jezelf onder ogen te komen: kan je, of preciezer gezegd, wil je je verplaatsen in het gedrag van die ander? Ik heb zelf ervaren hoe groot mijn weerstand hiertegen was, en het heeft lang geduurd voor ik bereid was om dit serieus te onderzoeken. Ik heb aan mijn onderzoek hiernaar een ander --en veel positiever-- mensbeeld (én dus ook een veel positiever zelfbeeld) over gehouden, en voel me lekker in mijn vel en onvoorwaardelijk verbonden met andere mensen. Doe daarom de proef op de som en neem een persoon of groep mensen van wie je het gedrag onuitstaanbaar, verwerpelijk en/of volledig onbegrijpelijk vindt. En onderzoek voor jezelf of je toch een invalshoek kunt vinden die dat gedrag op z’n minst een beetje invoelbaar maakt. Om een idee te geven hoe ogenschijnlijk onmogelijk het kan voelen: ik heb zelf (al weer een paar jaar terug) gekozen voor het “monsterlijke gedrag” van west-Afrikanen die de handen en voeten van kinderen van vijandige stammen afhakken. Het meest afschuwelijke gedrag at ik had gehoord. En ben er tot mijn eigen verbazing na even rustig nadenken in geslaagd om te gaan zien waar dit gedrag over gaat en hoe ik het anders kan zien, zo dat ik er ook mezelf ik kan herkennen.
  
  De eerste stap is de moeilijkste: ben je bereid om je eigen oordeel te onderzoeken?
  
  

  
  Meer over Therapie bij een laag zelfbeeld in Haarlem →
• Laag zelfbeeld | wat is zelfkennis

  wat is zelfkennis

  Tip: leer jezelf kennen
  
  Toelichting: de belangrijkste vraag waar een mens zich mee bezig kan houden is de vraag wie hij of zij is. Een lastige vraag die veel mensen ontmoedigt om een antwoord te zoeken. In de psychologische wetenschap wordt doorgaans geen onderscheid gemaakt tussen het “zelf” en de persoonlijkheid (het ego), zoals die zich manifesteert in o.a. gedrag, gedachten en gevoelens.
  
  In spirituele literatuur wordt doorgaans een dieper Zelf verondersteld dat niet met het verstand kan worden gekend maar wèl kan worden ervaren als de open ruimte en presentie die er is als gedachten en gevoelens (d.w.z. de persoonlijkheid) tot rust komen. Meditatie is een methode om dit diepere Zelf te gaan ervaren. Als je hier belangstelling voor hebt kun je het beknopte en glasheldere boekje lezen van Sanatan de Jongh Swemer: Dansen met je ego.

  
  Meer over Therapie bij een laag zelfbeeld in Haarlem →
• Laag zelfbeeld | wie ben je?

  wie ben je?

  Tip 1: als je onzeker bent over wie je bent geef ik hier twee suggesties voor een interessante oefening. Allereerst een zogenaamde “herhaalde vraag”. Doe deze oefening samen met een vertrouwd persoon, een vriend of vriendin, of je partner.
  Stel hem of haar gedurende 10 minuten dezelfde vraag: “vertel me wie je bent”. Nadat de ander heeft geantwoord zeg je “dank je” en herhaal je de vraag: “vertel me wie je bent”. Zo ga je 10 minuten door. Het antwoord zal veranderen in de loop van de 10 minuten, en kan bijvoorbeeld beginnen met: ik ben Henk. Of: Ik ben Eline en moeder van twee kinderen. Enzovoort. Nadat jullie beiden 10 minuten de vraag én het antwoord hebben gedaan wissel je uit wat je hebt ontdekt over jezelf.
  Toelichting: het is belangrijk om te ontdekken wie je bent. Als je niet weet wie je bent, hoe kan je dan effectief omgaan met de vele uitdagingen van het leven? Ik vergelijk het leven weleens met een wandeling: hoe vind je de weg als je niet weet wat je vertrekpunt is? Bekijk ook de oefening: ervaren wie je bent.
  

  
  Meer over Therapie bij een laag zelfbeeld in Haarlem →
• Laag zelfbeeld | Ervaren wie je bent

  Ervaren wie je bent

  Tip 2: Ervaren wie je bent
  Een tweede oefening om te onderzoeken wie je bent is de volgende: hou in aanwezigheid van een vertrouwde luisterende persoon gedurende bijv. 15 minuten een “monoloog” waarin je onderzoekt en hardop uitspreekt wat je als manifestaties van jezelf ervaart. Hiermee bedoel ik niet hoe je naar jezelf kijkt, hoe je jezelf beoordeelt, want dat is voor veel mensen bekend en onaangenaam terrein. Het gaat hier om ervaringen die in jouw beleving uit “jezelf” voortkomen. Focus op positieve ervaringen, maar pijnlijke ervaringen mogen er ook zijn. Nadat jullie dit beiden hebben gedaan wissel je je ervaringen uit.
  N.b. Als je deze reflectie liever alleen wil doen kun je voor jezelf opschrijven wat er bij je boven komt. Je kunt er ook voor kiezen om de vraag samen met iemand te onderzoeken zonder eerst een monoloog te doen. Het gaat hier om het vinden van een houding van nieuwsgierig naar jezelf en wat je dán waarneemt.
  
  Toelichting: volgens sommige wijsheid tradities kan ik mezelf niet kennen maar wèl ervaren. Dit idee berust op logika, de gedachte namelijk dat degene die mijn “zelf” ontdekt (“ik”) altijd een ander is dan dat zelf. Ik zoek als subject het object van mijn “zelf” en als ik dat gevonden denk te hebben realiseer ik me dat ik nog steeds het subject ben, en niet het gevonden object. Deze logika volgend kan ik mezelf alleen ervaren. Dan wordt de vraag: hoe ervaar ik mezelf?
  De vorm van deze oefening, de vrij associërende monoloog, ontleen ik aan de Ridhwan school, een school voor persoonlijke ontwikkeling.
  

  
  Meer over Therapie bij een laag zelfbeeld in Haarlem →
• Laag zelfbeeld | zelfafwijzing

  zelfafwijzing

  Zelfafwijzing
  Als je moeite hebt met of vecht tegen je gedachten, verlangens of instincten heb je moeite met of vecht je tegen jezelf. Je kunt leren om meer liefdevol met jezelf om te gaan,
  
  Toelichting: Met jezelf vechten is overduidelijk niet zinvol, je kunt niet winnen. Je emoties en gevoelens onderdrukken geeft ze meer macht, en komt neer op jezelf willen onderdrukken, jezelf geweld aan doen. Je instincten onderdrukken is een biologische onmogelijkheid.
  Gun jezelf dus de ruimte om dit alles in jezelf te ervaren. Je hoeft ze als ervaring in je bewustzijn alleen op te merken, op het moment dat ze er zijn (=awareness) en door ze op te merken en bewust te laten worden ontwikkel je meer begrip van jezelf en verlies je je angst voor deze gevreesde “verborgen duistere” krachten in jou. Je ontdekt dat het spoken waren die niet werkelijk bestaan.
  

  
  Meer over Therapie bij een laag zelfbeeld in Haarlem →
• Laag zelfbeeld | hoe jezelf te veranderen

  hoe jezelf te veranderen

  Leer jezelf waar te nemen
  
  Waarom is dit belangrijk? Je kunt ontevreden zijn over iets van jezelf maar je wens om een bepaald gedrag niet meer te doen leidt meestal niet tot de gewenste verandering. Jezelf zo veranderen is een illusie, vergelijkbaar met de pogingen van de baron van Münchhausen om zich aan zijn eigen haren uit het moeras te trekken.
  
  Er is gelukkig wel een weg naar verandering, maar die weg opgaan vraagt iets heel anders dan ontevreden zijn met jezelf.
  Wat nodig én genoeg is om verandering in gang te zetten is om jezelf waar te nemen. Met “jezelf” bedoel ik hier alles wat zich op ieder moment in jou afspeelt, wat je doet, wat je voelt, wat je denkt, je associaties, wat je verlangt, waar je bang voor bent, alles dat je in jouw bewustzijn kunt opmerken.
  
  Dat vereist een omkering van je blikveld naar binnen en nieuwsgierigheid naar wat zich daar allemaal afspeelt, dus ook openheid en moed.
  

  
  Meer over Therapie bij een laag zelfbeeld in Haarlem →
• Laag zelfbeeld | Zelfbewustzijn vereist oefening

  Zelfbewustzijn vereist oefening

  
  Oefen met innerlijke waarneming (“awareness”) door iedere dag een moment te nemen om je af te vragen op welk moment je die dag iets van jezelf hebt afgewezen. Afwijzen van iets betekent dat de nieuwsgierigheid ernaar stopt.
  
  Als je je eigen afwijzingen gaat waarnemen ga je geleidelijk meer van jezelf waarnemen. Bijvoorbeeld dat er iets is dat het waarnemen zelf lastig maakt, dat iets je nieuwsgierigheid naar jezelf in de weg staat. Je kunt ontdekken dat een belangrijk obstakel voor je nieuwsgierigheid bestaat uit jouw eigen veroordelingen van iets van jezelf, en dat je daarmee je nieuwsgierigheid ernaar blokkeert. Je kunt ook gaan waarnemen dat je jezelf helemaal niet wìl waarnemen, dat je daar weerstand tegen voelt.
  
  Onthoud: iedere waarneming is waardevol, ongeacht de inhoud.
  

  
  Meer over Therapie bij een laag zelfbeeld in Haarlem →
• Omgaan met ziekte | acceptatie

  acceptatie

  Tip: Accepteer de werkelijkheid
  In de traditie van Zen is er een verhaal dat duidelijk maakt dat het moeilijk of zelfs onmogelijk is om te beoordelen of wat je overkomt een goede of slechte zaak is, en dat het daarom belangrijk is om met gelijkmoedigheid te accepteren wat je overkomt. Het verhaal is ongeveer dit:
  Een boer heeft één paard waar hij van afhankelijk is voor zijn werk op het land. Op een dag loopt het paard weg, de buren uiten hun zorg maar de boer is er rustig onder. Enkele dagen later komt het paard terug met een kleine groep wilde paarden. De buren zijn nu blij, de boer blijft er rustig onder.
  De enige zoon van de boer breekt op een dag zijn been en de buren uiten hun grote zorgen maar de boer blijft er rustig onder. Een week later komt het leger van de Keizer langs en ronselt alle jonge mannen voor dienst. De zoon van de boer kunnen ze niet gebruiken met een gebroken been, hij mag thuis blijven. De buren zijn nu blij, de boer blijft er rustig onder.
  
  In een westerse spirituele context, de Cursus in Wonderen, heb ik de zelfde boodschap gevonden met een andere redenering. De idee daar is dat je noch de historische aanloop naar een gebeurtenis overziet noch de toekomstige gevolgen daarvan, noch alle gevolgen op het betreffende moment voor andere mensen dan jijzelf. Als je je dit realiseert kun je zien dat je een gebeurtenis niet overziet en niet objectief kan beoordelen of deze “goed” of “slecht” is. Dit inzicht kan je een gevoel geven van machteloosheid omdat je niet werkelijk begrijpen kan, maar ook van vrijheid omdat dit principiële onvermogen je bevrijdt van de noodzaak om de werkelijkheid, en wat jou en anderen overkomt, te beoordelen. Streef steeds naar gelijkmoedigheid.
  

  
  Meer over Therapie bij omgaan met ziekte in Haarlem →
• Onzekerheid | beslissingen nemen

  beslissingen nemen

  Hoe neem je een goede beslissing?
  Onzekerheid is een onaangenaam gevoel dat verlammend kan werken, ook bij het nemen van beslissingen. Hoe neem je op een goede manier een beslissing?
  Tip:
  i. neem een beslissing over een levensvraag (bijvoorbeeld je baan, je relatie) op een moment dat je je rustig voelt.
  ii. Laat je leiden door je gevoel, maar niet door je emoties.
  
  Toelichting: Emoties en gevoelens geven richting aan complexe beslissingen die je neemt, bijvoorbeeld over een relatie of een baan. Het verstand stelt meestal grenzen, maar je verlangens bepalen de richting. Voor een goede beslissing is belangrijk om je bewust te zijn van je verlangens en andere gevoelens en ze serieus te nemen. Dat doe je door ze op te merken en toe te laten, ook de onaangename gevoelens, en “in het gevoel te gaan”. Dat is dus niet nadenken over je gevoel. Met nadenken ben je in je verstand en weg van je gevoel. Je gevoelens kunnen je alles over zichzelf vertellen, én over de beslissing waar je voor staat.
  
  Een valkuil is om gevoelens te verwarren met emoties. Emoties zijn onbetrouwbaar als basis voor beslissingen. Het verschil met een gevoel is dat een emotie kort duurt (na circa een half uur ebt de adrenaline weg) en een sterke lichamelijke reactie is op een gebeurtenis, zoals bijvoorbeeld een gevoel van woede over een opmerking. Gevoelens zijn duurzamer, zonder directe aanleiding, en de lichamelijke ervaring is in de regel minder heftig.
  

  
  Meer over Therapie bij onzekerheid in Haarlem →
• Onzekerheid | omgaan met gevoelens

  omgaan met gevoelens

  Tip 1: Leer omgaan met gevoelens
  Tip 2: maak onderscheid tussen gevoelens en emoties.
  
  Tip 1: toelichting: Leer omgaan met gevoelens.
  Sommige mensen hebben last van hun gevoelens. Ze zoeken afleiding, gaan iets doen, alles om niet te voelen hoe die gevoelens voelen. Mijn formulering laat zien waar de schoen knelt: “last van” gevoelens. Als je dit herkent ben je misschien een wat mentaal ingesteld mens die vooral vertrouwt op denken, of juist zó gevoelig dat je je gevoelens niet kan verdragen. In beide gevallen vervullen gevoelens niet de functie die ze hebben. De belangrijkste reden daarvoor die ik zie is dat deze mensen hun gevoelens niet vertrouwen en zelfs afwijzen. Maar de gevoelens zijn er wel, tonen zich in wisselende intensiteit en zijn deel van wie jij bent. Door gevoelens te negeren, af te wijzen, negeer je een belangrijk stuk van jezelf. Als je dit inziet is het makkelijk te begrijpen dat gevoelens in jouw leven leiden tot onrust en spanningen. Realiseer je dat dit een volledige omkering vraagt van je gebruikelijke idee dat je van die lastige gevoelens af wil.
  
  Wat nodig is, is “simple, but not easy”, namelijk leren om je gevoelens toe te laten en te vertrouwen dat ze je iets belangrijks te vertellen hebben. Wat je je allereerst moet realiseren is dat nadenken over gevoelens niet werkt. Denken is een ander functie van je organisme dan voelen, en met denken ga je actief weg bij voelen. Dat is misschien onbewust ook de bedoeling.
  Je leert om je gevoelens waar te nemen en er dan met nieuwsgierigheid “in te gaan”. In te gaan wil zeggen dat je voelt –en niet nadenkt!—hoe het gevoel precies voelt, vaak ook als een fysieke ervaring in je lijf. Beschrijf voor jezelf zo precies mogelijk wat je precies voelt en waar in je lijf, is het spanning, druk, rond, scherp, subtiel, heftig, prikkelend, angstig, geirriteerd enz. Door dit te doen geef je het gevoel ruimte om zich te tonen en je duidelijk te laten voelen waar het mee te maken heeft en wat je in jezelf emotioneel niet hebt afgerond. Het gevoel zelf heeft alle kennis en inzicht in het gevoel die nodig zijn om het gevoel te kunnen “begrijpen”. Want er zal inderdaad ook inzicht ontstaan in het gevoel, maar niet over de weg van de ratio, die loopt hier dood. Een andere omschrijving van deze houding tegenover voelen is: “zit met het gevoel totdat het je over zichzelf vertelt”.
  
  Het principe dat ik beschrijf is niet moeilijk te begrijpen maar het is niet makkelijk om toe te passen, vandaar “simple but not easy”. Ik denk ook dat dit zo belangrijk is dat therapie geen kans van slagen heeft als je geen ruimte kunt maken voor voelen. In de literatuur is dit te vinden als de methode van “Focussing”. Ik raad aan om hier hulp bij te zoeken.
  
  Tip 2: toelichting: maak onderscheid tussen gevoelens en emoties.
  Zoals ik hiervoor heb proberen te beschrijven zijn gevoelens belangrijke signalen in je organisme die niet genegeerd moeten worden maar juist toegelaten en onderzocht op hun betekenis voor wat er in je leven emotioneel aan de hand is. Emoties zijn anders van aard: het zijn kortdurende hormonale fluctuaties in je organisme, bijvoorbeeld een adrenaline stoot als iemand je beledigt. Je voelt de adrenaline als een impuls door je lijf gaan. Dat duurt nooit langer dan 30 minuten. In tegenstelling tot gevoelens zijn emoties dus beslist géén goede raadgevers voor hoe te handelen. Ik raad altijd af om degene die je beledigde een klap voor z’n hoofd te verkopen ook als je dat graag wil. Ik raad aan: tel tot 10.
  

  
  Meer over Therapie bij onzekerheid in Haarlem →
• Onzekerheid | Hoe kijk je naar je probleem?

  Hoe kijk je naar je probleem?

  Als je een probleem hebt in je leven is het doel niet om er van af te komen, het doel is er mee te groeien-door het oplossen ervan. Zo wordt je een echte volwassene. Bron: Almaas
  
  

  
  Meer over Therapie bij onzekerheid in Haarlem →
• Onzekerheid | kies voor therapie

  kies voor therapie

  Als je je onzeker voelt kan je ook twijfelen of therapie wel de beste mogelijkheid is. Je kunt ook een zelfhulpboek kopen, dat is goedkoper. Dan koop je een soort confectiekostuum. Je vindt informatie in een boek maar niet over jou. Als je besluit tot therapie koop je in beginsel een maatpak. Gun jij jezelf een maatpak in jouw leven? Gestalttherapie is 100% persoonlijk.

  
  Meer over Therapie bij onzekerheid in Haarlem →
• Onzekerheid | relativeer je ratio

  relativeer je ratio

  Tip: relativeer je ratio
  Als je je onzeker voelt kun je je afvragen welke rol de ratio in je leven inneemt en welke plaats je hebt ingeruimd voor gevoelens. Een groot vertrouwen op de eigen ratio gaat vaak samen met gebrek aan vertrouwen in het eigen voelen. De ratio lijkt aantrekkelijk omdat die houvast geeft, we willen de dingen om ons heen begrijpen om ze zo goed mogelijk te beheersen. Dat doen we met de ratio, die helpt om een probleem in kaart te brengen, te ordenen. Wat je makkelijk over het hoofd kan zien is dat de ratio het meest oppervlakkige deel is van je brein en eigenlijk alleen bruikbaar voor relatief eenvoudige problemen zoals welke boodschappen je koopt en waar je heen gaat op vakantie. Voor meer complexe problemen in bijvoorbeeld onze relaties met onze kinderen of partner schiet de ratio nogal tekort. Dan is het noodzakelijk om ruimte te geven aan je gevoel. Dat is uitdagend. Hoe je dat het beste doet beschrijf ik in een andere tip.
  

  
  Meer over Therapie bij onzekerheid in Haarlem →
• Onzekerheid | relativeer je ratio

  relativeer je ratio

  Tip: relativeer je ratio
  Als je je onzeker voelt kun je je afvragen welke rol de ratio in je leven inneemt en welke plaats je hebt ingeruimd voor gevoelens. Een groot vertrouwen op de eigen ratio gaat vaak samen met gebrek aan vertrouwen in het eigen voelen. De ratio lijkt aantrekkelijk omdat die houvast geeft, we willen de dingen om ons heen begrijpen om ze zo goed mogelijk te beheersen. Dat doen we met de ratio, die helpt om een probleem in kaart te brengen, te ordenen. Wat je makkelijk over het hoofd kan zien is dat de ratio het meest oppervlakkige deel is van je brein en eigenlijk alleen bruikbaar voor relatief eenvoudige problemen zoals welke boodschappen je koopt en waar je heen gaat op vakantie. Voor meer complexe problemen in bijvoorbeeld onze relaties met onze kinderen of partner schiet de ratio nogal tekort. Dan is het noodzakelijk om ruimte te geven aan je gevoel. Dat is uitdagend. Hoe je dat het beste doet beschrijf ik in een andere tip.
  

  
  Meer over Therapie bij onzekerheid in Haarlem →
• Onzekerheid | ken jezelf

  ken jezelf

  Tip 1: Ga voor jezelf na of je wel een naar jezelf kijkt, en waar je dan naar kijkt. Is dat een aangename bezigheid of soms ook niet? Vraag je af wat er leuk/moeilijk aan is. Zie ook de tip: onderzoek je zelfbewustzijn.
  
  
  

  
  Meer over Therapie bij onzekerheid in Haarlem →
• Onzekerheid | ken jezelf (2)

  ken jezelf (2)

  Tip 2: onderzoek je zelfbewustzijn.
  
  Toelichting:
  Onzekerheid komt onder meer voort uit een gebrek aan zelfkennis. Zelfkennis kan je ontwikkelen door je zelfbewustzijn te onderzoeken.
  
  Met zelfbewustzijn kunnen meerdere dingen worden bedoeld. Soms wordt met een zelfbewust persoon iemand bedoeld met een dik ego, maar dat is niet wat ik bedoel.
  
  Met zelfbewustzijn bedoel ik dat je in contact met je omgeving niet alleen die omgeving waarneemt maar tegelijk ook “jezelf”. Wat betekent “jezelf waarnemen”?
  
  Er zijn meerdere invalshoeken mogelijk. Denk in de eerste plaats aan waarnemen van je gedachten, gevoelens en emoties, je lijf, je herinneringen, je associaties. Deze waarnemingen kunnen je bewuster maken van wat het contact met de omgeving met jou doet, en vanuit welke motivatie je dat contact aangaat: wil je iets verbeteren, bereiken?
  
  Dit soort zelfbewustzijn laat je zien dat jouw contact met je omgeving niet alleen gevolgen heeft voor die omgeving maar ook voor jou, altijd en onmiddellijk.
  
  Soms worden we ons pas later bewust van wat er is gebeurd in een contact. Als je in het hier-en-nu opmerkt wat zich in jou afspeelt spreken we in de Gestaltfilosofie van awareness (gewaarzijn), wat wordt onderscheiden van consciousness (bewustzijn) Awareness is bij velen bekend als mindfulness.
  
  Gewaarzijn is een vaardigheid die je kan ontwikkelen. Het is misschien wel de belangrijkste vaardigheid die je nodig hebt om de uitdagingen van het leven aan te kunnen.
  
  Als je awareness ontwikkelt kun je na verloop van tijd gaan zien dat alle waarnemingen van “jezelf” waarnemingen zijn van bewegingen (manifestaties) in jouw bewustzijn. Sommige mensen zien het bewustzijn als “de ziel” van de mens.
  
  Je kunt oefenen met gewaarzijn, bijvoorbeeld door samen met een vriend(in) gedurende enige tijd (denk aan10 minuten) hardop uit te spreken wat er op dat moment in jouw bewustzijn verschijnt. Daarna doet de ander hetzelfde.
  
  
  

  
  Meer over Therapie bij onzekerheid in Haarlem →
• Perfectionisme | acceptatie

  acceptatie

  Tip 2: Accepteer de werkelijkheid.
  Toelichting tip 2: De meeste mensen worstelen er mee om de werkelijkheid te accepteren, ze willen wat anders, wat beters. Impliciet idee is dat de werkelijkheid bekend is, gekend wordt. Dit is een misvatting is: ieder mens kent alleen zijn eigen subjectieve werkelijkheid. Wat je afwijst is dus ook niet meer dan jouw subjectieve werkelijkheid. Draai de formulering eens om: “ik accepteer de werkelijkheid niet”. Deze laatste formulering laat m.i. de onmogelijkheid van de afwijzing zien, en een groot ontevreden ego als de bron van de afwijzing. Dat ego kun je ook zien als resultaat van de werkelijkheid zoals jij die in je leven hebt ervaren.
  
  

  
  Meer over Therapie bij perfectionisme in Haarlem →
• Piekeren | helpt piekeren?

  helpt piekeren?

  Begrip ontstaat niet door ingespannen denken of zoeken, maar door met een ervaring ontspannen aanwezig zijn waardoor de ervaring wordt verteerd en begrip ontstaat.
  
  
  
  

  
  Meer over Therapie bij piekeren in Haarlem →
• Piekeren | Contact maken met je hart

  Contact maken met je hart

  2. Contact maken met je hart
  Piekeren is een activiteit van het verstand. Daar is meestal geen oplossing te vinden. Die vind je in je hart. Stop met nadenken over wat een gevoel betekent of waar het vandaan komt. Ga in plaats daarvan “in” het gevoel, voel het in je lijf, onderzoek hoe het gevoel precies voelt: is het aangenaam of onaangenaam, rustig of onrustig, kloppend, trekkend, is er spanning, is het scherp of stomp, is het tintelend, is er druk, enzovoort. Onderzoek precies hoe het voelt. Blijf zo lang bij je gevoel tot het je “uit zichzelf”(zonder dat jij nadenkt) meer over zichzelf laat weten. Als het niet meteen lukt, oefen hiermee.
  Toelichting: Als je nadenkt over een gevoel vertrouw je blijkbaar ook voor het onderzoeken van je gevoel op je verstand. Als je dit herkent, neem dan heel even de tijd om je te realiseren dat dit blijkbaar jouw patroon is, jouw (aangeleerde) manier van omgaan met gevoel. Je vertrouwt eenzijdig op je verstand en waarschijnlijk weet je ook niet hoe je van je gevoelens kunt leren. Denken is een (vrij oppervlakkige) activiteit van het verstand, voelen is een diepere activiteit van “het hart”. Soms is nadenken nodig, maar niet over wat je voelt. Leer om contact te maken met je hart.
  

  
  Meer over Therapie bij piekeren in Haarlem →
• Piekeren | nut van problemen

  nut van problemen

  Tip 1: Een probleem is een kans om een stap te zetten op de weg naar echte volwassenheid
  
  Toelichting tip 1: Je kunt je afvragen wat het volgens jou betekent om volwassen te zijn. Ben je volwassen als je een bepaalde leeftijd hebt bereikt, 18 of 21 jaar? Wie zie jij als werkelijk volwassen? Een mogelijk definitie van een volwassene is iemand die in staat is om verantwoordelijkheid te nemen voor zijn eigen leven. Wat betekent dat, verantwoordelijkheid kunnen nemen voor je eigen leven? Kan iemand die verslaafd is aan drank of drugs verantwoordelijkheid nemen voor zijn of haar eigen leven? Is iemand die voortdurend in de problemen zit worden gezien als een volwassene? Je zou kunnen zeggen dat een werkelijk volwassen mens in staat is om met de uitdagingen van het leven om te gaan. Daarvoor is belangrijk dat zo iemand bewust is van de motieven voor zijn of haar handelen. In deze visie is iemand niet volledig volwassen zolang onbewuste invloeden uit de jeugd het denken, voelen en handelen beïnvloeden. De puberteit waarin we ons losser maken van onze opvoeding en de normen en waarden van onze ouders is, zo gezien, voor veel mensen een belangrijke fase in de weg naar volwassenheid. Maar dit proces gaat door: het leven biedt voortdurend kansen om onszelf te ontdekken en te ontwikkelen, kansen in de vorm van uitdagingen.
  

  
  Meer over Therapie bij piekeren in Haarlem →
• Relatieproblemen | wil je graag gelijk hebben?

  wil je graag gelijk hebben?

  Als je van jezelf weet dat je stellige meningen hebt, misschien zelfs wat irritatie voelt als mensen een andere mening hebben dan jij, is het goed om je te realiseren dat alle meningen en overtuigingen subjectief zijn en een kwestie van perspectief. Jouw kijk op dingen is bepaald door je ervaringen, dus door je verleden, en dat geldt ook voor ieder ander. We zijn allemaal ongelooflijk subjectief.
  
  Juist je eigen perspectief kan lastig zijn om te zien omdat het bekend, vertrouwd en soms al jaren oud is, waardoor je je er niet van bewust bent. Dat is zeker zo als je denkt dat je gelijk hebt, want dan claim jij dus het alleenrecht op “de waarheid”.
  
  Als je een goede relatie wil met je partner en vrienden is het noodzakelijk dat je je bewust wordt van -en nieuwsgierig naar- zowel je eigen perspectief als dat van de ander.
  
  Als Gestalttherapeut zie ik het ontwikkelen van bewustzijn van de invloed van het persoonlijke perspectief als mijn belangrijkste bijdrage.
  

  
  Meer over Therapie bij relatieproblemen in Haarlem →
• Relatieproblemen | wil jij gelijk krijgen?

  wil jij gelijk krijgen?

  Heb jij meestal gelijk en wil je dat ook krijgen?
  Als je van jezelf weet dat je goed onderbouwde meningen hebt en je verbaast dat andere mensen het niet met je eens zijn is het goed om stil te staan bij de basis van jouw overtuigingen. Die basis is jouw waarneming van de wereld om je heen. En die waarneming is 100% selectief en subjectief, want bepaald door jouw verleden. Alle meningen en overtuigingen zijn subjectief en een kwestie van perspectief. We “zien” allemaal ons eigen verleden weerspiegeld in de werkelijkheid, en zo zijn we allemaal 100% subjectief.
  
  Het is misschien verbazend dat het lastig is om jouw persoonlijke (en subjectieve) perspectief op alle dingen om je heen op te merken. De verklaring hiervoor is dat jouw persoonlijke perspectief vertrouwd is en bekend, zodat het objectief lijkt te zijn. Het is in werkelijkheid het resultaat van jarenlange vorming tot de persoon die jij geworden bent en nu als jezelf ervaart, je persoonlijkheid. Je kunt het vergelijken met een vis die zich niet bewust is van het water waar hij in zwemt.
  
  Als je bijvoorbeeld discussieert of strijdt met een vriend of je partner over wie gelijk heeft is dat het signaal dat je bent vergeten dat jullie allebei een eigen waarneming en een eigen “waarheid” hebben, en mogen hebben. Je kunt heel goed een verschillende kijk op dingen hebben op grond van verschillende ervaringen. Strijden wie er gelijk heeft brengt jullie dan niet verder, wèl samen bespreken en onderzoeken welke (verschillende) ervaringen ten grondslag liggen aan jullie verschillende ideeën. Zo zal jullie relatie zich verdiepen.
  Dit is een voorbeeld van wat ik als Gestalttherapeut kan bijdragen aan relatieproblemen.
  

  
  Meer over Therapie bij relatieproblemen in Haarlem →
• Relatieproblemen | wie heeft er gelijk?

  wie heeft er gelijk?

  Tip: strijden om de waarheid, wie gelijk heeft, is iets dat we allemaal wel eens doen, maar compleet zinloos. Het is een strijd die tot jarenlange problemen kan leiden vooral in intieme relaties van vrienden en partners. Omdat we allemaal volledig subjectief waarnemen heeft Ieder mens een eigen waarneming, een eigen interpretatie en een eigen “waarheid”.
  
  Als dit tot je door dringt kan je stoppen met de strijd en kiezen voor een bevredigender tijdsbesteding: op een moment dat je merkt dat jij en je vriend of partner een andere kijk of een andere behoefte hebben kan je besluiten om met elkaar te bespreken wat de reden is voor het verschil. Die reden ligt verborgen in eerdere ervaringen van beide partijen, ervaringen die van elkaar verschillen en daardoor ook een verschillend perspectief geven op de voorliggende situatie.
  
  Als je dit gaat doen maak je van een strijdpunt een leerzame ervaring: je krijgt informatie over ervaringen die je vriend of partner hebben gevormd en diens zienswijze bepaald. Je leert hem of haar beter kennen en begrijpen. In psychologische termen: je leert iets over jullie beider persoonlijkheid en de verschillen daartussen. Ieders persoonlijkheid is opgebouwd op basis van zijn of haar ervaring, en vormt de subjectieve lens waardoor alles wordt waargenomen.
  

  
  Meer over Therapie bij relatieproblemen in Haarlem →
• Relatieproblemen | alle overtuigingen zijn een kwestie van perspectief

  alle overtuigingen zijn een kwestie van perspectief

  Tip: realiseer je dat jij de enige bent die ziet wat jij ziet.
  Toelichting:
  Anders gezegd, je waarneming is subjectief. Waarneming is gekleurd, vertekend, tijdelijk, veranderlijk en onvolledig. Het is een illusie om te denken dat we objectief de wereld om ons heen (en in ons zelf) waarnemen, en die illusie is een bron van problemen.
  
  Dit inzicht in het proces van waarnemen gaat in de westerse wereld terug op de Gestalt psychologie. Je neemt ook je medemens waar door jouw subjectieve bril en je vormt onbewust een subjectief beeld van hem of haar. Maar jouw beeld representeert maar de helft van wat er tussen jou en die ander gebeurt. De andere helft bestaat uit de hele (eveneens subjectieve) ervaring van die ander, diens intenties, gevoelens, ervaringen. Dat maakt geen deel uit van jouw beeld. Jouw beeld van de ander is net zo onvolledig als het beeld dat die ander heeft van jou. Hier schuilt een rijke bron van misverstanden.
  

  
  Meer over Therapie bij relatieproblemen in Haarlem →
• Stress | zelfacceptatie

  zelfacceptatie

  Vecht niet met je gedachten, verlangens of instincten, maar laat je gewaarzijn (awareness) daarvan groeien.
  Osho
  
  Toelichting: Met jezelf vechten is overduidelijk niet zinvol, je kunt niet winnen. Je emoties en gevoelens onderdrukken geeft ze meer macht, en komt neer op jezelf onderdrukken, jezelf geweld aan doen. Je instincten onderdrukken is een biologische onmogelijkheid.
  
  Gun jezelf dus de ruimte van al deze ervaringen van jezelf. Je hoeft ze als ervaring in je bewustzijn alleen op te merken, in het moment dat ze er zijn, (=awareness) en door ze alleen op te merken verliezen ze steeds meer hun -onbewuste- gevaarlijke invloed.
  

  
  Meer over Therapie bij stress in Haarlem →
• Zingeving | waarheid

  waarheid

  1. als je een nieuw stukje waarheid ontdekt ervaar je dat ook lichamelijk, het is meer dan een cognitief inzicht.
  2. de waarheid is uiteindelijk één, waarheid kan niet met zichzelf in strijd zijn (uit de Cursus in Wonderen)

  
  Meer over Therapie bij zingeving in Haarlem →
• Zingeving | waarheid

  waarheid

  Waarheid heeft geen doel. Waarheid dient geen doel. Waarheid is.
  (bron: Cursus in Wonderen)

  
  Meer over Therapie bij zingeving in Haarlem →
• Zingeving | delen

  delen

  Wat je niet kan weggeven of delen heeft geen waarde
  bron: Cursus in Wonderen

  
  Meer over Therapie bij zingeving in Haarlem →
• Zingeving | oordeel niet

  oordeel niet

  “Oordeel niet”
  
  We hebben allemaal de neiging om ons een --vaak kritisch of negatief-- oordeel te vormen over mensen en gebeurtenissen. In diverse oosterse en westerse spirituele tradities wordt juist een houding van niet-oordelen benadrukt, de dingen accepteren die op je pad komen. Is dit rationeel te begrijpen?
  
  Ik denk hierbij altijd aan een mooi verhaal in de Zen spirituele traditie, een verhaal over een boer die het als een ramp ervaart dat zijn enige paard is weggelopen. Als het paard de dag erop terugkeert met een hele kudde paarden blijkt dat wat de boer betreurde een godsgeschenk te zijn. Een volgende ramp lijkt zich aan te dienen als zijn zoon een been breekt en niet kan werken op het land. Een paar dagen later komt het leger van de vorst langs en alle jonge mannen worden gerekruteerd om in het leger van de vorst te vechten. De zoon is niet inzetbaar en ontloopt de strijd. Ook deze “ramp” blijkt achteraf een zegen. Dit verhaal laat zien hoe het simpele verloop van tijd ons oordeel over een gebeurtenis in zijn volstrekte tegendeel kan veranderen.
  
  De Cursus in Wonderen staat in de moderne westerse spirituele traditie en geeft een andere redenering om tot een zelfde inzicht te komen. De Cursus stelt dat we gebeurtenissen -en zelfs de werkelijkheid om ons heen-- niet kùnnen beoordelen als gevolg van ons beperkte gezichtsveld. Volgens de Cursus nemen we maar een heel klein deel van de werkelijkheid waar, zien niet alle verbanden met andere gebeurtenissen en ontwikkelingen, hebben nauwelijks inzicht in de ontstaansgeschiedenis van wat er gebeurt en al helemaal geen inzicht in toekomstige gevolgen daarvan. We zien ook maar een klein deel van al diegenen die nu en in de toekomst direct en indirect door een gebeurtenis worden geraakt. Als je dit allemaal bedenkt, hoe wil je dan beoordelen of een gebeurtenis wenselijk is of niet? Net als het verhaal van de boer in de Zen traditie zegt ook de Cursus ons dat we niet goed kunnen oordelen over gebeurtenissen die zich aandienen. Dat houdt ons vaak niet tegen om vernietigende oordelen te vellen.
  
  Is het überhaupt mogelijk om te leven zonder die oordelen? Jazeker, je kunt prima adequaat reageren op een gebeurtenis in je leven zonder dat jij bepaalt of die gebeurtenis wenselijk of onwenselijk is. De gebeurtenis is er, en niets staat je in de weg om daar adequaat op te reageren, en zo nodig bij te dragen aan het verminderen van eventueel menselijk lijden als gevolg van die gebeurtenis. Daar is jouw oordeel niet voor nodig. Zo ontwikkel je een houding van gelijkmoedigheid.
  
  De Cursus verbindt een paradoxale conclusie aan dit inzicht in het beperkte menselijke oordeelsvermogen: als je je realiseert dat je niet zinnig kùnt oordelen is er ook geen noodzaak om dat te proberen, je wordt bevrijd van de “noodzaak” om steeds weer een oordeel te vormen. Je onvermogen om goed te oordelen wordt je bevrijding.
  
  (n.b. in de tips over een negatief zelfbeeld vind je mijn tekst over oordelen over andere mensen)
  

  
  Meer over Therapie bij zingeving in Haarlem →
• Zingeving | Tegenstellingen bestaan niet

  Tegenstellingen bestaan niet

  Tip: tegenstellingen bestaan niet en geven een vertekend beeld van de werkelijkheid
  
  
  Toelichting : Soms helpt het voor de duidelijkheid om in tegenstellingen te denken. Maar het is belangrijk om ons te blijven realiseren dat tegenstellingen een (praktische) creatie zijn van onze geest, en geen eigenschap van de werkelijkheid. De werkelijkheid is één. Bijvoorbeeld: wat is het verschil tussen een mooi en een lelijk schilderij? Is dat een fundamentele eigenschap van het schilderij of zegt het iets over de beoordelaar? De Engelse uitdrukking hiervoor is helder: “beauty is in the eye of the beholder”. En dit geldt breder: wat is de tegenstelling tussen kort en lang, warm en koud? Is er niet een geleidelijke overgang in temperatuur van warm naar koud, of beter gezegd, van warmer naar kouder, en omgekeerd? Er is geen echte grens tussen warm en koud. Als we spreken over iets dat warm is, of koud, hanteren we (soms onbewust) een specifiek perspectief, een specifiek criterium. Bijvoorbeeld, we kunnen spreken over warm of koud water als we het hebben over het water in de douche. Maar warm en koud krijgen een geheel andere betekenis als we het perspectief innemen van een astronoom die de temperatuur van sterren met elkaar vergelijkt. Elk oordeel is bewust of onbewust gekoppeld aan een bewust of onbewust ingenomen perspectief. Er zijn oneindig veel perspectieven mogelijk en die zijn bruikbaar voor verschillende praktische doeleinden, maar daarbij is het soms belangrijk om niet te vergeten dat het creaties zijn van onze eigen geest, middelen om met de complexe werkelijkheid om te gaan.
  

  
  Meer over Therapie bij zingeving in Haarlem →
• Zingeving | betekenis geven

  betekenis geven

  We ervaren dat de dingen en personen om ons heen betekenis hebben. Dit is een illusie. Laat tot je doordringen dat niets in alles dat je waarneemt van zichzelf enige betekenis heeft. Niet het schilderij aan de muur, niet die andere persoon, niet dat souvenir van je reis naar Rome. Alle betekenis die het schilderij, het souvenir en die persoon voor je hebben heb jij zelf gegeven. Jij bent zelf de bron van alle betekenis in je leven.
  Toelichting: Dit is de eerste van 365 lessen uit de Cursus in Wonderen, een m.i. prachtige cursus in hoe je de wereld met liefde kunt bezien.
  

  
  Meer over Therapie bij zingeving in Haarlem →
• Zingeving | rol van Liefde

  rol van Liefde

  Onderzoek wat je verstaat onder liefde
  
  Toelichting: mijn begrip van liefde is sterk beïnvloed door mijn studie van de Cursus in Wonderen. Bij liefde denken we meestal aan verliefdheid, romantiek, Hollywood en seks. Het is niet moeilijk te zien dat dit een beperkt perspectief op liefde is. Liefde is veel meer.
  
  De Cursus in Wonderen, voor mij een Cursus in Liefde, geeft een alomvattend perspectief op liefde. Dit bijzondere boek is gedurende 7 jaar opgeschreven door een psychologe die een innerlijke stem -van Christus- noteerde. De Cursus stelt dat we ons als mensen doorgaans vereenzelvigen met ons lichaam. Het lichaam takelt af en sterft, en zo gezien heeft het leven geen zin buiten zichzelf. Volgens de Cursus zijn we In waarheid ten diepste Geest en uitbreiding van (en één met) God’s eeuwige Liefde. Zo gezien zijn we als Liefde onsterfelijk.
  
  De Cursus leert je in 365 lessen een andere manier van waarnemen waardoor je meer oog krijgt voor Liefde. Dat is helend voor iedereen die mistroostig wordt van de dagelijkse stroom van nieuwsberichten die een ander beeld lijken te geven.
  
  Als je interesse hebt om meer van de Cursus te weten te komen vind je op internet alle informatie. (Google op ACIM)
  

  
  Meer over Therapie bij zingeving in Haarlem →
• Zingeving | invloed van je mens- en zelfbeeld

  invloed van je mens- en zelfbeeld

  Iedereen ontwikkelt op grond van ervaring een mensbeeld en een zelfbeeld, die nauw met elkaar zijn verbonden. Het gezegde: “zoals de waard is vertrouwt hij zijn gasten” drukt deze verbondenheid uit.
  
  Je zelfbeeld en mensbeeld zijn in het verleden gevormd en hebben belangrijke consequenties voor hoe je nu in het leven staat. Reflectie op je mens- en zelfbeeld is daarom leerzaam. Ik schets hierna in grove lijnen twee verschillende mens- en zelfbeelden, een somber en een positief beeld, die je kunt gebruiken om te onderzoeken waar je je het meest in herkent. En welke ervaringen je hebben gevormd.
  
  In het sombere mens- en zelfbeeld zie je jezelf en een ander als fysiek lichaam. Met behoeften, instincten en een aangenaam of minder aangenaam karakter. “Mensen zijn slecht, ook al gedragen ze zich soms goed.” Mensen gedragen zich vaak slecht en/of dom, dus heb je de neiging om mensen negatief te beoordelen over hun gedrag of karakter. Het kan zijn dat je je iets beter voelt dan vele anderen, al zal je dat misschien niet snel toegeven. Je ziet een wereld van materiële vormen om je heen en je gelooft dat dat ook de diepste werkelijkheid is. Mensen maken vaak een zootje van deze wereld, en je verwacht niet veel van het streven naar een betere wereld. Je bent streng voor anderen én jezelf.
  Kenmerkende gevoelens voor mensen met dit sombere mens- en zelfbeeld zijn afgescheidenheid, eenzaamheid en zinloosheid.
  
  In het positieve mensbeeld zie je mensen als geestelijke wezens, met een ziel en bewustzijn, ze zijn meer dan alleen een lichaam. Mensen hebben behoeften en instincten maar kunnen het vermogen ontwikkelen om zich daar niet geheel door te laten leiden. “Mensen zijn goed, ook al gedragen ze zich soms slecht.” Je probeert je te verplaatsen in een ander, ook als die iets doet of zegt wat jij afkeurt of niet zou doen. Je oordeelt niet snel maar probeert de ander te begrijpen. Dat leidt vaak tot “vrijspraak door gebrek aan schuld of bewijs”. Iemands karakter is wat hij of zij door ervaring geleerd heeft over het leven maar kan ook nu nog veranderen door nieuwe ervaringen. Je streeft samen met anderen naar een betere wereld. Je ziet de wereld niet als uitsluitend materiële vormen maar ervaart ook mysterie in de werkelijkheid. Je behandelt anderen én jezelf met mildheid.
  Gevoelens die dit positieve mensbeeld passen zijn verbinding, heelheid en mysterie.
  

  
  Meer over Therapie bij zingeving in Haarlem →